राज्यभर 3,400 केंद्रांवर कडक देखरेख, 90 टक्क्यांहून अधिक ठिकाणी CCTV
कॉपीमुक्त परीक्षांसाठी दक्षता समित्या व उड्डाण पथके सक्रिय
महाराष्ट्रात मंगळवारपासून बारावीच्या उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र (HSC) बोर्ड परीक्षांना सुरुवात होत आहे. राज्यभरातील सुमारे 3,400 मुख्य परीक्षा केंद्रे आणि 60,000 हॉलमध्ये 15 लाखांहून अधिक विद्यार्थी परीक्षा देणार आहेत. परीक्षा पारदर्शक आणि कॉपीमुक्त होण्यासाठी यंदा CCTV निगराणीला विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. बहुतेक केंद्रांवर कडक सुरक्षा व दक्षता यंत्रणा कार्यरत राहणार आहे. विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी समुपदेशकांचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे.
पुणे : महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळामार्फत घेण्यात येणाऱ्या बारावीच्या बोर्ड परीक्षांना मंगळवारपासून सुरुवात होत आहे. या परीक्षांसाठी राज्यभरातील 3,400 मुख्य केंद्रे आणि सुमारे 60,000 परीक्षा हॉल सज्ज करण्यात आले आहेत. यंदा 15,32,487 विद्यार्थी परीक्षेला बसणार आहेत.
मंडळाचे प्रभारी अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे यांनी पत्रकार परिषदेत माहिती देताना सांगितले की, कॉपी आणि गैरप्रकारांना आळा घालण्यासाठी यंदा 90 टक्क्यांहून अधिक परीक्षा केंद्रांवर CCTV कॅमेऱ्याद्वारे थेट देखरेख ठेवण्यात येणार आहे. पारदर्शकता राखण्यासाठी यंत्रणा अधिक मजबूत करण्यात आली आहे.
तथापि, राज्यातील 172 परीक्षा केंद्रांवर अद्याप आवश्यक सुविधा उपलब्ध नसल्याचे निदर्शनास आले आहे. या केंद्रांवर निष्पक्षता राखण्यासाठी केंद्र संचालकांपासून सहाय्यक कर्मचाऱ्यांपर्यंत संपूर्ण कर्मचारी बदलण्यात आले आहेत. यामुळे स्थानिक दबाव किंवा प्रभाव टाळता येईल, असे मंडळाने स्पष्ट केले.
9 जानेवारीच्या शासन निर्णयानुसार राज्य, विभागीय आणि जिल्हा स्तरावर दक्षता समित्या स्थापन करण्यात आल्या आहेत. जिल्हा दक्षता समित्यांचे अध्यक्ष म्हणून जिल्हाधिकारी काम पाहणार असून वरिष्ठ पोलीस अधिकारी, DIET प्राचार्य आणि महावितरण अभियंते यांचे सहकार्य राहणार आहे.
परीक्षा काळात केंद्रांच्या 500 मीटर परिसरातील फोटोकॉपी दुकाने बंद ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. महाराष्ट्र गैरव्यवहार प्रतिबंधक कायदा 2020 ची कठोर अंमलबजावणी केली जाणार आहे. कॉपीमुक्त परीक्षेसाठी एसएमएस, व्हॉट्सॲप संदेश आणि ई-मेलद्वारे मोठ्या प्रमाणावर जनजागृती करण्यात आली आहे.
सर्व प्रात्यक्षिक व अंतर्गत परीक्षा पूर्ण झाल्या असून प्रश्नपत्रिकांची वाहतूक कडक सुरक्षेत करण्यात आली आहे. मुख्य सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत जिल्हा प्रशासन व पोलिसांना परीक्षा शांततेत आणि सुरळीत पार पाडण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
राज्यातील 172 केंद्रांवर CCTV नसल्याने त्या ठिकाणी विशेष उपाययोजना राबवण्यात येत आहेत. पुणे विभागात 21, नागपूरमध्ये 9, छत्रपती संभाजीनगरमध्ये 4, कोल्हापूरमध्ये 11, अमरावती विभागात सर्वाधिक, नाशिकमध्ये 23, लातूरमध्ये 21, कोकणात 8 आणि मुंबई विभागात 20 केंद्रांचा समावेश आहे.
याशिवाय 248 परीक्षा केंद्रे संवेदनशील म्हणून घोषित करण्यात आली आहेत. राज्यभरातील 3,387 मुख्य केंद्रांवर लक्ष ठेवण्यासाठी राज्यस्तरीय दक्षता समिती नेमण्यात आली आहे. उड्डाण पथकांना अचानक भेटी देण्याचे आदेश देण्यात आले असून केंद्रांवर स्थिर पथकेही तैनात असतील.
सांगली जिल्ह्यात काही केंद्रांवर CCTV उपलब्ध नसल्याने तेथे गुगल मीट आणि झूम ॲप्सद्वारे थेट निरीक्षण करण्यात येणार आहे. या अभिनव पद्धतीमुळे परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता राखली जाईल.
विद्यार्थ्यांचा मानसिक ताण कमी करण्यासाठी मंडळाने 10 समुपदेशकांची नियुक्ती केली आहे. तसेच प्रत्येक जिल्ह्यात दोन समुपदेशक कार्यरत राहणार असल्याचेही बेडसे यांनी सांगितले.
प्रवाहनिहाय नोंदणीकृत उमेदवारांमध्ये विज्ञान शाखेत 7,99,773, कला शाखेत 3,80,692, वाणिज्य शाखेत 3,20,152, व्यावसायिक अभ्यासक्रमात 27,278 आणि ITI मधील 4,492 विद्यार्थ्यांचा समावेश आहे. यामध्ये 7,12,240 मुली आणि 8,20,229 मुले परीक्षा देणार आहेत.
