AI क्षेत्रात भारत पहिल्या गटातच असल्याचा दावा
दावोस येथील WEF मंचावर वैष्णव यांचे स्पष्ट मत
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने भारताला ‘द्वितीय-स्तरीय AI शक्ती’ ठरवले असले तरी केंद्र सरकारने हे मूल्यांकन फेटाळले आहे. AI क्षेत्रातील भारताची प्रगती आणि क्षमतांचा योग्य विचार झालेला नसल्याचे केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी स्पष्ट केले. भारत AI च्या सर्व महत्त्वाच्या स्तरांवर सक्रिय असून वेगाने प्रगती करत आहे, असे त्यांनी सांगितले. स्टॅनफोर्डसारख्या प्रतिष्ठित संस्थेच्या अहवालांचा दाखला देत त्यांनी IMF च्या निकषांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. दावोस येथे सुरू असलेल्या जागतिक आर्थिक परिषदेच्या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका ठामपणे मांडण्यात आली.
पुणे : केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) भारताला “द्वितीय-स्तरीय AI शक्ती” म्हणून दिलेले वर्गीकरण स्पष्ट शब्दांत नाकारले आहे. IMF च्या व्यवस्थापकीय संचालक क्रिस्टालिना जॉर्जिएवा यांच्या वक्तव्याला प्रत्युत्तर देताना वैष्णव म्हणाले की, भारत कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या बाबतीत पहिल्या गटातच मोडतो.
वैष्णव म्हणाले, IMF ने कोणते निकष वापरले हे स्पष्ट नाही. मात्र, स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाच्या अभ्यासानुसार भारताला AI प्रवेश, AI सज्जता आणि AI प्रतिभा या निकषांवर जगात तिसरे स्थान देण्यात आले आहे. AI टॅलेंटच्या बाबतीत भारत दुसऱ्या क्रमांकावर असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
दावोस येथील वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरममध्ये बोलताना वैष्णव यांनी सांगितले की, AI क्षमतेचे मूल्यांकन पाच स्तरांवर झाले पाहिजे — आर्किटेक्चर, ऍप्लिकेशन, मॉडेल, चिप, पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा. भारत या सर्व पाचही स्तरांवर सक्रिय असून प्रत्येक क्षेत्रात लक्षणीय प्रगती करत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
त्यांच्या मते, भारतासाठी सर्वात मोठी संधी ऍप्लिकेशन लेयरमध्ये आहे. AI चा वापर करून उद्योगांना सेवा देणे, कार्यक्षमता वाढवणे आणि आर्थिक परतावा मिळवणे शक्य असल्याचे त्यांनी सांगितले. AI ऍप्लिकेशन्समधून मिळणारा ROI हाच AI यशस्वी ठरण्याचा सर्वात महत्त्वाचा घटक असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
अत्यंत मोठी AI मॉडेल्स तयार करणे म्हणजेच ताकद नव्हे, असेही वैष्णव म्हणाले. 20 ते 50 अब्ज पॅरामीटर्स असलेली मॉडेल्स बहुतेक कामांसाठी पुरेशी असल्याचे त्यांनी नमूद केले. भारताने अशा अनेक AI मॉडेल्सचा “गुलदस्ता” तयार केला असून ते उत्पादकता आणि कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी विविध क्षेत्रांत वापरले जात आहेत.
यापूर्वीही वैष्णव यांनी सांगितले होते की भारत सर्व प्रमुख जागतिक अर्थव्यवस्थांशी सर्व आघाड्यांवर सखोल संवाद आणि सहकार्य करत आहे. वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमची 56 वी वार्षिक बैठक 19 ते 23 जानेवारी दरम्यान दावोस-क्लोस्टर्स येथे आयोजित करण्यात आली असून, 130 हून अधिक देशांतील सुमारे 3,000 प्रतिनिधी या परिषदेला उपस्थित आहेत. हा कार्यक्रम “अ स्पिरिट ऑफ डायलॉग” या संकल्पनेखाली पार पडत आहे.
