विश्वाचा नकाशा अधिक अचूक करण्याकडे पाऊल
गडद पदार्थ आणि ऊर्जा समजण्यास होणार मदत
आकाशगंगांच्या अंतर मोजमापातील त्रुटी दूर करण्यासाठी संशोधकांनी नवी पद्धत विकसित केली आहे. या संशोधनामुळे विश्वाचा नकाशा अधिक अचूक बनण्यास मदत होणार आहे. गडद पदार्थ आणि वैश्विक उत्क्रांती समजून घेण्यासाठी ही पद्धत उपयुक्त ठरेल. पुण्यातील IUCAA आणि लीडेन विद्यापीठातील संशोधकांनी हा महत्त्वपूर्ण शोध लावला आहे. आगामी खगोलशास्त्रीय मोहिमांमध्ये या तंत्रज्ञानाचा मोठा उपयोग होणार आहे.
पुणे : आकाशगंगांच्या अंतर मोजमापांमध्ये होणाऱ्या चुका सुधारण्यासाठी संशोधकांनी एक नवीन आणि प्रभावी पद्धत विकसित केली आहे. या पद्धतीमुळे विश्वाचा नकाशा अधिक अचूक तयार करता येणार असून गडद पदार्थ आणि वैश्विक उत्क्रांती याबद्दलची समज सुधारण्यास मदत होणार आहे.
लीडेन युनिव्हर्सिटीच्या दिव्या राणा आणि पुण्यातील इंटर-युनिव्हर्सिटी सेंटर फॉर ॲस्ट्रॉनॉमी अँड ॲस्ट्रोफिजिक्स (IUCAA) येथील संशोधकांनी हे संशोधन केले असून त्यांचे निष्कर्ष फिजिकल रिव्ह्यू या जर्नलमध्ये प्रकाशित झाले आहेत. या संशोधनामुळे आकाशगंगांचे अंतर अधिक अचूकपणे मोजणे शक्य होणार आहे.
आगामी खगोलशास्त्रीय प्रकल्पांमध्ये जसे की वेरा सी रुबिन ऑब्झर्व्हेटरी, नॅन्सी ग्रेस रोमन स्पेस टेलिस्कोप आणि युक्लिड मिशन यामध्ये या तंत्राचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग होणार आहे. यामुळे रेडशिफ्ट मोजमाप अधिक अचूक होऊन गडद ऊर्जा आणि विश्वाच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास अधिक विश्वासार्ह बनेल.
खगोलशास्त्रज्ञ विश्वाचा इतिहास समजून घेण्यासाठी दूरच्या आकाशगंगांमधून येणारा प्रकाश वापरतात. हा प्रकाश पृथ्वीवर येताना जवळच्या आकाशगंगांच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे वाकतो, ज्याला कमकुवत गुरुत्वीय लेन्सिंग असे म्हटले जाते. या प्रक्रियेमुळे अदृश्य गडद पदार्थाचे वितरण समजून घेणे शक्य होते.
या संशोधनात वैज्ञानिकांनी प्रकाशाच्या वाकण्याच्या परिणामांचा तुलनात्मक अभ्यास करून जटिल प्रभाव दूर केले आणि विश्वाच्या भूमितीचे अचूक मापन साध्य केले. यामुळे रेडशिफ्टमधील अनिश्चितता कमी झाली आहे.
सुबारू हायपर सुप्रीम-कॅम सर्वेक्षणातील डेटा वापरून या पद्धतीची चाचणी घेण्यात आली. यामध्ये रेडशिफ्ट अंदाजातील त्रुटी सुधारण्यात यश आले असून विश्वातील पदार्थाची घनता आणि संरचनेचे मापन अधिक अचूक झाले आहे.
या नव्या तंत्रामुळे खगोलशास्त्र क्षेत्रात मोठी क्रांती घडण्याची शक्यता असून भविष्यातील संशोधनासाठी हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
