गोल्गी यंत्राचा ट्यूमरच्या वर्तनावर थेट परिणाम
कर्करोग उपचारासाठी नवे संभाव्य लक्ष्य समोर
पुण्यातील IISER मधील संशोधकांनी कर्करोगाच्या प्रसारासंबंधी महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष मांडले आहेत. या अभ्यासातून गोल्गी यंत्र फक्त पेशींचे वितरण केंद्र नसून ट्यूमरच्या वातावरणाला प्रतिसाद देत असल्याचे समोर आले आहे. स्तनाच्या कर्करोगाच्या पेशी त्यांच्या सभोवतालच्या कडकपणानुसार बदल करतात, असेही या संशोधनात दिसून आले. या प्रक्रियेमुळे कर्करोगाचा प्रसार अधिक आक्रमक होऊ शकतो. त्यामुळे उपचारासाठी नवीन लक्ष्य शोधण्याचा मार्ग खुला झाला आहे.
पुणे : इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च (IISER) पुणे येथील संशोधकांनी केलेल्या अभ्यासातून गोल्गी यंत्र हे केवळ सेलचे ‘पोस्ट ऑफिस’ नसून ट्यूमरच्या भौतिक वातावरणाला प्रतिसाद देणारी महत्त्वाची रचना असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हा अभ्यास जर्नल ऑफ सेल सायन्स मध्ये प्रकाशित झाला आहे.
संशोधनानुसार स्तनाच्या कर्करोगाच्या पेशी त्यांच्या सभोवतालच्या ऊतकांच्या कडकपणाची जाणीव ठेवतात आणि त्यानुसार स्वतःची अंतर्गत रचना बदलतात. कर्करोग वाढत असताना एक्स्ट्रासेल्युलर मॅट्रिक्स अधिक कडक होत जाते, ज्यामुळे कर्करोगाचा प्रसार वेगाने होण्यास मदत होते.
प्राध्यापक नागराज बालसुब्रमण्यन यांच्या मार्गदर्शनाखाली पाच वर्षे चाललेल्या या संशोधनात MDA-MB-231 (अत्यंत आक्रमक) आणि MCF7 (कमी आक्रमक) या दोन प्रकारच्या पेशींचा अभ्यास करण्यात आला. यात गोल्गी यंत्राच्या संरचनेतील बदल आणि पेशींच्या वर्तनातील बदल यांचा थेट संबंध आढळला.
संशोधकांनी पाहिले की आक्रमक पेशींमध्ये कडक वातावरणात गोल्गी अधिक संघटित आणि घट्ट होते, ज्यामुळे त्या अधिक पसरतात आणि इतर ऊतींवर आक्रमण करतात. तर कमी आक्रमक पेशींमध्ये हा परिणाम फारसा दिसून आला नाही.
या प्रक्रियेत AXL → Arf1 → Golgi हा महत्त्वाचा सिग्नलिंग मार्ग असल्याचेही स्पष्ट झाले. AXL प्रोटीन हे सेन्सरप्रमाणे काम करते आणि कडकपणाची जाणीव होताच Golgi ला सिग्नल पाठवते, ज्यामुळे त्याची रचना बदलते.
संशोधनात असेही दिसून आले की AXL अवरोधित केल्यास गोल्गीची पुनर्रचना थांबते आणि कर्करोगाचा प्रसार कमी होण्याची शक्यता निर्माण होते. त्यामुळे कर्करोग उपचारासाठी गोल्गी आणि AXL हे नवीन लक्ष्य ठरू शकतात.
सध्याची औषधे जनुके आणि वाढीच्या सिग्नलवर लक्ष केंद्रित करतात, मात्र हा अभ्यास दर्शवितो की ट्यूमरचे भौतिक गुणधर्म देखील रोगाच्या प्रगतीत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. या दिशेने पुढील संशोधन सुरू असून नवीन उपचार पद्धती विकसित होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
