पक्षचिन्ह नव्हे, तर ‘आडनाव’ ठरतेय मतदानातील मोठे आव्हान
पुणे : यंदाच्या पीएमसी आणि पीसीएमसी क्षेत्रातील नागरी निवडणुकांमध्ये मतपेटीसमोरचा गोंधळ काहीसा वेगळ्याच स्वरूपाचा आहे. हा गोंधळ पक्षफुटीचा किंवा युती बदलण्याचा नसून, एकाच आडनावाच्या अनेक उमेदवारांमुळे निर्माण झाला आहे. अनेक प्रभागांमध्ये मतदारांना एकाच पॅनेलवर समान आडनावाचे उमेदवार दिसत असल्याने नेमका कोणाला मत द्यायचे, याबाबत संभ्रम वाढला आहे.
पीसीएमसीच्या प्रभाग क्रमांक २८ (रहाटणी–पिंपळे सौदागर) येथे हा गोंधळ सर्वाधिक दिसून येतो. राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाने येथे ‘काटे’ आडनावाच्या चार उमेदवारांचे संपूर्ण पॅनेल उभे केले आहे – उमेश, शीतल, विठ्ठल आणि मीनाक्षी काटे. त्यांच्याविरोधात भाजपकडून शत्रुघ्न, अनिता आणि संदेश केट हे उमेदवार रिंगणात आहेत. नावातील साम्यामुळे मतदारांना फरक ओळखणे अवघड जात आहे.
अशीच परिस्थिती पीएमसीच्या प्रभाग क्रमांक ९ (बाणेर–सुस–पाषाण) मध्ये आहे. येथे राष्ट्रवादीचे अमोल बालवडकर हे भाजपचे लहू बालवडकर आणि काँग्रेसचे संदीप बालवडकर यांच्याविरुद्ध लढत देत आहेत. याशिवाय संपूर्ण शहरात पठारे, टिंगरे, सातव आणि खांडवे ही आडनावे विविध प्रभागांमध्ये आणि विरोधी पक्षांमध्ये आढळून येत आहेत.
रहाटणीतील रहिवासी मीरा ठोंबरे म्हणाल्या, “स्थानिक कामाच्या आधारे मतदान करणाऱ्यांसाठी ही परिस्थिती खूप गोंधळात टाकणारी आहे. ‘केटला मत द्या’ असे ऐकू येते, पण नेमके कोणत्या केटला? त्यामुळे नाव आणि चिन्ह वारंवार तपासावे लागते.”
ज्या भागांमध्ये संयुक्त कुटुंबांचा स्थानिक राजकारणावर मोठा प्रभाव आहे, तेथे एकाच आडनावाने अनेक दशके राजकीय वारसा जपला होता. मात्र आता एकाच कुटुंबातील सदस्य वेगवेगळ्या पक्षांत विभागले गेले असल्याने तोच वारसा गोंधळाचे कारण ठरत आहे.
बाणेरमधील ज्येष्ठ नागरिक शशांक देशपांडे म्हणाले, “पूर्वी एका कुटुंबाचे नाव एका नेत्याशी जोडले जायचे. आता तेच आडनाव दोन-तीन पक्षांच्या झेंड्याखाली दिसते. मतदानाच्या दिवशी निष्काळजी मतदारांची दिशाभूल होऊ शकते.”
तंत्रज्ञानस्नेही तरुण मतदारांनाही याचा सामना करावा लागत आहे. महाविद्यालयीन विद्यार्थिनी आदिती सातव म्हणाली, “टिंगरे कोणत्या पक्षाचे आहेत हे तपासण्यासाठी मला व्हॉट्सॲप ग्रुप्स पाहावे लागले. उमेदवार ओळखणे इतके अवघड नसावे.”
उमेदवार मात्र हा गोंधळ मान्य करत असले तरी तो कुटुंबप्रधान राजकारणाचा अपरिहार्य परिणाम असल्याचे सांगतात. पूर्व पुण्यातील एका उमेदवाराने सांगितले, “एकाच आडनावाच्या व्यक्तीला निवडणूक लढवण्यापासून रोखता येत नाही. लोक आमचे काम ओळखतात.”
एका खांडवे उमेदवारानेही असेच मत व्यक्त केले, “मतदार हुशार आहेत. पूर, पायाभूत सुविधा किंवा सोसायटीच्या बैठकीत कोण सक्रिय असतो, हे त्यांना माहीत असते. केवळ आडनावावर मतदान ठरत नाही.”
तरीही निवडणूक कर्मचाऱ्यांच्या मते मतदान केंद्रांवर ‘आमचा उमेदवार कोणता?’ असे प्रश्न वारंवार विचारले जात आहेत. चार उमेदवारांच्या पॅनेल पद्धतीत, एकाच मतपत्रिकेवर समान आडनावाचे अनेक उमेदवार असल्याने समस्या अधिक तीव्र होते.
प्रथमच मतदान करणाऱ्या NIBM येथील अर्शीन शेख हिने भावना व्यक्त केली, “आम्हाला फक्त योग्य व्यक्तीला मत द्यायचे आहे. पण जेव्हा सर्वांची आडनावे सारखीच असतात, तेव्हा ते एक कोडेच वाटते.”
शहर नागरी निवडणुकांकडे वाटचाल करत असताना, यंदाची खरी कसोटी केवळ पक्षनिष्ठेची नसून, गर्दीच्या यादीतून योग्य काटे, पठारे किंवा बालवडकर ओळखण्याची मतदारांची क्षमता ठरणार आहे.
