पुणे: एचपीव्ही (ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस) संसर्गामुळे होणाऱ्या कर्करोगापासून संरक्षणासाठी लस उपलब्ध असतानाही, किशोरवयीन मुली व मुलांमध्ये लसीकरणाची स्वीकृती कमी असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले आहे. परिणामी, महाराष्ट्रात गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाच्या घटनांमध्ये लक्षणीय वाढ दिसून येत आहे.
राज्याच्या आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार, 2023-24 मध्ये 12.33 लाख, 2024-25 मध्ये 27.58 लाख, तर एप्रिल ते डिसेंबर 2025 या कालावधीत 34.40 लाख प्रकरणे नोंदवण्यात आली आहेत.
तज्ञांच्या मते, गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग मोठ्या प्रमाणात टाळता येण्याजोगा असतानाही तो भारतातील महिलांमध्ये कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूच्या प्रमुख कारणांपैकी एक आहे. यामागे जागरूकतेचा अभाव, चुकीची माहिती आणि लसीबाबत असलेला संकोच कारणीभूत ठरत आहे.
नोबल हॉस्पिटल, पुणे येथील स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. संतोष सिदीद म्हणाले, “बहुतेक लोक बीसीजी, पोलिओसारख्या लसींनाच ओळखतात. ‘सर्व्हिकल कॅन्सर लस’ ही संज्ञा तरुण मुलांनाही परावृत्त करते. ‘एचपीव्ही लस’ म्हणून अधिक व्यापक जागरूकता आवश्यक आहे.”
अपोलो क्लिनिकच्या डॉ. बिजल मिस्त्री यांनी सांगितले की, एचपीव्ही लस भारतात जवळपास 17 वर्षांपासून उपलब्ध असूनही, खर्च, सामाजिक समजुती, मर्यादित उपलब्धता आणि गैरसमज यामुळे लसीकरणाचे प्रमाण कमी आहे.
दरम्यान, जानेवारी हा गर्भाशय ग्रीवेच्या कर्करोग जागरूकता महिना असल्याने, तज्ञ कुटुंबांना वेळेवर लसीकरण आणि 20 वर्षांनंतर महिलांनी नियमित पॅप स्मीअर तपासणी करण्याचे आवाहन करत आहेत.
सूर्या मदर अँड चाइल्ड हॉस्पिटलच्या डॉ. श्वेता कुमार यांनी सांगितले की, 10 ते 14 वर्षे वय हे एचपीव्ही लसीकरणासाठी आदर्श असून, कोणत्याही लैंगिक संपर्कापूर्वी लस दिल्यास रोगप्रतिकारक शक्ती अधिक प्रभावी राहते.
तज्ञांच्या मते, जागरूकता, नियमित तपासणी आणि योग्य समुपदेशन यांच्या माध्यमातून एचपीव्ही-संबंधित कर्करोग मोठ्या प्रमाणात रोखता येऊ शकतो.
