ऑपरेशन सिंदूरनंतर प्रजासत्ताक दिनात लष्करी ताकदीचा ठसा
त्रि-सेवांच्या समन्वयातून आधुनिक युद्धतयारीचे सशक्त सादरीकरण
2025 मधील ऑपरेशन सिंदूरनंतर झालेल्या यावर्षीच्या प्रजासत्ताक दिन परेडने भारताच्या संरक्षण क्षमतेचे ठळक प्रदर्शन घडवले. कर्तव्य पथावर सशस्त्र दलांची लढाऊ तयारी, अत्याधुनिक शस्त्रप्रणाली आणि तंत्रज्ञानाधारित युद्धदृष्टी दिसून आली. हवाई दलाच्या भव्य हवाई प्रदर्शनाने परेडला वेगळी उंची दिली. त्रि-सेवांमधील मजबूत समन्वय आणि स्वदेशी संरक्षण प्रणालींची ताकद या माध्यमातून अधोरेखित करण्यात आली. संपूर्ण कार्यक्रमातून प्रतिकार, सज्जता आणि आत्मनिर्भरतेचा स्पष्ट संदेश देण्यात आला.
नवी दिल्ली : ऑपरेशन सिंदूर अंतर्गत भारताने 2025 मध्ये राबवलेल्या मोठ्या दहशतवादविरोधी कारवाईनंतर, यंदाच्या प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडने देशाच्या लष्करी सामर्थ्यावर ठाम प्रकाश टाकला. कर्तव्य मार्गावर — पूर्वीचा राजपथ — विविध शस्त्रास्त्र प्लॅटफॉर्म आणि संरक्षण प्रणाली सशस्त्र दलांच्या लढाऊ तयारी आणि तांत्रिक पराक्रमाचे भव्य दर्शन घडवत पुढे सरकल्या.
हा संपूर्ण देखावा रायसीना टेकड्यांवरील आकाशापर्यंत विस्तारलेला होता. यावेळी युरोपमधील प्रमुख पाहुणे, परदेशी शिष्टमंडळे आणि हजारो प्रेक्षक उपस्थित होते. हवाई दलाच्या पथकांनी सादर केलेले हवाई प्रदर्शन विशेष आकर्षण ठरले. ऑपरेशन सिंदूरचा ध्वज फडकवणारे मिड-एअर फॉर्मेशन हे एक शक्तिशाली दृश्यात्मक विधान ठरले, ज्यातून प्रतिकार आणि सज्जतेचा संदेश अधिक ठळक झाला.
‘बॅटल ॲरे’ फॉर्मेशन प्रथमच कर्तव्य पथावर सादर करण्यात आले. या फॉर्मेशनमधून पारंपरिक सेरेमोनिअल प्रदर्शनातून थेट लढाऊ-तयार रणांगण सेटअपकडे वाटचाल होत असल्याचे संकेत मिळाले. हे सादरीकरण आधुनिक, बहु-डोमेन युद्धाकडे भारतीय सैन्याची वाटचाल दर्शवणारे ठरले.
77 व्या प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडदरम्यान ऑपरेशन सिंदूरचे चित्रण करणारे काचेच्या केस असलेले इंटिग्रेटेड ऑपरेशनल सेंटर (IOC) कर्तव्य पथावर आणण्यात आले. या डिस्प्लेमध्ये ऑपरेशन कसे राबवले गेले याचे तपशीलवार दर्शन घडवण्यात आले आणि भारतीय लष्कर, नौदल व हवाई दल यांच्यातील घनिष्ठ समन्वय स्पष्टपणे मांडण्यात आला.
पाकिस्तानला स्पष्ट संदेश देताना, त्रि-सेवांच्या प्रदर्शनात ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र आणि S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली सादर करण्यात आली. भारताच्या एकूण संरक्षण धोरणातील महत्त्वाचा घटक असलेले “सुदर्शन चक्र” मे महिन्यात उच्च लष्करी तणावाच्या काळात प्रभावी ठरल्याचे अधोरेखित करण्यात आले.
