वायू प्रदूषण व धूम्रपान प्रमुख कारणे : PURE फाउंडेशनचा अहवाल
CRD ओझ्यात महाराष्ट्राचा देशात 10 टक्के वाटा
2023 मध्ये महाराष्ट्रातील सुमारे 67 लाख नागरिक दीर्घकालीन श्वसनरोगांसह (CRD) जगत असल्याचे नव्या विश्लेषणातून समोर आले आहे. हे प्रमाण भारतातील एकूण श्वसनरोग ओझ्याच्या सुमारे 10 टक्के आहे. वायू प्रदूषण, धूम्रपान आणि घरगुती प्रदूषण ही यामागची प्रमुख कारणे असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. दमा आणि सीओपीडी या आजारांचे प्रमाण सर्वाधिक असून त्याचा थेट परिणाम अपंगत्व-समायोजित आयुष्य वर्षांवर झाला आहे. तज्ज्ञांनी लवकर निदान, हवा गुणवत्ता नियंत्रण आणि उपचारांची उपलब्धता वाढवण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.
पुणे : महाराष्ट्रात 2023 साली सुमारे 67 लाख लोक दीर्घकालीन श्वसनरोगांनी ग्रस्त होते, असे पल्मोकेअर रिसर्च अँड एज्युकेशन (PURE) फाउंडेशन च्या नव्या विश्लेषणातून उघड झाले आहे. वायू प्रदूषण आणि धूम्रपान ही यामागची प्रमुख कारणे असून, भारताच्या एकूण CRD ओझ्यापैकी 10 टक्के भार महाराष्ट्राचा आहे.
PURE फाउंडेशनने ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसीज (GBD) 2023 चा डेटा वापरून भारत आणि महाराष्ट्रातील दीर्घकालीन श्वसनरोगांचे प्रमाण मोजले. GBD डेटानुसार, जागतिक स्तरावर 2023 मध्ये 56.9 कोटी लोक CRD ने प्रभावित होते. त्यापैकी भारतामध्ये 6.89 कोटी रुग्ण असून, हा जागतिक भाराच्या 12 टक्के आहे.
विश्लेषणानुसार दमा आणि क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिसीज (COPD) हे भारतातील प्रमुख श्वसन आजार आहेत. 2023 मध्ये भारतात 3.23 कोटी लोक दमा तर 3.77 कोटी लोक COPD सह जगत होते. केवळ COPD मुळे 2.39 कोटी DALY गमावले गेले, तर दम्यामुळे 53.7 लाख DALY नोंदवले गेले.
PURE फाउंडेशनचे संचालक डॉ. संदीप साळवी यांनी सांगितले की, महाराष्ट्रात सुमारे 40.1 लाख COPD रुग्ण असून, हा देशातील COPD ओझ्याच्या 11 टक्के आहे. तसेच 27 लाख नागरिक दम्याने ग्रस्त असून, हे राष्ट्रीय अस्थमा ओझ्याच्या 8.3 टक्के आहे. राज्यात CRD मुळे एकूण 34 लाख DALY गमावले गेले.
PURE च्या शैक्षणिक प्रमुख डॉ. दीशा घोरपडे यांनी स्पष्ट केले की, धूम्रपान, घरगुती वायू प्रदूषण आणि सभोवतालचे वायू प्रदूषण हे भारत आणि महाराष्ट्रात COPD चे प्रमुख जोखीम घटक आहेत. महाराष्ट्रात सभोवतालच्या वायू प्रदूषणामुळे 8.2 लाख DALY, धूम्रपानामुळे 4 लाख DALY आणि घरगुती प्रदूषणामुळे 4.5 लाख DALY नोंदवले गेले.
तज्ज्ञांच्या मते, लोकसंख्येच्या आकारानुसार राज्यांवरील भार बदलतो. एकूण संख्येत उत्तर प्रदेश आघाडीवर असून, प्रति एक लाख लोकसंख्येच्या तुलनेत दिल्लीमध्ये श्वसनरोगांचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. GBD डेटा इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रिक्स अँड इव्हॅल्युएशन (IHME) कडून संकलित केला जातो आणि तो जगातील सर्वात विश्वासार्ह आरोग्य डेटा प्लॅटफॉर्म मानला जातो.
