दिनविशेष

भारताच्या इतिहासातील इतर महत्त्वाच्या घटना:

 

आज, १७ डिसेंबरच्या दिवशी, भारताच्या इतिहासात घडलेल्या काही महत्त्वपूर्ण घटना आणि कोकणातील विशेष घडामोडींचा आढावा खालीलप्रमाणे आहे:

 

भारताच्या इतिहासातील घटना:

 

1. १७७७: फ्रान्सने अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याला मान्यता दिली.

 

अमेरिकेच्या स्वातंत्र्ययुद्धात फ्रान्सने अमेरिकेच्या बाजूने उभे राहून त्यांच्या स्वातंत्र्याला मान्यता दिली.

 

या निर्णयामुळे अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यलढ्यात मोठा पाठिंबा मिळाला.

 

फ्रान्सच्या या पावलामुळे ब्रिटनविरुद्धच्या संघर्षात अमेरिकेला बळकटी मिळाली.

 

यामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठे बदल घडले.

 

अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यलढ्यात फ्रान्सचा सहभाग निर्णायक ठरला.

 

 

 

2. १८०३: ईस्ट इंडिया कंपनीने ओडिशावर कब्जा केला.

 

ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने ओडिशा प्रदेशावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले.

 

या विजयामुळे ब्रिटिशांच्या भारतातील साम्राज्यात वाढ झाली.

 

ओडिशातील स्थानिक राजवटींचा पराभव झाला.

 

ब्रिटिश प्रशासनाने ओडिशातील संसाधनांवर नियंत्रण मिळवले.

 

या घटनेने ओडिशातील सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थितीत बदल घडवले.

 

 

 

3. १९०३: राईट बंधूंनी पहिले यशस्वी विमान उड्डाण केले.

 

विल्बर आणि ऑरविल राईट यांनी ‘द फ्लायर’ या विमानाद्वारे पहिले नियंत्रित उड्डाण केले.

 

हे उड्डाण १२ सेकंद चालले आणि १२० फूट अंतर पार केले.

 

मानवाच्या हवाई प्रवासाच्या इतिहासातील ही क्रांतिकारी घटना होती.

 

या यशामुळे विमानवाहन क्षेत्रात मोठी प्रगती झाली.

 

राईट बंधूंच्या या कामगिरीने आधुनिक विमानवाहन उद्योगाची पायाभरणी केली.

 

 

 

4. १९२७: क्रांतिकारक राजेंद्रनाथ लाहिरी यांना फाशी.

 

ब्रिटिश सरकारने क्रांतिकारक राजेंद्रनाथ लाहिरी यांना निर्धारित तारखेच्या दोन दिवस आधीच गोंडा तुरुंगात फाशी दिली.

 

लाहिरी हिंदुस्तान रिपब्लिकन असोसिएशनचे सक्रिय सदस्य होते.

 

काकोरी कांडातील सहभागामुळे त्यांना अटक झाली होती.

 

त्यांच्या फाशीने स्वातंत्र्यसंग्रामात नवचैतन्य निर्माण झाले.

 

लाहिरींचे बलिदान भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सदैव स्मरणात राहील.

 

 

 

5. १९२९: भगतसिंग आणि राजगुरू यांनी सॉन्डर्सची हत्या केली.

 

लाहोर येथे ब्रिटिश पोलिस अधिकारी जेम्स सॉन्डर्स यांची हत्या करण्यात आली.

 

भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांनी या घटनेत सहभाग घेतला.

 

लाला लजपतराय यांच्या मृत्यूचा बदला म्हणून ही कारवाई करण्यात आली.

 

या घटनेने ब्रिटिश सरकारला हादरा बसला.

 

भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात या क्रांतिकारकांची भूमिका महत्त्वपूर्ण ठरली.

 

 

 

6. १९३१: भारतीय सांख्यिकी संस्थेची स्थापना.

 

प्रोफेसर प्रशांत चंद्र महालनोबिस यांनी कोलकाता येथे भारतीय सांख्यिकी संस्थेची स्थापना केली.

 

ही संस्था सांख्यिकी शिक्षण आणि संशोधनासाठी प्रसिद्ध आहे.

 

भारतातील आर्थिक नियोजनात या संस्थेचे मोठे योगदान आहे.

 

सांख्यिकी क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांसाठी ही संस्था आदर्श ठरली आहे.

 

महालनोबिस यांच्या नेतृत्वाखाली संस्थेने जागतिक स्तरावर प्रतिष्ठा मिळवली.

 

 

 

7. १९३३: लाला अमरनाथ यांचे पदार्पण शतक.

 

भारतीय क्रिकेटपटू लाला अमरनाथ यांनी आपल्या पदार्पण टेस्ट सामन्यात ११८ धावा केल्या.

 

हे शतक भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासातील पहिले पदार्पण शतक होते.

 

अमरनाथ यांच्या या कामगिरीने भारतीय क्रिकेटला नवी दिशा दिली.

 

त्यांच्या आक्रमक फलंदाजीने प्रेक्षकांची मने जिंकली.

