मध्यपूर्वेतील तणावामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव
AI आणि मजबूत देशांतर्गत मागणी भारतासाठी ठरणार गेमचेंजर
मध्यपूर्वेतील संघर्ष आणि जागतिक अनिश्चिततेमुळे आर्थिक वाढीबाबत चिंता वाढली असली तरी भारताची अर्थव्यवस्था मजबूत राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या संशोधन अहवालानुसार FY26 मध्ये भारताचा GDP वाढदर 7.5 टक्क्यांपर्यंत पोहोचू शकतो. ग्रामीण मागणी, मजबूत कर्जवाढ आणि वाढता शहरी खप यामुळे अर्थव्यवस्थेला आधार मिळत असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. मात्र वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किमती आणि रुपयातील घसरण ही मोठी जोखीम ठरू शकते, असा इशाराही देण्यात आला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच AI क्षेत्र भारताच्या भविष्यातील आर्थिक वाढीसाठी महत्त्वाचा घटक ठरणार असल्याचेही SBI रिसर्चने स्पष्ट केले आहे.
मुंबई : जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या आर्थिक आणि भू-राजकीय संकटांच्या पार्श्वभूमीवरही भारताची अर्थव्यवस्था स्थिर आणि मजबूत राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI)च्या संशोधन अहवालानुसार FY26 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढदर सुमारे 7.5 टक्के राहू शकतो, तर FY27 मध्ये तो काहीसा कमी होऊन 6.6 टक्के राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की, जागतिक पातळीवर अनिश्चितता वाढत असली तरी भारतातील आर्थिक हालचाली मजबूत राहिल्या आहेत. विशेषतः ग्रामीण भागातील मागणीला शेती आणि बिगरशेती क्षेत्राचा चांगला आधार मिळत आहे. त्याचबरोबर शहरी भागातील ग्राहक खर्चातही सातत्याने सुधारणा होत असल्याचे दिसून येत आहे.
SBI रिसर्चने खप, कृषी, उद्योग आणि सेवा क्षेत्रातील जवळपास 50 महत्त्वाच्या निर्देशकांचा अभ्यास केला. त्यापैकी 85 टक्के निर्देशकांनी Q4FY26 मध्ये सकारात्मक गती दर्शवली आहे. हा अंदाज राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या 7.3 टक्के वाढीच्या अंदाजाशी जवळपास जुळणारा असल्याचेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
बँकिंग क्षेत्रातही मोठी वाढ दिसून आली आहे. अनुसूचित व्यावसायिक बँकांनी दिलेल्या कर्जामध्ये FY26 दरम्यान 16.1 टक्के वाढ झाली आहे. एकूण 29.5 लाख कोटी रुपये इतके अतिरिक्त कर्ज वितरित करण्यात आले असून त्यातील बहुतांश हिस्सा वर्षाच्या दुसऱ्या सहामाहीत देण्यात आला आहे.
तथापि, वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किंमती ही भारतासाठी मोठी चिंता ठरू शकते, असा इशारा अहवालात देण्यात आला आहे. तेलाच्या किंमती प्रति बॅरल 10 डॉलरने वाढल्यास चालू खात्यातील तूट वाढू शकते, महागाईत वाढ होऊ शकते आणि GDP वाढीवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
रुपयाच्या घसरणीबाबतही अहवालात चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे अवमूल्यन झाल्यास भारताच्या नाममात्र GDP वर परिणाम होऊ शकतो. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 95 च्या पातळीवर गेल्यास भारताची अर्थव्यवस्था 4.04 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत मर्यादित राहू शकते आणि $5 ट्रिलियन इकॉनॉमीचे लक्ष्य उशिरा पूर्ण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
याशिवाय, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) हे भविष्यातील आर्थिक वाढीचे महत्त्वाचे साधन ठरणार असल्याचेही SBI रिसर्चने स्पष्ट केले आहे. IT सेवा, SaaS प्लॅटफॉर्म आणि विविध क्षेत्रांमधील उत्पादकता वाढीमुळे भारताला AI क्षेत्रातून मोठा फायदा होऊ शकतो, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
