पुणे: कर्नाटक उच्च न्यायालयाने एका रस्त्यावरील अपघात प्रकरणात ट्रायल आणि अपील कोर्टाने दिलेला दोषी ठरवण्याचा निर्णय रद्द केला. आरोपीने दावा केला होता की मृत व्यक्ती दारूच्या नशेत आणि बेधडकपणे मोटारसायकल चालवत होता, तसेच “हाय स्पीड” हा स्वतःहून निष्काळजीपण किंवा बेदरकारपणाचा पुरावा नाही.
प्रकरणाची पार्श्वभूमी
14 एप्रिल 2018 रोजी NICE रोडवरील उल्लाला पुलाजवळील रस्ता अपघातात बीटी दिलीप कुमार यांचा मृत्यू झाला. आरोपीने चालवलेल्या मारुती सुझुकी सेलेरियो कारने मोटारसायकलच्या मागील भागाला धडक दिल्याचे फिर्यादीत म्हटले होते. ट्रायल कोर्टाने आरोपीला कलम 279 (बेधरकारपणे वाहन चालवणे) आणि 304A (निष्काळजीपणामुळे मृत्यू) अंतर्गत दोषी ठरवले होते. त्यानंतर अपील कोर्टाने हा निर्णय कायम ठेवला होता.
उच्च न्यायालयाचे निरीक्षण
- पीडिताच्या मृत्यूची वस्तुस्थिती विवादित नसली तरी, अपघाताचा आरोपीने बेदरकारपणे किंवा निष्काळजीपणे वाहन चालवले असल्याचे ठोस पुरावे दाखल केले गेले नाहीत.
- पीडब्ल्यू-१ (फिर्यादी) हा घटनास्थळी प्रत्यक्ष उपस्थित नव्हता, तर हॉस्पिटलमध्ये पोहोचला आणि तिथे मृत व्यक्तीला उपचारासाठी नेले. त्यामुळे त्याची साक्ष पुराव्यास मान्यता देण्यासाठी अपुरी होती.
- पोस्टमॉर्टम अहवालात मृत व्यक्तीच्या शरीरात अल्कोहोलचे प्रमाण जास्त असल्याचे नोंदले गेले.
- रेकॉर्डवर “हाय स्पीड” निश्चित करण्यासाठी कोणताही विशिष्ट पुरावा उपलब्ध नव्हता. सुप्रीम कोर्टाच्या कर्नाटक राज्य विरुद्ध सतीश (1998) प्रकरणातील निर्णयाचा संदर्भ दिला गेला, ज्यात फक्त वाहन वेगवान असल्यावर निष्काळजीपण सिद्ध होत नाही, असे नमूद केले आहे.
कायदेशीर निष्कर्ष
उच्च न्यायालयाने ठरवले की:
- अपघाताबद्दल दोषी ठरवण्यासाठी रॅश किंवा निष्काळजीपणाचे आवश्यक घटक सिद्ध करण्यात फिर्यादी अयशस्वी झाला.
- आरोपीला कलम 279 आणि 304A IPC अंतर्गत निर्दोष मुक्त केले गेले.
- आधीच भरलेले दंड परत करण्याचे आदेश दिले गेले.
निकाल
- 29 जुलै 2019 रोजी मुख्य न्यायदंडाधिकारी, बेंगळुरू ग्रामीण जिल्ह्याचा दोषी ठरवण्याचा निर्णय आणि
- 30 जानेवारी 2021 रोजी VI अतिरिक्त सत्र न्यायाधीशांनी दिलेला अपीलीय निकाल बाजूला ठेवण्यात आले.
- फौजदारी पुनरीक्षण याचिका क्र. 2021: हरीश विरुद्ध कर्नाटक राज्य.
महत्त्वाचे मुद्दे:
- निष्काळजीपण सिद्ध करण्यासाठी ठोस पुरावे आवश्यक आहेत, “हाय स्पीड” स्वतः पुरावा नाही.
- प्रत्यक्षदर्शी साक्षीदार नसल्यास किंवा साक्षीदाराच्या उपस्थितीवर शंका असल्यास दोषी ठरवता येत नाही.
- मृत व्यक्तीचा स्वतःचा अपघातात सहभाग (दारू व बेधडक वाहन चालवणे) बचावासाठी विचारात घेतला जाऊ शकतो.
ही निर्णयप्रक्रिया फौजदारी प्रकरणांमध्ये दोष सिद्ध करण्यासाठी पुराव्याचे महत्व आणि न्यायालयाचे तटस्थ मूल्यांकन स्पष्ट करते.
