राज्यभरातील शाळांमध्ये खिचडी बनवण्यावर परिणाम होण्याची शक्यता
कंत्राटदारांची राज्य सरकारकडे एलपीजी पुरवठा प्राधान्याने देण्याची मागणी
राज्यात एलपीजी पुरवठ्यात निर्माण झालेल्या तुटवड्यामुळे शाळांमधील मध्यान्ह भोजन योजनेच्या स्वयंपाकघरांवर मोठा ताण निर्माण होत आहे. अनेक स्वयंपाकघरांकडे मर्यादित गॅस साठा असल्याने विद्यार्थ्यांसाठी बनवली जाणारी तांदूळ-डाळ खिचडी बनवण्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. या योजनेत मोठ्या प्रमाणावर केंद्रीकृत स्वयंपाकघर आणि कंत्राटदारांच्या किचन शेडचा वापर केला जातो. गॅस पुरवठा वेळेवर न झाल्यास लाखो विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन जेवणावर परिणाम होऊ शकतो, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे कंत्राटदारांनी राज्य सरकारला एलपीजी पुरवठा प्राधान्याने देण्याची मागणी केली आहे.
पुणे : राज्यात एलपीजी गॅसच्या पुरवठ्यात वाढत्या तुटवड्यामुळे शाळकरी विद्यार्थ्यांसाठी चालणाऱ्या मध्यान्ह भोजन योजनेच्या स्वयंपाकघरांवर ताण निर्माण झाला आहे. अनेक ठिकाणी गॅसचा साठा मर्यादित असल्याने विद्यार्थ्यांना दिली जाणारी तांदूळ आणि डाळीची खिचडी तयार करण्यात अडचणी निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
राज्यात केंद्रीकृत स्वयंपाकघर, कंत्राटदारांकडून चालवली जाणारी किचन शेड आणि शाळांच्या परिसरात होणारा स्वयंपाक अशा मिश्र पद्धतीने मध्यान्ह भोजन योजना राबवली जाते. विशेषतः मोठ्या केंद्रीकृत स्वयंपाकघरांमध्ये जेवण तयार करण्यासाठी अखंडित एलपीजी पुरवठ्यावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागते. राज्यभरात सुमारे ३८ हजार किचन शेडना अन्न शिजवण्यासाठी आणि सर्व्ह करण्यासाठी मंजुरी देण्यात आली आहे.
दरम्यान, भारताने युद्धाच्या काळातही एलपीजी आणि इंधनाचा पुरवठा स्थिर ठेवण्याचे आश्वासन दिल्यानंतर केंद्र सरकारने नागरिकांना घाबरून जास्त प्रमाणात बुकिंग करू नये असे आवाहन केले आहे. मात्र, गॅस वितरणात अनियमितता राहिल्यास सरकारी शाळांमधील पोषण आणि विद्यार्थ्यांची उपस्थिती वाढवणाऱ्या या महत्त्वाच्या योजनेसमोर अडचणी निर्माण होऊ शकतात, असे स्वयंपाकघर चालकांनी सांगितले.
मध्यान्ह भोजनासाठी कार्यरत असलेल्या केंद्रीकृत किचन असोसिएशनचे सदस्य राजेश गायकवाड यांनी सांगितले की, मोठ्या प्रमाणात स्वयंपाकासाठी इंधनाची मोठी गरज असते. त्यांच्या मते, एका केंद्रीकृत किचनला क्षमतेनुसार दररोज चार ते आठ एलपीजी सिलिंडरची आवश्यकता असते. पुण्यातील एक केंद्रीकृत स्वयंपाकघर दररोज सुमारे २० हजार विद्यार्थ्यांसाठी खिचडी तयार करते. तसेच अहिल्यानगर आणि छत्रपती संभाजीनगर येथेही अशाच मोठ्या स्वयंपाकघरांतून दररोज हजारो विद्यार्थ्यांना जेवण पुरवले जाते.
याशिवाय कंत्राटदारांकडून चालवल्या जाणाऱ्या हजारो लहान किचन शेड जवळच्या शाळांना जेवण पुरवतात. ग्रामीण भागात अनेक ठिकाणी शाळा प्रशासन आणि स्थानिक स्वयं-सहायता गटांकडे जेवण बनवण्याची जबाबदारी असते. मात्र, गेल्या काही दिवसांत एलपीजी पुरवठा कमी झाल्यामुळे पर्यायी उपाययोजना सुरू करण्यात आल्याचे शिक्षकांनी सांगितले.
पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील काही जिल्हा परिषद शाळांनी तात्पुरत्या स्वरूपात पारंपरिक पद्धतीने चुलीवर स्वयंपाक करण्यास सुरुवात केली आहे. छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील एका झेडपी शाळेतील शिक्षकांनी सांगितले की, आतापर्यंत उपलब्ध सिलिंडर वापरून व्यवस्थापन केले आहे; मात्र पुरवठा उशिरा झाल्यास पश्चिम महाराष्ट्रातील काही शाळांप्रमाणे चुलीवर स्वयंपाक करण्याची वेळ येऊ शकते.
हवेली तालुक्यातील एका जिल्हा परिषद शाळेतील शिक्षकांनी सांगितले की, गेल्या दोन दिवसांपासून एलपीजी सिलिंडर बदलला नसल्याने चुलीवर खिचडी तयार करावी लागली. विद्यार्थ्यांना जेवण वेळेवर देणे आवश्यक असल्यामुळे सध्या सरपणाचा वापर करण्याशिवाय पर्याय नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
