संशोधनातून समोर आलेला धक्कादायक नमुना
भीती नव्हे, तर जागरूकतेचा इशारा
रक्तगट हा सहसा केवळ वैद्यकीय नोंदीपुरताच मर्यादित मानला जातो, मात्र नव्या संशोधनानुसार तो पोटाच्या कर्करोगाशी संबंधित ठरू शकतो. दीर्घकालीन अभ्यासांमध्ये रक्तगट A असलेल्या लोकांमध्ये या आजाराचे प्रमाण तुलनेने अधिक आढळले आहे. हा धोका तात्काळ किंवा अत्यंत गंभीर नसला तरी सातत्याने दिसणारा आहे. संशोधकांच्या मते, पोटाच्या पेशींवरील रक्तगट प्रतिजन यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. योग्य माहितीच्या आधारे वेळेवर तपासणी आणि प्रतिबंधात्मक उपाय केल्यास धोका कमी करता येऊ शकतो.
नवी दिल्ली : रक्ताचा प्रकार सहसा पार्श्वभूमीतील तपशील म्हणून पाहिला जातो. हॉस्पिटलच्या फाईल्समध्ये नोंद करून पुढे विसरला जाणारा हा घटक दैनंदिन जीवनात फारसा महत्त्वाचा मानला जात नाही. मात्र, पोटाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांच्या नोंदींचा सखोल अभ्यास करताना डॉक्टरांना एक विशिष्ट रक्तगट A वारंवार आढळून आला.
हा निष्कर्ष अचानक समोर आलेला नाही. विविध देशांतील रुग्णालये, दीर्घकालीन वैद्यकीय नोंदी आणि संशोधनांच्या आधारे हा नमुना हळूहळू स्पष्ट झाला. नेचर या प्रतिष्ठित नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या एका मोठ्या पीअर-रिव्ह्यू अभ्यासामध्ये ABO रक्तगट आणि जठराच्या कर्करोगाचा संबंध तपासण्यात आला. या अभ्यासानुसार रक्तगट A असलेल्या लोकांमध्ये, विशेषतः O रक्तगटाच्या तुलनेत, कर्करोगाचे निदान अधिक प्रमाणात झाले आहे.
संशोधकांच्या मते, रक्तगट A शी संबंधित प्रतिजन दीर्घ काळ पोटाच्या आत कसे वागतात, यावर हा धोका अवलंबून असू शकतो. आहार, संसर्ग, धूम्रपान आणि पर्यावरणीय घटक हे पोटाच्या कर्करोगावर परिणाम करतात, तरीही या सर्व बाबी लक्षात घेतल्यानंतरही रक्तगट A चा संबंध सातत्याने दिसून येतो.
रक्तगटातील प्रतिजन केवळ रक्तापुरते मर्यादित नसून ते पोटाच्या पेशींवरही आढळतात. हे प्रतिजन पेशींच्या पृष्ठभागावर ओळखचिन्हांसारखे कार्य करतात. रक्तगट A असलेल्या लोकांमध्ये जळजळ, आम्लाचा जास्त संपर्क आणि वारंवार होणाऱ्या दुखापतींमुळे पोटाच्या पेशींच्या संरचनेत सूक्ष्म बदल होऊ शकतात. दीर्घकाळात याचा परिणाम पोटाचे अस्तर स्वतःची दुरुस्ती किती प्रभावीपणे करते यावर होतो.
पोटाचा कर्करोग सहसा अचानक उद्भवत नाही. तो दीर्घकालीन जळजळीनंतर हळूहळू विकसित होतो. रक्तगट A मुळे अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते, जिथे जळजळ जास्त काळ टिकते. पेशींच्या वारंवार दुरुस्ती प्रक्रियेत चुका होण्याची शक्यता वाढते आणि याच चुका पुढे असामान्य पेशीवाढीचे रूप घेऊ शकतात.
हेलिकोबॅक्टर पायलोरी हा जंतुसंसर्ग पोटाच्या कर्करोगासाठी एक महत्त्वाचा धोका मानला जातो. अनेक लोकांमध्ये हा संसर्ग लक्षणांशिवाय आढळतो. मात्र, संशोधनानुसार रक्तगट A असलेल्या लोकांमध्ये हा जंतू पोटाच्या अस्तराला अधिक सहज चिकटू शकतो. त्यामुळे संसर्ग नष्ट करणे कठीण होते आणि चिडचिड दीर्घकाळ टिकून राहते.
याउलट, O रक्तगट असलेल्या लोकांमध्ये पोटाच्या कर्करोगाचे प्रमाण तुलनेने कमी आढळते. कारण त्यांच्या पोटाच्या पेशींवर A किंवा B प्रकारचे प्रतिजन नसतात. त्यामुळे जंतुसंसर्ग आणि दाहक प्रतिक्रिया वेगळ्या पद्धतीने घडतात. याचा अर्थ पूर्ण संरक्षण असा नसला, तरी धोका कमी का दिसतो याचे स्पष्टीकरण मिळते.
तज्ज्ञ स्पष्ट करतात की रक्तगट कोणाचा कर्करोग ठरवत नाही. रक्तगट A असलेल्या अनेक लोकांना हा आजार कधीच होत नाही, तर इतर रक्तगटातील काही लोकांना होतो. धूम्रपान, जास्त मीठयुक्त आहार, मद्यपान, उपचार न केलेले संसर्ग आणि कौटुंबिक इतिहास हे घटक अधिक महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
या माहितीकडे भीतीने नव्हे, तर वास्तववादी दृष्टिकोनातून पाहणे गरजेचे आहे. रक्तगट A असलेल्या लोकांनी पचनासंबंधी लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता वेळेवर तपासणी करणे फायदेशीर ठरू शकते. हेलिकोबॅक्टर पायलोरीची लवकर तपासणी आणि उपचार केल्यास पोटाच्या कर्करोगाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.
अस्वीकरण : ही माहिती केवळ सामान्य जनजागृतीसाठी आहे. वैद्यकीय सल्ल्यासाठी नेहमी प्रमाणित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
