थॅलेसेमियाबाबत जनजागृतीसाठी आरोग्य विभागाचा पुढाकार
बालकांना जीवनरक्षक उपचाराची संधी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न
थॅलेसेमिया या गंभीर रक्त विकाराबाबत जनजागृती करण्यासाठी आणि बाधित मुलांना उपचाराची संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी औंध येथील जिल्हा रुग्णालयात 13 मार्च रोजी विशेष शिबीर आयोजित करण्यात आले आहे. या शिबिरात बोन मॅरो क्रॉस मॅचिंग चाचणी मोफत करण्यात येणार आहे. पुणे तसेच आसपासच्या परिसरातील थॅलेसेमियाग्रस्त मुलांना तपासणी आणि तज्ञ डॉक्टरांचे मार्गदर्शन मिळणार आहे. आरोग्य विभागाच्या राज्यव्यापी मोहिमेअंतर्गत हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे. या माध्यमातून कुटुंबांना उपचाराच्या दिशेने पहिले महत्त्वाचे पाऊल उचलण्याची संधी मिळणार आहे.
पुणे : थॅलेसेमियाबाबत जनजागृती आणि बाधित बालकांना जीवनरक्षक उपचाराची संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी औंध येथील जिल्हा रुग्णालयात 13 मार्च रोजी मोफत बोन मॅरो क्रॉस मॅचिंग शिबीर आयोजित करण्यात आले आहे.
राज्यात राबविण्यात येत असलेल्या “थॅलेसेमिया मुक्तीकडे एक पाऊल” या राज्यव्यापी मोहिमेअंतर्गत या शिबिराचे आयोजन करण्यात आले आहे. या शिबिरात पुणे आणि आसपासच्या भागातील मुलांची चाचणी केली जाणार असून त्यांना तज्ञ डॉक्टरांचे वैद्यकीय मार्गदर्शन देखील दिले जाणार आहे.
थॅलेसेमिया हा गंभीर आनुवंशिक रक्त विकार असून या आजाराने बाधित रुग्णांना आयुष्यभर दर महिन्याला रक्त संक्रमण आणि नियमित वैद्यकीय तपासणी करावी लागते. सध्या अस्थिमज्जा प्रत्यारोपण (BMT) हा या आजारावरचा एकमेव कायमस्वरूपी उपचार मानला जातो. मात्र, यशस्वी प्रत्यारोपणासाठी रुग्ण आणि त्यांच्या जवळच्या कुटुंबातील सदस्यांमध्ये बोन मॅरो मॅचिंग चाचणी (एचएलए टायपिंग) करणे आवश्यक असते.
आरोग्य विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, या महत्त्वाच्या चाचण्या साधारणपणे खाजगी प्रयोगशाळांमध्ये 2,000 ते 15,000 रुपये इतक्या खर्चात केल्या जातात. मात्र या शिबिरात या चाचण्या पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत. अचूक जुळणीसाठी आवश्यक असलेली हाय-रिझोल्यूशन एचएलए टायपिंग चाचणी साधारणपणे 7,000 ते 15,000 रुपये प्रति नमुना इतकी महाग असते.
भारतामध्ये पूर्ण बोन मॅरो ट्रान्सप्लांट करण्यासाठी साधारणपणे 10 लाख ते 40 लाख रुपये इतका खर्च येतो. ही प्रक्रिया ऑटोलॉगस (रुग्णाच्या स्वतःच्या पेशी वापरून) किंवा ऍलोजेनिक (बाह्य दात्याच्या पेशी वापरून) पद्धतीने केली जाते. त्यामुळे प्राथमिक जुळणी चाचण्या मोफत उपलब्ध करून देत उपचाराच्या दिशेने पहिले पाऊल सर्वांसाठी सुलभ करण्याचा आरोग्य विभागाचा उद्देश आहे.
आरोग्य विभागाचे उपसंचालक कैलास बाविस्कर यांनी सांगितले की, यशस्वी अस्थिमज्जा प्रत्यारोपण झाल्यास बालक पूर्णपणे थॅलेसेमियामुक्त जीवन जगू शकते. आतापर्यंत थॅलेसेमिया सपोर्ट ग्रुपच्या माध्यमातून महाराष्ट्र आणि इतर राज्यांतील 90 हून अधिक मुलांवर यशस्वी प्रत्यारोपण झाले असून ते आता निरोगी जीवन जगत आहेत. यापूर्वी आयोजित केलेल्या 12 एचएलए टायपिंग शिबिरांमधून सुमारे 1,500 कुटुंबांना मोफत क्रॉस-मॅचिंग सेवा देण्यात आली आहे.
आरोग्य राज्यमंत्री मेघना साकोरे-बोर्डीकर यांच्या नेतृत्वाखाली 8 मे 2025 रोजी मुंबई येथे “थॅलेसेमिया मुक्तीच्या दिशेने एक पाऊल” ही मोहीम सुरू करण्यात आली. या उपक्रमात नवविवाहित जोडपे आणि गर्भवती महिलांचे समुपदेशन व तपासणी करून थॅलेसेमियाग्रस्त बालकांचा जन्म रोखणे तसेच थॅलेसेमिया मेजर रुग्णांचे जीवनमान सुधारण्यावर भर दिला जात आहे.
