सहा किशोरांपैकी एकाने दारूचा अनुभव घेतल्याचा खुलासा

एनर्जी ड्रिंक्स ‘मूक धोका’ ठरत असल्याचे संशोधनात स्पष्ट

पुण्यातील तरुणांमध्ये व्यसनाधीनतेचा वाढता धोका समोर आणणारे एक महत्त्वपूर्ण सर्वेक्षण प्रसिद्ध झाले आहे. या अहवालानुसार मोठ्या प्रमाणावर तरुणांना दारूचे दुष्परिणाम माहिती असले तरी प्रयोग करण्याची प्रवृत्ती वाढत असल्याचे दिसून आले. एनर्जी ड्रिंक्सचे वाढते सेवनही एक गंभीर पण दुर्लक्षित धोका असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. कौटुंबिक संवाद, शालेय वातावरण आणि भावनिक संतुलन यांचा व्यसनावर मोठा परिणाम होत असल्याचे निष्कर्षातून स्पष्ट झाले. या पार्श्वभूमीवर पालक, शाळा आणि समाजाने एकत्रित प्रयत्न करण्याची गरज अधोरेखित करण्यात आली आहे.

पुणे : 0 यांनी प्रसिद्ध केलेल्या सर्वेक्षणात तरुणांमध्ये अल्कोहोलच्या दुष्परिणामांबाबत जागरूकता असूनही प्रयोग करण्याचे प्रमाण वाढत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. सहा किशोरवयीन मुलांपैकी किमान एकाने एकदा तरी दारूचा अनुभव घेतला असल्याचे या अहवालात नमूद करण्यात आले.

या अभ्यासानुसार शहरातील सुमारे ९० टक्के तरुणांना दारूचे दुष्परिणाम माहित आहेत. तरीही १३-१६ वयोगटातील ८%, १७-१९ वयोगटातील १०% आणि २०-२२ वयोगटातील १७% तरुणांनी किमान एकदा दारू, ड्रग्स किंवा तंबाखूचा वापर करून पाहिला असल्याचे समोर आले आहे. याशिवाय एनर्जी ड्रिंक्सचे वाढते सेवनही व्यसनाचे एक महत्त्वाचे कारण ठरत असल्याचे संशोधकांनी सांगितले.

जानेवारी ते मार्च २०२५ दरम्यान १३ ते २२ वयोगटातील १,८८७ विद्यार्थ्यांवर हे सर्वेक्षण करण्यात आले. या अहवालात वय वाढत जाईल तसे व्यसनाची शक्यता वाढते, मात्र भावनिक संतुलन, कुटुंबाचा पाठिंबा आणि शाळांमधील सकारात्मक वातावरणामुळे हा धोका कमी होऊ शकतो, असे नमूद करण्यात आले आहे.

हा अहवाल 1 यांच्या वतीने सादर करण्यात आला असून, त्याचे प्रकाशन पुण्याचे पोलिस आयुक्त 2 यांच्या हस्ते करण्यात आले. अभ्यासात अल्कोहोल, तंबाखू, ड्रग्स, एनर्जी ड्रिंक्स आणि डिजिटल वापर या पाच प्रमुख जोखमींचा विचार करण्यात आला.

संशोधन समन्वयक 3 यांनी सांगितले की पालक अनेकदा मुलांच्या डिजिटल वापर आणि व्यसनाच्या सवयी कमी लेखतात. अहवालात एनर्जी ड्रिंक्सला ‘मूक धोका’ म्हटले असून, त्याच्या दुष्परिणामांबाबत जागरूकता कमी असल्याचे नमूद केले आहे. हे पेय परफॉर्मन्स वाढवणारे साधन म्हणून वापरले जात असून त्याचा वापर सातत्याने वाढत आहे.

विश्वस्त 4 यांनी सांगितले की सहज उपलब्धता, लवकर संपर्क आणि बदलती मानसिकता यामुळे तरुण व्यसनाकडे वळतात. तर प्रमुख अन्वेषक 5 यांनी व्यसनाची समस्या हिमनगासारखी असल्याचे सांगत, दिसणाऱ्या भागापेक्षा खरी समस्या अधिक खोल असल्याचे स्पष्ट केले.

अहवालानुसार ६० ते ७० टक्के किशोरांना दारू, तंबाखू आणि एनर्जी ड्रिंक्स सहज उपलब्ध होतात, तर डिजिटल प्लॅटफॉर्म २४ तास उपलब्ध असल्यामुळे व्यसनाचा धोका वाढतो. १७-१९ वयोगटातील तरुणांमध्ये व्यसनाचा प्रभाव सर्वाधिक असल्याचेही यात नमूद आहे.

6 च्या प्रमुख 7 यांनी सांगितले की व्यसनमुक्तीसाठी सातत्यपूर्ण संवाद आणि उपक्रम आवश्यक आहेत. मुलांना आत्मनियंत्रण, योग्य निर्णयक्षमता आणि मानसिक ताकद वाढवणाऱ्या क्रियाकलापांची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

अभ्यासात पुढे असेही दिसून आले की तणाव, कमी कौटुंबिक संवाद, समवयस्कांचा दबाव आणि डिजिटल अवलंबित्व या घटकांमुळे व्यसनाचे दुष्ट चक्र तयार होते, ज्यामुळे तरुण अधिक असुरक्षित बनतात.