ऑपरेशन सिंदूरमुळे 100 हून अधिक दहशतवादी आणि शत्रू सैनिकांचा नाश झाल्याची माहिती देण्यात आली. शत्रूच्या प्रमुख मालमत्ता उद्ध्वस्त करण्यात आल्या आणि अवघ्या 88 तासांत हे ऑपरेशन यशस्वीपणे पूर्ण झाले.
एप्रिल 2025 मध्ये पहलगाममध्ये झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर ही लष्करी कारवाई सुरू करण्यात आली होती. या हल्ल्यात 26 जणांचा मृत्यू झाला होता. प्रत्युत्तरादाखल, भारतीय सैन्याने पाकिस्तानमधील दहशतवादी तळांवर अचूक हल्ले करून मुख्य पायाभूत सुविधा लक्ष्य केल्या आणि अनेक दहशतवाद्यांचा खात्मा केला.
IOC डिस्प्लेमध्ये हेही स्पष्ट करण्यात आले की, या ऑपरेशनला राष्ट्रीय व लष्करी नेतृत्वाचे मार्गदर्शन लाभले होते. लष्कर, नौदल आणि हवाई दल यांच्यातील मजबूत समन्वय, तसेच नागरिकांचा पाठिंबा आणि अखंड आंतर-सेवा सहकार्य ही ऑपरेशनच्या यशाची प्रमुख कारणे ठरली.
“विरासत, विधाता आणि विकास” ही थीम प्रदर्शनादरम्यान ठळकपणे मांडण्यात आली. ब्रह्मोस क्षेपणास्त्राने शत्रूच्या लक्ष्यांवर निर्णायक हल्ले केले, तर आकाश आणि S-400 सारख्या हवाई संरक्षण प्रणालींनी “सुदर्शन चक्र” संकल्पनेखाली नागरी क्षेत्रांचे संरक्षण सुनिश्चित केले.
कॉम्बॅट सपोर्ट एलिमेंट्स विभागात दिव्यस्त्र आणि शक्तीबान सिस्टीम यांचे प्रदर्शन करण्यात आले. हाय मोबिलिटी व्हेइकल्स (HMV 6×6) वर आरोहित हे प्लॅटफॉर्म स्वदेशीकरण आणि आधुनिकीकरणाकडे भारतीय सैन्याने केलेली वाटचाल अधोरेखित करतात.
शक्तीबान आणि दिव्यस्त्र प्रणालींद्वारे भारताची नवीन पिढीची मानवरहित युद्ध क्षमता सादर करण्यात आली. या प्रणाली पाळत ठेवणे आणि लक्ष्यीकरण यासाठी डिझाइन करण्यात आल्या असून तंत्रज्ञान-चालित, अचूक युद्धाच्या दिशेने मोठे पाऊल असल्याचे दर्शवतात.
या प्रणालींमध्ये स्वॉर्म ड्रोन, टेथर्ड ड्रोन सिस्टीम आणि स्वदेशी विकसित संकरित UAV ZOLT यांचा समावेश आहे, ज्यांचा उपयोग तोफखान्याच्या फायरिंगसाठी केला जातो. यांना हरोप, मिनी हार्पी, पीसकीपर, ATS (विस्तारित श्रेणी), ATS (मध्यम श्रेणी) आणि स्काय स्ट्रायकर यांसारख्या लोइटरिंग युद्धसामग्रीचे समर्थन आहे.
संरक्षण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या प्रणालींमुळे सशस्त्र दलांना झुंड ड्रोन, लांब पल्ल्याच्या स्ट्राइक ड्रोन आणि लोइटरिंग म्युनिशन्स प्रभावीपणे तैनात करता येणार असून युद्धक्षेत्रातील ऑपरेशन्स अधिक सक्षम होणार आहेत.
