पुणे : 3 फेब्रुवारी रोजी मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावरील आडोशी बोगद्याजवळ प्रोपिलीन गॅस वाहून नेणारा टँकर उलटल्याने तब्बल 32 तास वाहतूक ठप्प झाली होती. या घटनेनंतर संबंधित विभागांनी भविष्यात अशा आपत्कालीन परिस्थितीला प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी दीर्घकालीन उपाययोजना हाती घेतल्याची माहिती दिली आहे.
:contentReference[oaicite:2]{index=2} (MSRDC) च्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, एक्स्प्रेसवेवरील आपत्कालीन परिस्थितीसाठी असलेल्या विद्यमान मानक कार्यप्रणाली (SOPs) कठोरपणे लागू करण्याचे निर्देश सर्व भागधारकांना देण्यात आले आहेत. पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी सध्या हेच तातडीचे पाऊल असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
### समितीची स्थापना; दोन महिन्यांत अहवाल अपेक्षित
मुख्यमंत्री :contentReference[oaicite:3]{index=3} यांच्या सूचनेनुसार इंडियन रोड काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष सी. पी. जोशी यांच्या नेतृत्वाखाली सात सदस्यीय समिती स्थापन करण्यात आली आहे. ही समिती घटनेचा सखोल अभ्यास करून भविष्यातील प्रतिबंधात्मक उपाय सुचवणार आहे.
या समितीचे सह-अध्यक्ष माजी वाहतूक आयुक्त एस. मोहिते असून, परिवहन विभागाचे प्रतिनिधी, तांत्रिक-कायदेशीर तज्ञ, MSRDC अधिकारी आणि स्वयंसेवी संस्थेचा सदस्य यांचा त्यात समावेश आहे. समितीने दोन महिन्यांत अहवाल सादर करणे अपेक्षित आहे. उद्दिष्ट केवळ मुंबई-पुणे एक्स्प्रेसवेच नव्हे तर :contentReference[oaicite:4]{index=4} (समृद्धी महामार्ग) यावरील सुरक्षावाढीसाठीही उपाय सुचवणे आहे.
### BPCLचे सुधारात्मक पाऊल; QRT तैनातीचा निर्णय
घटनेतील टँकरची मालकी असलेल्या :contentReference[oaicite:5]{index=5} (BPCL) नेही पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी उपाययोजना सुरू केल्याचे सांगितले. कंपनीच्या अधिकाऱ्यांनुसार, घातक वायू वाहतूक करणाऱ्या चालकांना नियमित तिमाही प्रशिक्षण दिले जाते तसेच साप्ताहिक जनजागृती उपक्रम राबवले जातात.
दीर्घकालीन उपाय म्हणून ‘म्युच्युअल सहाय्य सुविधा’ उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला असून, घातक वायू वाहतुकीच्या मार्गांवर 200 किमी परिघात क्विक रिस्पॉन्स टीम (QRT) तैनात केली जाणार आहे. सध्या QRT या :contentReference[oaicite:6]{index=6} (IOC) आणि BPCL च्या डेपो व रिफायनरी येथे कार्यरत आहेत.
### तात्काळ आणि अल्पकालीन उपाय
महामार्ग पोलिसांनी MSRDC आणि इतर यंत्रणांसोबत संयुक्त तपासणी केली असून घाट विभागात दर 2-2.5 किमी अंतरावर मध्यवर्ती मार्ग (मिडियन ओपनिंग) वाढवण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे, जेणेकरून अपघाताच्या वेळी वाहतूक जलद वळवता येईल. तसेच घाट विभागात आपत्कालीन मदत केंद्र सुरू करण्याचाही विचार सुरू आहे.
3 फेब्रुवारीच्या घटनेत रिकव्हरी व्हॅन उशिरा पोहोचल्याने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी वेळ लागल्याचे राज्य आपत्ती व्यवस्थापन अधिकाऱ्यांनी नमूद केले. भविष्यात अशा लॉजिस्टिक अडचणी टाळण्यासाठी विविध यंत्रणांमध्ये समन्वय वाढवण्यावर भर दिला जाणार आहे.
निष्कर्ष : 32 तासांच्या कोंडीनंतर प्रशासन, महामार्ग पोलीस आणि तेल कंपन्या अधिक सजग झाल्या असून, SOPची अंमलबजावणी, समिती अहवाल आणि QRT तैनातीमुळे भविष्यातील धोके कमी करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
