मोबाईल अ‍ॅप्स असूनही कागदी दिनदर्शिकेवर विश्वास
नियोजन, संस्कृती आणि प्रेरणेचं केंद्र बनतंय कॅलेंडर
स्मार्टफोन, अ‍ॅप्स आणि डिजिटल रिमाइंडर्सच्या काळातही भारतात छापील कॅलेंडरचे महत्त्व अजूनही टिकून आहे. स्वयंपाकघराच्या भिंतीपासून ऑफिस डेस्कपर्यंत कागदी दिनदर्शिका आजही दिसून येते. वैयक्तिक नियोजन, धार्मिक परंपरा आणि कौटुंबिक वेळापत्रकासाठी लोक कॅलेंडरवर अधिक विश्वास ठेवतात. कॅलेंडर केवळ तारखा दाखवणारे साधन न राहता जीवनशैलीचा भाग बनले आहे. डिजिटल युगातही कागदाचा हा विश्वास पसंतीतून जिवंत आहे.
पुणे : भारत जरी स्मार्टफोनवर रिमाइंडर्स सेट करण्यात आणि डिजिटल कॅलेंडर समक्रमित करण्यात गुंतलेला असला, तरीही छापील कॅलेंडर आजही घर, कार्यालय आणि दुकानांमध्ये आपले स्थान टिकवून आहे. एकेकाळी नॉस्टॅल्जियाचा भाग मानली जाणारी ही दिनदर्शिका आजही दैनंदिन जीवनाच्या लयीत खोलवर रुजलेली आहे.
ग्लोबल ग्रोथ इनसाइट्सच्या 2025 च्या अहवालानुसार 58 टक्क्यांहून अधिक ग्राहक अजूनही वैयक्तिक नियोजन आणि स्मरणपत्रांसाठी भौतिक वॉल कॅलेंडरला प्राधान्य देतात. हा आकडा भारतीय वास्तवाशी पूर्णपणे जुळणारा आहे, जिथे पुश नोटिफिकेशनपेक्षा भिंतीवर दिसणारी तारीख अधिक विश्वासार्ह मानली जाते.
आज कॅलेंडर खरेदी करणे हा केवळ वर्षाच्या सुरुवातीचा विधी राहिलेला नाही. तो पुढील वर्षासाठी स्वतःची ओळख ठरवण्याचा मार्ग बनला आहे. त्यामुळेच 45 टक्क्यांहून अधिक लोक आता वैयक्तिक शैली, आठवणी किंवा सांस्कृतिक प्रतिके दर्शवणारी थीम असलेली कॅलेंडर निवडत असल्याचे जागतिक आकडेवारीतून स्पष्ट होते.
पुण्यातील आयटी व्यावसायिक अश्विनी जोशी सांगतात की, स्मार्टफोनवरील कॅलेंडर प्रामुख्याने कामाच्या जबाबदाऱ्यांसाठी वापरले जाते, तर वैयक्तिक आयुष्याचे नियोजन कागदी कॅलेंडरवरच केले जाते. तर मुंबईतील गृहिणी रेवती कुलकर्णी उपवास, एकादशी आणि धार्मिक तारखांसाठी पारंपरिक हिंदू पंचांगावर अवलंबून आहेत.
कोलकात्यातील सायानी मंडलिक कॅलेंडरचा वापर घरगुती व्यवस्थापनासाठी करतात. घरातील सदस्य, मदतनीस आणि कामगारांच्या सुट्ट्या एका नजरेत दिसाव्यात म्हणून मोठ्या चौकटी असलेली कॅलेंडर त्यांच्यासाठी उपयुक्त ठरते. फोनपेक्षा भिंतीवरची नोंद अधिक स्पष्ट असल्याचे त्या सांगतात.
तरुण पिढीसाठी कॅलेंडर आता प्रेरणादायी फलक बनत आहे. बेंगळुरूतील मार्केटिंग प्रोफेशनल निश्था सिंग यांनी मासिक उद्दिष्टे दाखवणारी कॅलेंडर निवडली. दररोज डोळ्यासमोर असलेली ध्येये स्वतःला सतत आठवण करून देतात, असे त्या सांगतात.
कॅलेंडर देणे ही देखील आता एक अर्थपूर्ण भेटवस्तू ठरत आहे. पुण्यातील शिक्षिका फरीदा अली पर्यावरणपूरक सवयी दाखवणारी कॅलेंडर भेट देतात. त्यांच्या मते, दररोज दिसणारा संदेश हळूहळू विचार बदलू शकतो.
भारतातील सांस्कृतिक, सामाजिक आणि वैयक्तिक टप्पे लक्षात घेता, छापील कॅलेंडर हे केवळ स्टेशनरी नसून दिशादर्शक, नोंदवही आणि प्रेरणास्रोत बनले आहे. डिजिटल युगातही कागदाची ताकद सवयीमुळे नाही, तर जाणीवपूर्वक निवडीमुळे टिकून आहे.
