उपग्रह संचार क्षेत्रात जागतिक स्पर्धेला तोंड देण्याची तयारी
जिओ प्लॅटफॉर्म्स अंतर्गत नवा प्रकल्प, सरकारी धोरणांशी सुसंगत पाऊल
रिलायन्स इंडस्ट्रीज उपग्रह संचार क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करण्याच्या तयारीत असून लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) सेगमेंटमध्ये प्रवेश करण्याचा विचार करत आहे. या निर्णयामुळे कंपनीला स्टारलिंक आणि प्रोजेक्ट कुईपरसारख्या जागतिक दिग्गजांशी थेट स्पर्धा करावी लागणार आहे. हा प्रकल्प जिओ प्लॅटफॉर्म्स अंतर्गत राबवला जाणार असून भारताच्या डिजिटल स्वावलंबनाला चालना मिळण्याची शक्यता आहे. कंपनीने यासाठी विविध तांत्रिक आणि धोरणात्मक बाबींवर काम सुरू केले आहे. सध्या चर्चा प्राथमिक टप्प्यात असून पुढील काही महिन्यांत अधिक स्पष्टता अपेक्षित आहे.
मुंबई : मुकेश अंबानी यांच्या नेतृत्वाखालील रिलायन्स इंडस्ट्रीज आता उपग्रह संचार क्षेत्रात मोठे पाऊल टाकण्याच्या तयारीत आहे. कंपनी लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) उपग्रह क्षेत्रात अब्जावधींची गुंतवणूक करण्याचा विचार करत असून, सध्या या क्षेत्रात आघाडीवर असलेल्या स्टारलिंक आणि प्रोजेक्ट कुईपर यांना थेट स्पर्धा देण्याची रणनीती आखत आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, रिलायन्सचे लक्ष्य LEO सेगमेंटमध्ये मजबूत उपस्थिती निर्माण करणे आहे. हा प्रकल्प जिओ प्लॅटफॉर्म्स अंतर्गत कार्यान्वित होणार असून, तो कंपनीच्या डिजिटल आणि दूरसंचार व्यवसायाचा महत्त्वाचा भाग असेल. हा उपक्रम भारत सरकारच्या स्वदेशी उपग्रह प्रणाली मजबूत करण्याच्या उद्दिष्टाशी सुसंगत मानला जात आहे.
या प्रकल्पासाठी कंपनीने सहा विशेष टीम्स स्थापन केल्या आहेत, ज्या उपग्रह विकास, प्रक्षेपण, पेलोड आणि युजर उपकरणे यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत. प्रकल्पाचे नेतृत्व वरिष्ठ स्तरावर केले जात असून मुकेश अंबानी स्वतः यामध्ये सक्रिय आहेत.
दरम्यान, जागतिक स्तरावर स्पर्धा तीव्र होत असून चीनसारखे देश मोठ्या प्रमाणात LEO उपग्रह तैनात करण्याच्या तयारीत आहेत. याशिवाय Eutelsat OneWeb, AST SpaceMobile आणि Sateliot यांसारखे खेळाडूही या क्षेत्रात सक्रिय आहेत.
रिलायन्सने दूरसंचार विभाग (DoT) आणि इंटरनॅशनल टेलिकम्युनिकेशन युनियन (ITU) सोबत ऑर्बिटल स्लॉट मिळवण्यासाठी चर्चा सुरू केली आहे. या प्रक्रियेत पीके भटनागर, मॅथ्यू ओमन आणि आयुष भटनागर यांसारखे वरिष्ठ अधिकारीही सहभागी आहेत.
कंपनी अधिग्रहणाच्या पर्यायांचाही विचार करत असून, आधीपासून ऑर्बिटल स्लॉट असलेल्या कंपन्या विकत घेण्याची शक्यता तपासत आहे. पुढील २ ते ४ वर्षांत उपग्रह नेटवर्क उभारण्याचा कंपनीचा मानस असल्याचे सांगितले जाते.
दरम्यान, IN-SPACe आणि सरकारने स्वदेशी उपग्रह नक्षत्र विकसित करण्याच्या शक्यतांचा आढावा घेतला आहे. हा उपक्रम भारताच्या डिजिटल सुरक्षा, डेटा संरक्षण आणि धोरणात्मक स्वावलंबनासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे.
