१ ते १५ मे स्व-गणना, १६ मे ते १५ जून घरांची यादी व सर्वेक्षण
राज्यातील २.६ लाख कर्मचाऱ्यांना डिजिटल जनगणनेसाठी प्रशिक्षण
महाराष्ट्रात मे महिन्यापासून २०२७ च्या जनगणनेच्या पहिल्या टप्प्याला सुरुवात होण्याची शक्यता आहे. या टप्प्यात १ ते १५ मे दरम्यान स्व-गणना आणि त्यानंतर १६ मे ते १५ जूनदरम्यान घरांची यादी व जनगणना सर्वेक्षण होणार आहे. नागरिकांना ऑनलाइन पोर्टलवर माहिती भरण्याची सुविधा उपलब्ध होणार असून प्रगणक घरोघरी भेट देणार आहेत. राज्यात पहिल्यांदाच पूर्णपणे डिजिटल पद्धतीने जनगणना राबवली जाणार आहे. यासाठी सुमारे २.६ लाख सरकारी कर्मचाऱ्यांचे प्रशिक्षण सुरू करण्यात आले आहे.
पुणे : महाराष्ट्रात २०२७ च्या जनगणनेचा पहिला टप्पा मे महिन्यापासून दोन-चरण पद्धतीने राबवण्याची तयारी सुरू आहे. अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, १ ते १५ मे दरम्यान स्व-गणना सराव होईल, तर १६ मे ते १५ जून या कालावधीत घरांची यादी आणि जनगणना प्रक्रिया पार पडेल. वेळापत्रकाबाबतची औपचारिक अधिसूचना लवकरच जारी केली जाणार आहे.
राज्य सरकारच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, पहिला टप्पा केवळ स्व-गणना आणि घरांची नोंदणी यावर केंद्रित असेल. नागरिकांना १ ते १५ मे दरम्यान जनगणना पोर्टलवर स्वतःची माहिती नोंदवता येईल. त्यानंतर प्रगणक सुमारे ३३ प्रश्नांसह घरभेटी देऊन सर्वेक्षण पूर्ण करतील.
डिजिटल प्रणालीची चाचणी घेण्यासाठी राज्याने पथदर्शी प्रकल्प राबवला असून तांत्रिक आणि प्रत्यक्ष कामकाजातील अडचणींचे निराकरण करण्यात आले आहे. जे नागरिक ऑनलाइन स्व-गणना करू शकणार नाहीत, त्यांना प्रगणकांच्या भेटीद्वारे कव्हर केले जाईल.
राज्यातील पहिल्या संपूर्ण डिजिटल जनगणनेसाठी सुमारे २.६ लाख सरकारी कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले जात आहे. जानेवारीपासून सुरू झालेले प्रशिक्षण मेच्या सुरुवातीपर्यंत सुरू राहणार आहे. कॅस्केड मॉडेलनुसार राष्ट्रीय व मास्टर ट्रेनर्सना प्रथम प्रशिक्षण देऊन त्यानंतर फील्ड ट्रेनर्स आणि प्रगणकांना प्रशिक्षण दिले जात आहे. फील्ड ट्रेनर्ससाठी सत्र पुण्यात होण्याची शक्यता आहे.
यंदा प्रथमच प्रगणक कागदी फॉर्मऐवजी मोबाईल ॲपद्वारे डेटा नोंदवतील. ऑनलाइन आणि ऑफलाइन दोन्ही पद्धतींनी माहिती भरण्याची सुविधा असेल. जिल्हास्तरावर प्रशिक्षण सत्रे सुरू असून वरिष्ठ अधिकारी महापालिका आयुक्त आणि जिल्हाधिकाऱ्यांसोबत ऑनलाइन आढावा बैठक घेत आहेत.
अलीकडेच मुख्य सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली राज्यस्तरीय जनगणना समन्वय समितीची बैठक पार पडली. क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांची वेळेवर नियुक्ती व प्रशिक्षणाबाबत विभागांना सूचना देण्यात आल्या आहेत. मोठ्या प्रमाणावर फील्ड कर्मचाऱ्यांची तैनाती, प्रश्नावलीचा वापर, मोबाईल ॲप-आधारित डेटा संकलन आणि सुरक्षा प्रोटोकॉल यांचा समावेश असलेला सविस्तर आराखडा तयार करण्यात आला आहे.
