प्रत्येक पालक आपल्या मुलाने आनंदी, निरोगी आणि भावनिकदृष्ट्या सक्षम असावे अशी अपेक्षा ठेवतो. मात्र अनेकदा नकळतपणे पालकांच्या वागणुकीतून मुलांपर्यंत वेगळाच संदेश पोहोचत असल्याचे सद्गुरूंनी सांगितले आहे. मुल आनंदी असताना त्याला रोखले जाते, तर दुःखी किंवा आजारी असताना त्याच्यावर अधिक प्रेम आणि लक्ष दिले जाते. यामुळे मुलांच्या मनात आनंदापेक्षा दुःखाला अधिक महत्त्व मिळत असल्याची भावना निर्माण होऊ शकते. पालकांच्या या सवयीचा मुलांच्या मानसिक जडणघडणीवर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो, असे मत व्यक्त करण्यात आले आहे.
आनंदी असताना रोखले जाणारे मूल
नवी दिल्ली : मुलांचा आनंद, उत्साह आणि नैसर्गिक उर्जा ही त्यांच्या बालपणाचा महत्त्वाचा भाग असते. शाळेत चांगला दिवस गेल्यानंतर एखादे मूल आनंदाने घरी येते, मोठ्याने हसते किंवा घरभर धावत सुटते. मात्र अशा वेळी अनेक पालकांकडून “शांत बस”, “इतका आवाज करू नकोस” किंवा “आरडाओरडा थांबव” अशा प्रतिक्रिया दिल्या जातात.
सद्गुरूंच्या मते, अशा प्रतिक्रिया जरी सामान्य वाटत असल्या तरी त्या मुलांच्या मनावर सूक्ष्म परिणाम करत असतात. मुलाचा आनंद व्यक्त करण्याचा प्रयत्न थांबवला जातो आणि त्याला आपली सकारात्मक भावना दाबून ठेवण्याची सवय लागू शकते.
दुःखाला मिळणारे जास्त लक्ष ठरू शकते धोकादायक
याउलट जेव्हा मूल आजारी असते, रडत असते किंवा एखाद्या कारणामुळे दुःखी असते, तेव्हा पालक अधिक प्रेमाने आणि काळजीपूर्वक त्याच्याकडे लक्ष देतात. त्याला समजावले जाते, त्याच्यासोबत वेळ घालवला जातो आणि विशेष काळजी घेतली जाते.
सद्गुरूंच्या मते, या वागणुकीतून मुलांपर्यंत नकळत एक महत्त्वाचा संदेश पोहोचतो की “जेव्हा मी दुःखी असतो, तेव्हाच मला जास्त लक्ष आणि प्रेम मिळते.” हा संदेश दीर्घकाळ मुलांच्या मनात रुजल्यास ते भावनिकदृष्ट्या चुकीचे संबंध जोडू शकतात.
त्यांच्या मते, पालकांनी मुलांच्या आनंदालाही तितक्याच उत्साहाने प्रतिसाद देणे गरजेचे आहे. मुल आनंदी असताना त्याच्या भावना स्वीकारणे, त्याच्यासोबत त्या क्षणाचा आनंद घेणे आणि सकारात्मक वर्तनाला प्रोत्साहन देणे हे त्याच्या भावनिक विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
