तळागाळातील क्रीडा प्रतिभा शोधण्यावर भर
प्रशिक्षण केंद्रे, प्रशिक्षक आणि क्रीडा विज्ञानाला चालना
क्रीडा क्षेत्रात तळागाळातील प्रतिभा ओळखून तिला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेण्यासाठी केंद्र सरकारने मोठे पाऊल उचलले आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी खेलो इंडिया मिशन सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. या मिशनद्वारे पुढील दहा वर्षांत क्रीडा प्रशिक्षण, प्रशिक्षक विकास आणि क्रीडा विज्ञानावर विशेष भर दिला जाणार आहे. देशात एकात्मिक क्रीडा प्रतिभा विकासाची मजबूत रचना उभी करण्याचा सरकारचा मानस आहे. यामुळे रोजगार, कौशल्य आणि नव्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.
नवी दिल्ली : तळागाळातील क्रीडा प्रतिभा ओळखणे आणि त्यांचे पद्धतशीर पालनपोषण करण्याच्या उद्देशाने केंद्र सरकारचा प्रमुख खेलो इंडिया कार्यक्रम आता अधिक व्यापक स्वरूपात राबवला जाणार आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 सादर करताना खेलो इंडिया मिशन सुरू करण्याची घोषणा केली. या मिशनअंतर्गत पुढील दशकात क्रीडा क्षेत्राचा सर्वांगीण विकास करण्याचा सरकारचा निर्धार आहे.
सीतारामन यांनी सांगितले की, हे प्रस्तावित मिशन एकमेकांशी जोडलेल्या मार्गांद्वारे एकात्मिक प्रतिभा विकास फ्रेमवर्क सक्षम करेल. २०१७ मध्ये सुरू झालेला खेलो इंडिया कार्यक्रम सुरुवातीला विविध वयोगटांतील राष्ट्रीय स्पर्धांच्या माध्यमातून उदयोन्मुख क्रीडा प्रतिभा ओळखण्यावर केंद्रित होता. आता या कार्यक्रमाला दीर्घकालीन दृष्टीकोन देण्यात येत आहे.
लोकसभेत अर्थसंकल्पीय भाषणादरम्यान त्या म्हणाल्या, “क्रीडा क्षेत्र रोजगार, कौशल्य आणि नोकरीच्या अनेक संधी निर्माण करते. खेलो इंडिया कार्यक्रमातून पुढे आलेल्या क्रीडा प्रतिभेचे पद्धतशीर पालनपोषण करण्यासाठी पुढील दशकात क्रीडा क्षेत्राचा कायापालट करणारे खेलो इंडिया मिशन सुरू करण्याचा प्रस्ताव मांडत आहे.”
या मिशनमुळे पायाभूत, मध्यवर्ती आणि उच्चस्तरीय प्रशिक्षण केंद्रांचे जाळे उभे राहील. त्यासोबतच प्रशिक्षक आणि सहाय्यक कर्मचाऱ्यांचा पद्धतशीर विकास, क्रीडा विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचे एकत्रीकरण, तसेच स्पर्धा, लीग आणि क्रीडा संस्कृतीला चालना देणारे प्लॅटफॉर्म विकसित केले जाणार आहेत. क्रीडा स्पर्धांसाठी विशेष प्रशिक्षण संरचना उभारण्यावरही भर दिला जाणार आहे.
अर्थमंत्र्यांनी उच्च दर्जाची आणि परवडणारी क्रीडा उपकरणे तयार करण्यासाठी भारताकडे असलेल्या क्षमतेकडेही लक्ष वेधले. त्या म्हणाल्या, “क्रीडा उपकरणांसाठी एक समर्पित उपक्रम सुरू करण्याचा प्रस्ताव आहे. यामुळे उपकरण डिझाइन, उत्पादन, संशोधन आणि नवकल्पनांना प्रोत्साहन मिळेल.”
दरम्यान, पुलेला गोपीचंद यांच्या नेतृत्वाखाली क्रीडा मंत्रालयाने नियुक्त केलेल्या टास्क फोर्सने अलीकडेच उच्च दर्जाच्या प्रशिक्षकांचा मजबूत पूल तयार करण्याची गरज व्यक्त केली होती. प्रशिक्षकांसाठी टार्गेट ऑलिम्पिक पोडियम योजना सुरू करण्याची शिफारस करण्यात आली असून, त्यामुळे प्रशिक्षकांनाही उच्चभ्रू खेळाडूंप्रमाणे आर्थिक पाठबळ मिळू शकणार आहे.
भारत 2030 कॉमनवेल्थ गेम्सचे यजमानपद भूषवणार असून, 2036 ऑलिम्पिक खेळांच्या यजमानपदासाठी देखील बोली सादर करण्यात आली आहे. अशा पार्श्वभूमीवर खेलो इंडिया मिशन देशाच्या क्रीडा महत्त्वाकांक्षांसाठी मैलाचा दगड ठरण्याची शक्यता आहे.
