बहुध्रुवीय जगात भारताला चपळ मुत्सद्दी धोरण स्वीकारावे लागेल
पुणे : परराष्ट्र व्यवहार मंत्री एस. जयशंकर यांनी सांगितले की सध्याची जागतिक व्यवस्था, जिथे कोणताही देश सर्वोच्च नाही, ती भारतातील युतीच्या राजकारणासारखी आहे. “भारतात युतीच्या राजकारणाचे युग होते आणि आज जग तसेच आहे. कुणाकडेही बहुमत नाही, सतत संयोजन तयार होतात, करार होतात आणि कुणी वर-खाली होत असते,” असे ते पुणे बुक फेस्टिव्हलमध्ये ‘फ्रॉम डिप्लोमसी टू डिस्कोर्स’ सत्रात बोलताना म्हणाले.
जयशंकर म्हणाले की बहुध्रुवीय जगात अनेक भागीदार आहेत आणि विविध पक्षांचे संयोजन सतत बदलत राहते. “भारताला या खेळात अव्वल स्थान मिळावे आणि चपळ मुत्सद्दी धोरण स्वीकारावे लागेल. देशाला आपले कारण पुढे नेण्यासाठी सर्व बाजू बदलल्या पाहिजेत,” असे त्यांनी नमूद केले.
त्यांनी युक्रेन युद्धामुळे भारतावर येणारा दबाव, अमेरिका व चीनसह संतुलन साधणे आणि रशियाला आश्वासन देणे यासारख्या गुंतागुंतीच्या परराष्ट्र धोरणांचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक असल्याचे सांगितले. “युरोप हा महत्त्वाचा भागीदार आहे, तसेच आखाती, मध्य आशिया आणि दक्षिण पूर्व आशियामध्ये संबंध पुन्हा मजबूत करणे आवश्यक आहे,” ते म्हणाले.
उपखंडीय शेजाऱ्यांविषयी बोलताना जयशंकर म्हणाले, “भारताने शेजाऱ्यांशी संबंध स्थिर ठेवले पाहिजेत. हे एका कुटुंबासारखे आहे; काही सदस्य नाराज असले तरी, मोठा सदस्य म्हणून अतिरिक्त प्रयत्न करणे ही आमची जबाबदारी आहे.”
तसेच, त्यांनी भारतीय कार्यबलाचे जागतिक स्तरावर महत्त्व अधोरेखित केले. “भारतीय कामगार जागतिक स्तरावर कामाची नीतिमत्ता, तंत्रज्ञान कौशल्य आणि कुटुंब-केंद्रित संस्कृतीसह ओळखले जातात. ही उत्क्रांती भारतीय प्रतिभेच्या वाढत्या मागणीमुळे आणि वैयक्तिक यशोगाथांमुळे सिद्ध झाली आहे,” ते म्हणाले. जयशंकर यांनी भारताला तंत्रज्ञ, डॉक्टर, शिक्षक, संशोधक, इतिहासकार आणि कलाकारांची गरज असल्याचेही नमूद केले.
