पुणे : कामशेत येथील महादेवी मंदिराजवळ, मावळ तालुक्यातील इंगळूण गावाजवळील तेलणी धबधब्याच्या परिसरात सह्याद्रीच्या भडक खडकावर दोन नवीन पारंपरिक गिर्यारोहण (Traditional Rock Climbing) मार्ग विकसित करण्यात आले आहेत. पुण्यातील गिर्यारोहकांच्या संघाने हे मार्ग उघडले असून त्यांना ‘गजमुख–१’ आणि ‘गजमुख–२’ अशी नावे देण्यात आली आहेत.
या खडकाची रचना गणपतीच्या मुखासारखी दिसत असल्याने या मार्गांना गजमुख अशी नावे देण्यात आली. महादेवी मंदिर परिसरातून हे दोन्ही मार्ग स्पष्टपणे दिसतात. वाहन थेट खडकाच्या पायथ्याजवळ पोहोचू शकते, त्यानंतर साधारण १५ मिनिटांची पायपीट करावी लागते. खडकासमोर उभे राहिल्यास डाव्या बाजूस गजमुख–१ तर उजव्या बाजूस गजमुख–२ आहे.
गेल्या दहा वर्षांपासून पूर्णवेळ गिर्यारोहण करत असलेले सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ भागवत यांनी सांगितले की, हे मार्ग अचानक निर्णयातून नव्हे तर सखोल निरीक्षण आणि नियोजनातून विकसित करण्यात आले. नोव्हेंबरमध्ये परिसराचा अभ्यास केल्यानंतर डिसेंबरच्या अखेरीस स्पष्ट आराखड्यानुसार चढाई करण्यात आली.
दोन्ही मार्ग सुमारे ४० ते ४५ मीटर उंच असून, निश्चित बोल्टऐवजी खडकातील नैसर्गिक तड्यांमध्ये ठेवलेल्या काढता येण्याजोग्या संरक्षण साधनांचा वापर करून पारंपरिक पद्धतीने चढाई करण्यात आली. २९ डिसेंबर रोजी बेस कॅम्प उभारून पुढील दिवशी प्रत्यक्ष चढाई सुरू झाली.
गजमुख–१ हा तुलनेने सोपा मार्ग एकाच खेळपट्टीत पूर्ण करण्यात आला. मात्र गजमुख–२ हा अधिक कठीण ठरला. ओव्हरहँग भाग साफ करण्यासाठी दोन दिवसांमध्ये २४ तासांहून अधिक मेहनत घ्यावी लागली, अशी माहिती भागवत यांनी दिली.
या मोहिमेत सात गिर्यारोहक सहभागी झाले होते. चौघांनी प्रत्यक्ष चढाई व मार्ग मॅपिंग केले, तर उर्वरित सदस्यांनी उपकरणे वाहतूक, अन्न आणि पाण्याची व्यवस्था पाहिली. मुख्य स्थानकांवरील कायमस्वरूपी बोल्ट आणि अँकर प्लेट्स गिरीप्रेमी, पुणे या संस्थेने उपलब्ध करून दिल्या.
२०१९ पासून सह्याद्रीतील गिर्यारोहण विकसित करण्याच्या उद्देशाने जीवधन, मदन, सिंहगड आणि फर्ग्युसन कॉलेज रॉक क्वारी येथेही अशा मार्गांचे मॅपिंग करण्यात आले आहे. भविष्यात लोणावळा परिसरात आणखी नवीन मार्ग शोधण्याचा संघाचा मानस आहे.
“मार्ग खुले केल्याने अधिक गिर्यारोहकांना सरावाची संधी मिळते आणि संपूर्ण गिर्यारोहण परिसंस्था विकसित होते,” असे भागवत यांनी सांगितले.
