खासगी कंत्राटदाराच्या 35 कोटींच्या अंदाजावर प्रश्नचिन्ह
नागरी कर्मचारी व स्वयंसेवी संस्थांच्या मदतीने पर्यायी योजना विचाराधीन
पुणे महानगरपालिकेने शहरातील नव्या वृक्षगणना प्रकल्पाला तात्पुरती स्थगिती देण्याचा निर्णय घेतला आहे. या प्रकल्पाच्या वाढत्या खर्चावर स्थायी समितीच्या सदस्यांनी तीव्र आक्षेप घेतल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला. खासगी कंत्राटदाराने सुमारे 35 कोटी रुपयांचा खर्च मागितल्यामुळे सदस्यांनी त्यावर प्रश्न उपस्थित केले. यापूर्वी अशाच कामासाठी सुमारे 18 कोटी रुपयांचा खर्च झाला होता. आता नागरी कर्मचारी आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या मदतीने पर्यायी पद्धतीने वृक्षगणना करण्याचा पर्याय प्रशासन तपासत आहे.
पुणे : पुणे महानगरपालिकेच्या ताज्या वृक्षगणना प्रकल्पाला वाढत्या खर्चामुळे तात्पुरती स्थगिती देण्यात आली आहे. गुरुवारी झालेल्या स्थायी समितीच्या बैठकीत सदस्यांनी निविदा अंदाजाविषयी गंभीर चिंता व्यक्त केल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.
स्थायी समितीचे अध्यक्ष श्रीनाथ भिमाले यांनी सांगितले की, खासगी कंत्राटदाराने दिलेले दर खूप जास्त असल्याचे सदस्यांनी निदर्शनास आणले. त्यामुळे सध्याच्या निविदा तात्पुरत्या रद्द करण्यात आल्या आहेत. त्यांनी सांगितले की, नागरी कर्मचारी आणि स्वयंसेवी संस्थांच्या मदतीने वृक्षगणना करण्याचा पर्याय आता प्रशासन तपासणार आहे.
भिमाले यांनी सांगितले की काही वर्षांपूर्वी याच कामासाठी सुमारे 18 कोटी रुपये खर्च झाले होते. मात्र सध्याच्या निविदेत एका खासगी कंपनीने तब्बल 35 कोटी रुपयांची मागणी केली आहे. ही मोठी तफावत सदस्यांना मान्य नसल्यामुळे प्रकल्पावर आक्षेप घेण्यात आला.
स्थायी समितीच्या सदस्यांनी असेही नमूद केले की इतक्या मोठ्या खर्चासाठी महापालिकेने पुरेशी अर्थसंकल्पीय तरतूद केलेली नाही. सध्याच्या निविदा उद्यान विभागाला उपलब्ध असलेल्या निधीपेक्षा अनेक पटीने जास्त असल्याचेही बैठकीत स्पष्ट झाले.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की या प्रकल्पासाठी इतर विकास कामांमधून निधी वळवावा लागला तर इतर विभागांच्या महत्त्वाच्या कामांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वृक्षगणना अधिक किफायतशीर पद्धतीने करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
दरम्यान, पीएमसीच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की वृक्षगणना ही कायदेशीरदृष्ट्या अनिवार्य प्रक्रिया आहे. महाराष्ट्र (शहरी क्षेत्र) संरक्षण आणि वृक्षांचे जतन अधिनियम 1975 अंतर्गत स्थानिक स्वराज्य संस्थांना वृक्षगणना करणे बंधनकारक आहे. तसेच उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या अनेक आदेशांमध्येही या अभ्यासावर भर देण्यात आला आहे.
भविष्यातील सर्वेक्षण अधिक प्रभावी करण्यासाठी GPS मॅपिंग आणि GIS तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याची योजना महापालिका प्रशासन आखत आहे. यामुळे झाडांची अचूक माहिती आणि डेटा व्यवस्थापन अधिक सुलभ होणार आहे.
पीएमसीच्या पर्यावरण स्थिती अहवालानुसार वृक्षगणना ही शहरातील जैवविविधता आणि हरित आच्छादन जपण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची प्रक्रिया मानली जाते. यापूर्वी 15 वॉर्डांमध्ये GIS आणि GPS तंत्रज्ञानाच्या मदतीने केलेल्या सर्वेक्षणामुळे पुण्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचा सविस्तर नकाशा तयार करण्यात आला होता.
या सर्वेक्षणात तळजाई, पाचगाव-पार्वती, कात्रज, वेताळ, चतुर्शृंगी आणि बाणेर टेकड्यांसह विविध परिसरांचा समावेश करण्यात आला होता. ताज्या आकडेवारीनुसार पुणे शहरात सुमारे 55,81,578 झाडे असून ती 75 वनस्पती कुटुंबांमधील 430 विविध प्रजातींमध्ये विभागलेली आहेत.
शहरात सर्वाधिक आढळणारी प्रजाती गिरीपुष्पा (Gliricidia sepium) असल्याचे सर्वेक्षणातून दिसून आले आहे. तसेच 124 दुर्मिळ प्रजातींची ओळख करण्यात आली असून त्यांचे संरक्षण करण्याची गरज अधोरेखित करण्यात आली आहे.
याशिवाय सर्वेक्षणात सार्वजनिक ठिकाणी असलेले 2,838 वारसा वृक्ष ओळखण्यात आले आहेत. शहरातील सर्वात मोठे झाड वटवृक्ष (वड) असून त्याच्या खोडाचा घेर तब्बल 1,202 सेंटीमीटर असल्याची नोंद करण्यात आली आहे.
