H-1B अडचणींमुळे उच्चभ्रू इमिग्रेशन मार्गाची चर्चा
क्रेडेन्शियल्स ‘खरेदी’ होत आहेत का, यावर चौकशी
H-1B सारख्या पारंपारिक यूएस वर्क व्हिसा मिळवताना वाढत्या अडचणी येत असल्याने तथाकथित ‘आइन्स्टाईन व्हिसा’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या EB-1A असाधारण क्षमता श्रेणीबाबत स्वारस्य झपाट्याने वाढले आहे. दलाल व सल्लागार अर्जदारांना पात्र बनवण्याची हमी देणाऱ्या सेवा आक्रमकपणे बाजारात आणत असल्याचे निरीक्षण पुढे आले आहे. काही ठिकाणी पुरस्कार, सह-लेखन, प्रकाशन यांसारखी क्रेडेन्शियल्स ‘कागदावर’ मजबूत करण्याचे आरोप आहेत. बहुसंख्य ग्राहक भारतातील असल्याचे नमूद केले जाते. या पार्श्वभूमीवर कायदेशीर प्रोफाइल-बिल्डिंग आणि शॉर्टकट यांतील सीमारेषेवर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
पुणे : H-1B व्हिसा प्रक्रियेत वाढलेल्या अडथळ्यांमुळे अमेरिकेत कायमस्वरूपी स्थलांतरासाठी EB-1A ‘आइन्स्टाईन व्हिसा’ या मार्गाकडे अर्जदारांचा ओढा वाढत आहे. एका अमेरिकन माध्यमाच्या अलीकडील अहवालानुसार, काही दलाल व सल्लागार अर्जदारांना या उच्चभ्रू श्रेणीसाठी पात्र बनवण्याचे आश्वासन देत आहेत.
अहवालात असे नमूद झाले आहे की, काही सेवा अर्जदारांना ‘असामान्य’ दिसण्यासाठी कागदोपत्री मदत करतात—विद्वत्तापूर्ण लेखांवर सह-लेखकत्व, पुरस्कार मिळवणे किंवा भूमिका निभावणे यांसाठी शुल्क आकारले जाते. या सेवा वापरणाऱ्यांमध्ये भारतीय अर्जदारांचे प्रमाण जास्त असल्याचे दिसते. दलाल मात्र बेकायदेशीर कृत्यांचा इन्कार करत ही प्रक्रिया कायदेशीर प्रोफाइल-बिल्डिंग असल्याचे सांगतात.
अहवालात अधोरेखित झालेल्या ऍरिझोना-आधारित सेवेचे संचालन भारतीय वंशाचे उद्योजक रणजीत मुधोळकर करतात. कंपनी काही महिन्यांत पात्रता मिळवून देण्याचा दावा करते आणि डझनभर यशस्वी प्रकरणांचे उदाहरण देते. मात्र, काही माजी सहभागींच्या मते, नंतर त्यांना क्रेडेन्शियल्स ‘खरेदी’ केल्याची जाणीव झाली. आरोपांना उत्तर देताना मुधोळकर यांनी कंपनी कोणतेही विशिष्ट पुरस्कार, जर्नल्स किंवा प्रकाशने विकत नाही, तसेच कायदेशीर सल्ल्याशिवाय पुरावे सादर करत नाही, असे स्पष्ट केले.
‘आइन्स्टाईन व्हिसा’ म्हणजे काय? हा शब्द अनौपचारिक असून अधिकृतपणे तो रोजगार-आधारित इमिग्रेशन: प्रथम प्राधान्य (EB-1) या श्रेणीसाठी वापरला जातो. यूएस नागरिकत्व व इमिग्रेशन सेवा (USCIS)नुसार, अर्जदार असाधारण क्षमता (EB-1A), उत्कृष्ट प्राध्यापक/संशोधक किंवा बहुराष्ट्रीय व्यवस्थापक/कार्यकारी या तीनपैकी एका गटात पात्र ठरू शकतो.
EB-1A पात्रता निकष अंतर्गत, विज्ञान, कला, शिक्षण, व्यवसाय किंवा क्रीडा क्षेत्रात सतत राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय प्रशंसा सिद्ध करावी लागते. एक-वेळची मोठी कामगिरी (उदा. प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय सन्मान) दाखवता येते किंवा दहापैकी किमान तीन निकष पूर्ण करावे लागतात—मान्यताप्राप्त पुरस्कार, प्रतिष्ठित संस्थांचे सदस्यत्व, माध्यमांतील कव्हरेज, इतरांच्या कामाचे मूल्यांकन, मौलिक योगदान, अभ्यासपूर्ण लेखन, महत्त्वाची भूमिका, उच्च वेतन किंवा व्यावसायिक यश. नोकरीची ऑफर आवश्यक नाही, हा या श्रेणीचा महत्त्वाचा लाभ आहे.
इतर EB-1 श्रेणी अंतर्गत, उत्कृष्ट प्राध्यापक/संशोधक यांना आंतरराष्ट्रीय मान्यता व किमान तीन वर्षांचा अनुभव आवश्यक असून यूएस नियोक्त्याकडून नोकरीची ऑफर हवी असते. बहुराष्ट्रीय व्यवस्थापक/कार्यकारी यांना ठरावीक कालावधीचा परदेशी अनुभव व पात्र कॉर्पोरेट नाते सिद्ध करावे लागते. श्रम प्रमाणपत्र या कोणत्याही EB-1 श्रेणीसाठी आवश्यक नाही.
अर्ज प्रक्रिया श्रेणीनुसार बदलते. EB-1A अर्जदार फॉर्म I-140 स्वतः सादर करू शकतात, तर इतर उपश्रेणींमध्ये यूएस नियोक्ता अर्ज करतो. मंजुरीनंतर पती/पत्नी व 21 वर्षांखालील अविवाहित मुले अवलंबित म्हणून अर्ज करू शकतात.
