रत्नागिरी : रत्नागिरी जिल्ह्यासाठी पुढील पाच दिवसांसाठी (दि. ०१ ते ०५ ऑक्टोबर) मध्यम स्वरूपाच्या पावसाचा अंदाज प्रादेशिक हवामान केंद्र, मुंबई यांनी वर्तवला आहे. याव्यतिरिक्त, दि. ०३ आणि ०४ ऑक्टोबर रोजी तुरळक ठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता आहे. या हवामानाचा संभाव्य परिणाम आणि त्यावर आधारित कृषी सल्ला डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाने (दापोली) आणि भारत मौसम विभागाने संयुक्त विद्यमाने जारी केला आहे.
पुढील पाच दिवसांमध्ये कमाल तापमान २८ ते ३० अंश सेल्शिअस आणि किमान तापमान २१ अंश सेल्शिअस राहण्याची शक्यता आहे. या काळात सकाळची आणि दुपारची सापेक्ष आर्द्रता मागील आठवड्यापेक्षा कमी होण्याची शक्यता आहे, तर वाऱ्याचा वेग ५ ते ९ किमी/तास राहण्याचा अंदाज आहे. मेघ अच्छादन दि. ०१ ते ०३ ऑक्टोबर दरम्यान ढगाळ आणि ०४ व ०५ ऑक्टोबर रोजी पूर्णतः ढगाळ राहण्याची शक्यता आहे.
पीकनिहाय महत्त्वाचा कृषी सल्ला
या काळात मध्यम ते मुसळधार पाऊस, तसेच ढगाळ आणि दमट हवामानाचा अंदाज असल्यामुळे भात पिकात किडी व रोगांचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे.
१. भात पीक
* पाणी निचरा: शेतात अतिरिक्त पाणी साचले असल्यास, पाण्याचा निचरा करण्याची व्यवस्था करावी.
* खत व्यवस्थापन:
* निम गरवे भात पिक फुलोरा ते दाणे भरण्याच्या अवस्थेत आणि गरवे भात पिक पोटरी ते फुलोरा अवस्थेत असल्यास, नत्र खताची तिसरी मात्रा ४३५ ग्रॅम युरिया प्रति गुंठा पावसाची तीव्रता कमी असताना किंवा उघडीप असताना देण्यात यावी.
* हळव्या वाणांचे पीक परिपक्व अवस्थेत आले असल्यास, कापणीपूर्वी ८-१० दिवस शेतातील पाणी काढून टाकण्याची व्यवस्था करावी.
* कीड नियंत्रण:
* लोंबीवरील ढेकण्या (गंधी ढेकूण): पीक दुधाळ अवस्थेत असताना, प्रौढ ढेकण्या व त्याची लहान पिल्ले दाण्याला छिद्र पाडून आतील रस शोषून घेतात, त्यामुळे दाणे पोचट राहतात. नियंत्रणासाठी, बांधावरील गवत कापून बांध स्वच्छ ठेवावेत आणि ५०% प्रवाही कारटॅप हायड्रोक्लोराइड (१२ ग्रॅम प्रति १० लिटर पाणी) किंवा ट्रायझोफोस ४०% प्रवाही (१००० मि.ली. प्रति १० लिटर पाण्यात) यापैकी एका कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
* तपकिरी तुडतुडे: हॉपर बर्न (गोलाकार करपलेले पीक) आढळून आल्यास, भात खाचरात पाणी जास्त काळ साठवू नये. एका बुंध्यावर ५ ते १० तुडतुडे आढळल्यास फिप्रोनिल ५% प्रवाही (२० मि.ली. प्रति १० लिटर पाणी) किंवा इमिडाक्लोप्रिड १७.८% (२ मि.ली. प्रति १० लिटर पाणी) यापैकी एका कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
* लष्करी अळी / पाने खाणारी अळी: प्रादुर्भाव दिसून आल्यास क्लोरपायरीफॉस २०% (५० मिली प्रति १० लिटर पाण्यात) किंवा लॅम्बडा सायहॅलोथ्रिन ५% (१० मिली प्रति १० लिटर पाण्यात) यापैकी एकाची संध्याकाळी वारा शांत असताना फवारणी करावी.
* रोग नियंत्रण: वाढलेली आर्द्रता आणि ढगाळ वातावरणामुळे पर्णकोष करपा या रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून येण्याची शक्यता आहे. रोगाची लक्षणे दिसून येताच, कॉपर ऑक्झीक्लोराईड (२५ ग्रॅम प्रति १० लिटर पाणी) किंवा मॅन्कोझेब (२५ ग्रॅम प्रति १० लिटर पाणी) यापैकी एका बुरशीनाशकाची फवारणी करावी.
२. नारळ
* खत मात्रा: नारळाच्या पाच वर्षांवरील प्रत्येक माडास ७५० ग्रॅम युरिया व ६६७ ग्रॅम म्युरेट ऑफ पोटाश या खतांची दुसरी मात्रा बांगडी पद्धतीने पावसाची उघडीप पाहून द्यावी.
३. आंबा, काजू
* फांदेमर रोग: आर्द्र व ढगाळ वातावरणामुळे फांदेमर या बुरशीजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव दिसण्याची शक्यता आहे. नियंत्रणासाठी कॉपर ऑक्सीक्लोराइड ०.३% (३० ग्रॅम/१० ली पाणी) किंवा ०.१% बोर्डो मिश्रणाची फवारणी फांद्या व्यवस्थित भिजतील अशा प्रकारे पावसाची उघडीप पाहून करावी.
४. हळद
* करपा रोग: प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे. नियंत्रणासाठी प्रोपीकोनेझोल बुरशीनाशक १० मिली. प्रती १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी दर १५ दिवसांच्या अंतराने करावी.
५. सामान्य सल्ला
* फवारणीसाठी टीप: कीटकनाशक/बुरशीनाशक फवारणी करताना द्रावणात स्टिकर (चिकटणारा पदार्थ) मिसळून फवारणी करावी, जेणेकरून पावसात औषध वाहून जाणार नाही. पावसाची तीव्रता पाहून तीन ते चार तास पावसाची उघडीप असतानाच फवारण्या कराव्यात.
पशुपालन सल्ला
* काही भागांमध्ये गायींमध्ये लंपी त्वचारोग (लंपी स्किन डिसीज) आढळून आला आहे. बाधित जनावरांना निरोगी जनावरांपासून वेगळे ठेवावे.
* हा आजार प्रामुख्याने माशा व इतर कीटकांद्वारे पसरतो, त्यामुळे गोठ्यात व परिसरात माशा व कीटक नियंत्रणासाठी प्रभावी उपाययोजना कराव्यात.
अधिक माहितीसाठी: डॉ. बाळासाहेब सावंत कोंकण कृषी विद्यापीठाचे केंद्र, कृषी विज्ञान केंद्र किंवा महाराष्ट्र शासनाचे कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधावा.
