दोणवली बामणेवाडीतील कदम कुटुंबीयांनी जपली एकोप्याची अनोखी परंपरा
गणरायाच्या निमित्ताने तीन पिढ्या एकत्र
चिपळूण (प्रतिनिधी) : आधुनिक जीवनशैली, बदलती कुटुंबव्यवस्था आणि नोकरी-व्यवसायानिमित्ताने होणारे स्थलांतर यामुळे एकत्र कुटुंबपद्धतीची वीण हळूहळू सैल होत असताना, दोणवली बामणेवाडी येथील कदम कुटुंबीयांनी मात्र गेल्या तब्बल ३५ वर्षांपासून एकोप्याची अनोखी परंपरा जपली आहे. तब्बल आठ चुलते आणि त्यांच्या कुटुंबातील सुमारे ७२ सदस्य एकत्र येत गणरायाची प्रतिष्ठापना करून गणेशोत्सव साजरा करतात. कदम बंधूंचा हा सामूहिक गणेशोत्सव केवळ धार्मिक उत्सव न राहता कुटुंबातील प्रेम, जिव्हाळा, आपुलकी आणि एकजुटीचे प्रतीक ठरत आहे.
दोणवली बामणेवाडी येथील कदम कुटुंबीयांच्या गणेशोत्सवाला यंदाही उत्सवाचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. तब्बल ३५ वर्षांपूर्वी सुरू झालेली ही परंपरा आजही तितक्याच उत्साहाने पुढे नेली जात आहे. कुटुंबातील ८ चुलते, त्यांची मुले, सुना, नातवंडे अशा सुमारे ७२ सदस्यांचा या उत्सवात सहभाग असतो. नोकरी, व्यवसाय आणि शिक्षणानिमित्त कुटुंबातील सदस्य विविध ठिकाणी राहत असले तरी गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने सर्वजण आपल्या मूळगावी एकत्र येतात. कदम कुटुंबीयांसाठी गणेशोत्सव म्हणजे वर्षातून एकदा होणारे कुटुंबाचे मोठे स्नेहसंमेलनच. गणरायाच्या प्रतिष्ठापनेपासून विसर्जनापर्यंत प्रत्येक धार्मिक विधीमध्ये कुटुंबातील सदस्य उत्स्फूर्तपणे सहभागी होतात. घरातील ज्येष्ठ मंडळी मार्गदर्शन करतात, तर तरुण मंडळी सजावट, आरास, पूजाविधी आणि अन्य नियोजनाची जबाबदारी उत्साहाने पार पाडतात. महिला वर्गही विविध धार्मिक कार्यक्रम, नैवेद्य आणि घरगुती तयारीमध्ये सक्रिय सहभाग घेतात. लहान मुलेही गणरायाच्या सेवेत सहभागी होत उत्सवाचा आनंद द्विगुणित करतात.
या सामूहिक गणेशोत्सवाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे तीन पिढ्यांचा एकत्रित सहभाग. ज्येष्ठांच्या अनुभवातून परंपरा पुढील पिढीकडे पोहोचत आहे, तर नव्या पिढीतील सदस्य आधुनिकतेसोबतच आपल्या संस्कृतीची आणि कुटुंबीय परंपरांची नाळ जपण्याचे काम करीत आहेत. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून धार्मिक संस्कारांसोबतच कुटुंबातील नातेसंबंध अधिक दृढ होत आहेत. गणरायाची प्रतिष्ठापना झाल्यानंतर दररोज आरती, नैवेद्य आणि विविध धार्मिक उपक्रमांचे आयोजन केले जाते. आरतीच्यावेळी संपूर्ण कुटुंब एकत्र येते. दिवसभर आपापल्या कामात व्यस्त असलेले कुटुंबीय सायंकाळच्या आरतीच्या निमित्ताने एकत्र येतात. यावेळी लहानांपासून ज्येष्ठांपर्यंत प्रत्येकजण उत्साहाने सहभागी होतो.
आरतीनंतर होणाऱ्या गप्पा, जुन्या आठवणींना उजाळा आणि एकत्रित भोजनामुळे घरातील वातावरण आनंदाने भरून जाते. विशेष म्हणजे, काळ बदलला तरी या कुटुंबाने आपली ३५ वर्षांची परंपरा खंडित होऊ दिलेली नाही. अनेक कुटुंबांमध्ये गणेशोत्सव स्वतंत्रपणे साजरा केला जात असताना कदम बंधूंनी मात्र ‘एकत्र येणे, एकत्र साजरे करणे आणि एकमेकांच्या सुख-दुःखात सहभागी होणे’ ही भावना कायम ठेवली आहे. त्यामुळे त्यांचा गणेशोत्सव परिसरातील इतर कुटुंबांसाठीही प्रेरणादायी ठरत आहे.
आजच्या धावपळीच्या जीवनात प्रत्येक व्यक्ती आपल्या कामात आणि जबाबदाऱ्यांमध्ये व्यस्त आहे. अशा परिस्थितीत वर्षातून एकदा का होईना, संपूर्ण कुटुंबाने एकत्र यावे, परस्परांतील संवाद वाढावा आणि नात्यांमधील जिव्हाळा कायम रहावा, यासाठी कदम कुटुंबीयांचा हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरतो. गणरायाच्या आगमनामुळे केवळ घरात धार्मिक वातावरण निर्माण होत नाही, तर कुटुंबातील सदस्यांच्या मनामनातील अंतरही कमी होते. ‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषात एकत्र येणाऱ्या कदम कुटुंबीयांसाठी गणेशोत्सव हा श्रद्धेचा, आनंदाचा आणि कौटुंबिक एकोप्याचा उत्सव आहे. तब्बल ३५ वर्षांपासून जपली गेलेली ही परंपरा आगामी पिढ्यांनीही अशीच पुढे न्यावी, हीच कुटुंबातील ज्येष्ठांची भावना आहे.
दोणवली बामणेवाडीतील ८ चुलते, सुमारे ७२ सदस्य आणि तीन पिढ्यांना एका धाग्यात बांधणारा हा सामूहिक गणेशोत्सव म्हणजे बदलत्या काळातही नाती जपण्याचा सुंदर संदेश देणारा उत्सव ठरला आहे. गणरायाच्या भक्तीसोबतच कुटुंबातील प्रेम, विश्वास आणि एकजुटीचा जागर करणारी कदम बंधूंची ही ३५ वर्षांची परंपरा निश्चितच कौतुकास्पद आहे.
