कतारकडून फोर्स मॅजेअर जाहीर; भारतीय उद्योगांवर पुरवठ्याचा ताण
होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता
कतारने मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर एलएनजी उत्पादन तात्पुरते थांबवत फोर्स मॅजेअर जाहीर केला आहे. या निर्णयाचा थेट परिणाम भारतातील पेट्रोनेट एलएनजीच्या शेअर्सवर झाला असून त्यात जवळपास 12 टक्क्यांची घसरण नोंदली गेली. पुरवठ्यातील व्यत्ययामुळे औद्योगिक क्षेत्राला 40 टक्क्यांपर्यंत कपात सहन करावी लागत आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील हल्ल्यांमुळे तेल व गॅस वाहतूक अडथळ्यात आली असून जागतिक दर वाढले आहेत. या परिस्थितीत भारतीय खरेदीदार पर्यायी स्रोतांच्या शोधात असल्याचे चित्र आहे.
मुंबई : कतार या भारताच्या सर्वात मोठ्या आयातित नैसर्गिक वायू पुरवठादाराने मध्यपूर्वेतील सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर एलएनजी उत्पादन थांबवत फोर्स मॅजेअर जाहीर केल्यानंतर बुधवारी पेट्रोनेट एलएनजी लिमिटेडच्या शेअर्समध्ये तीव्र घसरण दिसून आली. BSE वर कंपनीचा शेअर 11.69 टक्क्यांनी घसरून 273 रुपयांवर आला, तर NSE वर तो 11.95 टक्क्यांनी कमी होऊन 271.75 रुपयांवर बंद झाला. दुपारी सुमारे 1.30 वाजता BSE मध्ये शेअर 26.70 अंकांनी म्हणजेच 8.64 टक्के घसरून 282.45 रुपयांवर व्यवहार करत होता, तर NSE वर तो 26.35 अंकांनी किंवा 8.54 टक्क्यांनी घसरून 282.30 रुपयांवर होता.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, उत्पादन थांबल्यामुळे औद्योगिक ग्राहकांना 10 ते 40 टक्क्यांपर्यंत पुरवठा कपात सहन करावी लागत आहे. भारत दरवर्षी सुमारे 27 दशलक्ष टन एलएनजी आयात करतो, त्यापैकी जवळपास 40 टक्के पुरवठा कतारकडून होतो. हा गॅस वीज निर्मिती, खत उद्योग, पाईप गॅस आणि CNG वितरण यासाठी महत्त्वाचा आहे. इराणने इस्त्रायल आणि अमेरिकेवरील हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर आखाती देशांवर कारवाई सुरू ठेवल्यानंतर कतारला उत्पादन थांबवावे लागल्याची माहिती गॅस मार्केटर्सना देण्यात आली आहे.
या घोषणेनंतर इतर गॅस वितरण कंपन्यांचे शेअर्सही दबावाखाली आले. महानगर गॅस सुमारे 8.50 टक्क्यांनी, इंद्रप्रस्थ गॅस जवळपास 5 टक्क्यांनी आणि गुजरात गॅस सुमारे 4 टक्क्यांनी घसरले. होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी तेल आणि एलएनजी वाहतूक अडथळ्यात आल्याने जागतिक ऊर्जा किमती वाढल्या असून युद्ध-जोखीम विमा आणि शिपिंग खर्चात वाढ झाली आहे. ही सामुद्रधुनी भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची असून देशाच्या कच्च्या तेलाच्या आयातीसह अर्ध्याहून अधिक एलएनजी पुरवठा या मार्गे येतो.
पेट्रोनेटने आपल्या ऑफटेकर्स GAIL (इंडिया) लिमिटेड आणि इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (IOC) यांना या व्यत्ययाची माहिती दिली आहे. दीर्घकालीन करारानुसार कंपनी दरवर्षी 8.5 दशलक्ष टन एलएनजी कतारकडून खरेदी करते तसेच स्पॉट मार्केटमधून अतिरिक्त खरेदी करते. सध्या भारतीय खरेदीदार पर्यायी पुरवठा पर्यायांचा शोध घेत असून, कतारमध्ये दीर्घकाळ उत्पादन बंद राहिल्यास जागतिक बाजारात उपलब्ध कार्गोसाठी स्पर्धा वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.