 

अमरनाथ यांना भारतीय क्रिकेटमधील महान खेळाडू म्हणून ओळखले जाते.

 

 

 

8. १९४०: महात्मा गांधींनी व्यक्तिगत सत्याग्रह आंदोलन स्थगित केले.

 

ब्रिटिश सरकारच्या दडपशाहीमुळे गांधीजींनी आंदोलन थांबवण्याचा निर्णय घेतला.

 

 

 

9. 1949: भारतीय राज्यघटनेतील सुधारणा प्रक्रिया पूर्ण.

 

संविधान सभेने संविधान तयार करण्याचे अंतिम काम पूर्ण केले.

 

26 जानेवारी 1950 रोजी भारतीय संविधान लागू करण्यात आले.

 

या घटनेने भारत एक प्रजासत्ताक म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

 

संविधान तयार करण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे मोठे योगदान होते.

 

संविधानाने देशाला एक न्याय्य व समतावादी संरचना दिली.

 

 

 

10. 1971: बांगलादेश मुक्तिसंग्रामात निर्णायक विजय.

 

 

 

भारतीय सैन्याने पाकिस्तानी सैन्याचा पराभव केला.

 

17 डिसेंबर रोजी पाकिस्तानी सैन्याने आत्मसमर्पण केले.

 

बांगलादेश या नव्या राष्ट्राची स्थापना करण्यात आली.

 

या विजयामुळे भारताचे आंतरराष्ट्रीय स्थान अधिक बळकट झाले.

 

इंदिरा गांधींचे नेतृत्व आणि लष्कराचे पराक्रम या घटनेत महत्त्वाचे ठरले.

 

 

11. 1983: कौशिक बसू यांना अर्थशास्त्रासाठी विशेष सन्मान.

 

 

 

प्रा. कौशिक बसू यांनी आर्थिक धोरणांवर केलेले संशोधन जगभर प्रसिद्ध झाले.

 

त्यांना भारतीय व आंतरराष्ट्रीय अर्थशास्त्र क्षेत्रात मोठा मान मिळाला.

 

भारताच्या आर्थिक विकासासाठी त्यांनी दिलेल्या सल्ल्याचा मोठा प्रभाव पडला.

 

त्यांचे काम भविष्यकालीन आर्थिक धोरणांसाठी महत्त्वाचे ठरले.

 

 

12. 1984: भोपाळ गॅस दुर्घटना नुकसानग्रस्तांसाठी पहिली मदत योजना.

 

 

 

2-3 डिसेंबर रोजी झालेल्या दुर्घटनेनंतर पहिल्यांदा मदत योजना जाहीर केली.

 

हजारो पीडितांना नुकसान भरपाई व वैद्यकीय मदत देण्यास सुरुवात झाली.

 

केंद्र व राज्य सरकारने आपत्ती व्यवस्थापनात सुधारणा केली.

 

 

13. 2000: जागतिक हिंदी परिषदेचे उद्घाटन.

 

 

 

हिंदी भाषा आणि साहित्याच्या प्रसारासाठी जागतिक परिषदेचे आयोजन झाले.

 

भारतासह अनेक देशांतील साहित्यिकांनी सहभाग घेतला.

 

हिंदी भाषेच्या जागतिक महत्त्वावर चर्चा झाली.

 

 

14. 2011: अन्न सुरक्षा अधिनियम मंजूर.

 

 

 

संसदेत अन्न सुरक्षा विधेयक संमत झाले.

 

या कायद्याने गरीब आणि वंचितांसाठी अन्नधान्याची हमी मिळवून दिली.

 

भारतीय खाद्य सुरक्षा आणि पोषणात या कायद्याचा मोठा वाटा आहे.

 

 

 

—

 

कोकणातील महत्त्वाच्या घटना:

 

1. चिपळूणमध्ये ‘कोकण रेल्वे’च्या कामाचा शुभारंभ (1992):

 

कोकण रेल्वे प्रकल्पाने कोकणातील दळणवळणाला नवी दिशा दिली.

 

हा प्रकल्प आर्थिक आणि सामाजिक विकासाचा आधार बनला.

 

 

 

2. रत्नागिरीत लोकमान्य टिळकांचा भाषणप्रसंग (1917):

 

स्वराज्याचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी टिळकांनी लोकांशी संवाद साधला.

 

कोकणातील स्वातंत्र्यचळवळीला या घटनेने बळ मिळाले.

 

 

 

3. ‘कोकण पर्यटन महोत्सव’ची सुरुवात (2005):

 

कोकणातील पर्यटनाला चालना देण्यासाठी या महोत्सवाची स्थापना झाली.

 

यामुळे कोकणातील पारंपरिक कलेला जागतिक ओळख मिळाली.

 

 

 

4. 2021: कोकणातील पूरस्थितीत मदत कार्य.

 

चिपळूण, महाडसह कोकणातील अनेक भागांना पूराचा फटका बसला.

 

स्थानिक प्रशासन आणि स्वयंसेवी संघटनांनी पुनर्वसन कार्य केले.