दररोज हजारो किलो कॉर्न प्रक्रिया; 45 महिलांना स्थिर रोजगार
बचत गटाच्या मदतीने उभारला महिन्याला लाखो रुपयांचा व्यवसाय
पुणे जिल्ह्यातील पेरणे गावातील निलोफर मुजावर यांनी स्वीट कॉर्न प्रक्रियेच्या व्यवसायातून स्वतःसह अनेक महिलांना रोजगाराची संधी उपलब्ध करून दिली आहे. अवघ्या पाच वर्षांत त्यांनी छोट्या पातळीवर सुरू केलेला उपक्रम मोठ्या उद्योगात परिवर्तित केला आहे. दररोज सुमारे 7 ते 8 हजार किलो कच्च्या कॉर्नची खरेदी करून तीन ते चार टन प्रक्रिया केलेले उत्पादन विविध फूड कंपन्यांना पुरवले जाते. या व्यवसायातून 45 महिलांना नियमित उत्पन्न मिळत असून निलोफर यांना ‘लखपती दीदी’ म्हणून ओळख मिळाली आहे. बचत गट, जिल्हा प्रशासन आणि कुटुंबाच्या पाठबळामुळे त्यांनी आत्मनिर्भरतेचा आदर्श निर्माण केला आहे.
पुणे : पुणे जिल्ह्यातील पेरणे गावातील बचत गटाच्या सदस्या निलोफर अमजद मुजावर या मागील पाच वर्षांपासून स्वीट कॉर्न प्रक्रिया व्यवसायात कार्यरत आहेत. त्यांच्या युनिटमध्ये दररोज सुमारे 7,000 ते 8,000 किलो कच्च्या कॉर्नची खरेदी केली जाते आणि त्यापैकी तीन ते चार टन प्रक्रिया केलेले कॉर्न विविध अन्न प्रक्रिया कंपन्यांना पुरवले जाते. या संपूर्ण प्रक्रियेत 45 महिला काम करतात आणि त्यांना नियमित उत्पन्न मिळते. या यशामुळे निलोफर यांना ‘लखपती दीदी’ म्हणून ओळख मिळाली आहे.
दररोज केवळ 300 ते 350 रुपये मजुरीवर काम करणाऱ्या निलोफर यांनी आज महिन्याला एक लाख रुपयांहून अधिक उत्पन्न मिळवणारा उद्योग उभा केला आहे. प्रत्येक ऑर्डर वेळेत पूर्ण करण्यावर त्यांचा भर असून कच्चा माल पुरवठादार आणि प्रक्रिया कंपन्यांचा विश्वास त्यांनी जिंकला आहे. शेतकऱ्यांना जागेवर रोख रक्कम देण्याचा निर्णय घेतल्यामुळे त्या लोकप्रिय खरेदीदार ठरल्या आहेत.
सध्या 35 वर्षांच्या असलेल्या निलोफर यांनी दौंड येथील शाळेत बारावीपर्यंत शिक्षण घेतले. विवाहानंतर त्या पेरणे येथे स्थायिक झाल्या. सुरुवातीला त्यांनी एका कॉर्न कंपनीत काम केले. त्यानंतर स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांच्या बचत गटातील 10 महिलांनी त्यांना साथ दिली. सुरुवातीला त्यांनी ज्या कंपनीत काम केले होते त्यांच्याशी संपर्क साधून एक टन कॉर्न प्रक्रिया करण्याची संधी मिळवली. चाचणी तत्त्वावर सुरू झालेला हा उपक्रम यशस्वी ठरला.
सुरुवातीला त्यांनी इमारतीच्या तळघरात काम सुरू केले. महिलांना कंपनीकडून मजुरी मिळत होती, तर निलोफर यांना उरलेला कचरा विकून प्रति किलो दोन रुपये नफा मिळत होता. पुढे त्यांनी संपूर्ण व्यवस्थापन स्वतःकडे घेतले. ट्रक अनलोडिंगपासून ते तयार माल लोडिंगपर्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने काम केले गेले. वर्षभरात त्यांनी उद्योग क्षेत्रात स्वतःचे नेटवर्क निर्माण केले.
नंतर त्यांनी कंपन्यांच्या मागणीनुसार स्वीट कॉर्न बियाण्यांची खरेदी करून ती शेतकऱ्यांना दिली. आर्थिक व्यवहार, वेळेवर देयके आणि काटेकोर नियोजन यामुळे त्यांचा व्यवसाय वेगाने वाढला. सध्या त्या चिंच स्वच्छता आणि पॅकेजिंग मशीन व्यवसाय सुरू करण्याच्या तयारीत आहेत. मोठी कर्जे न घेता नफा पुन्हा व्यवसायात गुंतवण्याची भूमिका त्यांनी स्वीकारली आहे.
जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेच्या प्रकल्प संचालिका शालिनी कडू यांनी सांगितले की, जिल्हा परिषदेकडून बचत गट स्थापन करणे, कर्ज मिळवणे आणि सरकारी योजनांची माहिती देणे यासाठी मदत करण्यात आली. विविध खरेदी-विक्री मेळावे आयोजित करून या गटांना बाजारपेठ उपलब्ध करून दिली जाते. निलोफर यांच्यासारख्या महिला केवळ स्वतः प्रगती करत नाहीत तर इतर महिलांनाही आर्थिक स्वावलंबनाचा मार्ग दाखवत आहेत.
