नदीपात्रात होणाऱ्या अवैध डम्पिंगविरोधात विद्यार्थ्यांचा संताप

कॅम्पसमध्ये लागलेल्या आगीच्या घटनेनंतर प्रशासनावर प्रश्नचिन्ह

पुण्याजवळील एमआयटी-एडीटी विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांनी कॅम्पसच्या मागील मुळा-मुठा नदीपात्रात होणाऱ्या अवैध कचरा डम्पिंगविरोधात आंदोलन छेडले आहे. विद्यार्थ्यांनी कचऱ्याने भरलेल्या ट्रकांना कॅम्पसमधून जाण्यापासून रोखल्याने लोणी काळभोर परिसरातील कचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. अलीकडेच डम्पिंग साइटला लागलेल्या भीषण आगीमुळे कॅम्पसमध्ये तीन दिवस धूर पसरल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये संताप वाढला. अनेक वर्षे प्रशासनाने दुर्लक्ष केल्याचा आरोप विद्यार्थ्यांनी केला आहे. पर्यायी कचरा प्रक्रिया केंद्र उभारण्याचा निर्णय झाला असला तरी तो कार्यान्वित होण्यासाठी अजून काही महिने लागण्याची शक्यता आहे.

पुणे : शहरापासून सुमारे 20 किमी अंतरावर असलेल्या लोणी काळभोर परिसरात कचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न बुधवारी अधिकच तीव्र झाला. एमआयटी-एडीटी विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांनी संस्थेच्या गेटमधून कचऱ्याने भरलेल्या ट्रकांना कॅम्पसच्या मागील मुळा-मुठा नदीपात्रात जाण्यापासून रोखले. त्यामुळे लोणी काळभोर आणि पुणे-सोलापूर महामार्गालगतच्या गावांतील कचरा व्यवस्थापन अडचणीत आले आहे.

विद्यार्थ्यांचे हे आंदोलन दीर्घकाळ चाललेल्या प्रशासकीय निष्क्रियतेच्या पार्श्वभूमीवर उभे राहिले आहे. विशेषतः गेल्या आठवड्यात डम्पिंग साइटला लागलेल्या भीषण आगीमुळे परिस्थिती अधिक गंभीर झाली. ही आग सलग तीन दिवस धगधगत राहिली आणि संपूर्ण कॅम्पस धुराच्या ढगांनी व्यापला. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना आरोग्यविषयक त्रास सहन करावा लागला.

दरम्यान, कदमवाकवस्ती आणि लोणी काळभोर ग्रामप्रतिनिधी तसेच एमआयटी-एडीटी प्रशासन यांच्यात सोमवारी झालेल्या बैठकीत लोणी काळभोर येथे संयुक्त कचरा प्रक्रिया प्रकल्प उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला. मात्र हा प्रकल्प सुरू होण्यासाठी किमान दोन महिने लागतील. तोपर्यंत कचरा टाकण्यासाठी पर्यायी जागा नसल्याने समस्या अधिक वाढली, असे जिल्हा परिषद अधिकाऱ्यांनी प्रहार डिजिटलला सांगितले.

एमआयटी-एडीटीचे कार्यकारी अध्यक्ष मंगेश कराड यांनी सांगितले की, दररोज सुमारे 35 कचरा ट्रक या परिसरात येतात. विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाच्या दीर्घकाळच्या निष्क्रियतेवर प्रश्न उपस्थित करत नदीपात्रात कचरा टाकणे थांबवण्याची मागणी केली आहे.

संगणक अभियांत्रिकीची विद्यार्थिनी जयती किचंदरे हिने सांगितले की, 26 फेब्रुवारीच्या रात्री कचऱ्यातून उठणाऱ्या धुरामुळे तिला खोकला आणि डोळ्यांची जळजळ सुरू झाली. “दुर्गंधी असह्य होती. आमच्या परीक्षा सुरू असतानाही तीन दिवस संपूर्ण कॅम्पस धुरात लपेटला गेला. जवळच असलेल्या गुरुकुल निवासी शाळेतील लहान मुलांबद्दल आम्हाला विशेष चिंता आहे,” असे तिने सांगितले.

डिझाईन शाखेतील चौथ्या वर्षाचा विद्यार्थी आर्या चौधरी म्हणाला की, यापुढे कचऱ्याचे ट्रक कॅम्पसमध्ये येऊ दिले जाणार नाहीत. “नदीत किंवा नदीपात्रात कचरा टाकणे चुकीचे आहे. त्यामुळे नदीचे पाणी आणि भूजल प्रदूषित होते. प्रशासनाने तातडीने कारवाई करणे आवश्यक आहे,” असे त्याने स्पष्ट केले.

एमआयटी-एडीटीचे रजिस्ट्रार महेश चोपडे यांनी जिल्हा प्रशासनाला घनकचरा व्यवस्थापनासाठी पर्यायी जागा उपलब्ध करून देण्याचे आवाहन केले. दरम्यान, पुणे जिल्हा परिषद आणि पीएमआरडीए यांच्यातील अधिकारक्षेत्राच्या प्रश्नामुळे निर्णयात विलंब होत असल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

दरम्यान, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने 1 मार्च रोजी लागलेल्या आगीच्या घटनेची दखल घेत घटनास्थळी पाहणी केली आणि संबंधित ग्रामपंचायतींना नोटिसा बजावल्या. नोटिसांमध्ये घनकचरा व्यवस्थापन नियम 2016 चे उल्लंघन झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तसेच मुळा-मुठा नदीपात्रात कचरा जाणार नाही याची खबरदारी घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.