साताऱ्यातील इतिहास अभ्यासकांची संशोधनातील उल्लेखनीय कामगिरी
तामिळनाडूतील विल्लूपुरम जिल्ह्यातील शिलालेखाचा ऐतिहासिक शोध
शिलालेखाचे तपशील व अभिरामेश्वर मंदिरातील ऐतिहासिक नोंदी
सातारा जिल्ह्यातील अनेक इतिहास अभ्यासक छत्रपती शिवाजी महाराज (Chhatrapati Shivaji Maharaj) यांच्या काळातील ऐतिहासिक ठेव्याचे संशोधन करीत आहेत. अलीकडेच छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या धार्मिक कार्याचा दाखला देणारा शिलालेख (inscription) तामिळनाडूतील (Tamil Nadu) विल्लूपुरम जिल्ह्यातील (Villupuram district) तिरुवामत्तुर (Thiruvamathur) गावात सापडला आहे. या शोधामध्ये इतिहास अभ्यासक अनिकेत वाघ, कुमार गुरव, अनिल दुधाने आणि सौरभ जाधव यांचा सहभाग आहे. या संशोधनासाठी तामिळनाडूतील प्रोफेसर डॉ. रमेश आणि अथर्व पिंगळे यांचेही सहकार्य मिळाले.
विल्लूपुरम जिल्ह्यातील तिरुवामत्तुर येथील अभिरामेश्वर मंदिराच्या (Abhirameshwar temple) जीर्णोद्धाराचे काम शिवछत्रपतींनी (Shiv Chhatrapati) केले, याची नोंद या शिलालेखात आढळते. दक्षिण दिग्विजय मोहिमेच्या (South Conquest campaign) काळात शिवरायांनी जिंजी किल्ला (Gingee fort) जिंकला, त्यानंतर मराठे आणि शेरखान लोधी यांच्यात तिरुवाडी येथे लढाई झाली. या मार्गावरील तिरुवामत्तुर या गावात बंद असलेल्या एका शिवमंदिरात (Shiva temple) हा शिलालेख आढळला आहे. शिलालेख ओवीबद्ध असून, छत्रपती शब्दाचा स्पष्ट उल्लेख या ठिकाणी पाहायला मिळतो. पंपा नदीकाठी (Pampa river) असलेल्या या मंदिराच्या पहिल्या सभामंडपात दोन तुकड्यांचा हा शिलालेख स्थापित आहे.
शिलालेखाचे दोन तुकडे एकाच शिळेचे असून, त्यात ११ ओळी आहेत. हा कोरीव शिलालेख देवनागरी लिपीमध्ये (Devanagari script) आणि मराठी भाषेत आहे. अनिकेत वाघ, कुमार गुरव, अनिल दुधाने आणि सौरभ जाधव यांनी या शिलालेखाचा अभ्यास केला आहे. लिप्यांतर अनिल दुधाने यांनी केले असून, वाचन के. एन. दीक्षित यांनी केले आहे.
शिलालेखाचा संदेश:
पंपा नदीच्या काठी, वन्नि वृक्षांच्या (medicinal Vanhi trees) जंगलाने वेढलेल्या तिरुवामत्तुर गावात अभिरामेश्वर मंदिर आहे. असे मानले जाते की, छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दक्षिण दिग्विजय मोहिमेच्या काळात या मंदिराचा जीर्णोद्धार (restoration) केला. याशिवाय, मंदिरातील प्रमुख मूर्तीची पुनर्प्रतिष्ठापना (reinstallation) करून मोठा उत्सव साजरा केला.
