चक्रीवादळाच्या संभाव्य संकटाला सामोरे जाण्यासाठी विविध यंत्रणांची सज्जता तपासली
आचरा -अर्जुन बापर्डेकर
संभाव्य चक्रीवादळ, अतिवृष्टी, समुद्राच्या पाणीपातळीत वाढ आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या आपत्कालीन परिस्थितीला प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी प्रशासनाची तयारी तपासण्याच्या उद्देशाने आचरा जांमडुल येथे गुरुवारी (दि. १ ऑक्टोबर) आपत्ती व्यवस्थापनाची मॉक ड्रिल घेण्यात आली. या रंगीत तालमीमध्ये पोलीस, एनडीआरएफ, महसूल, आरोग्य विभाग, ग्रामपंचायत, आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा तसेच स्थानिक ग्रामस्थांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेतला.
चक्रीवादळामुळे किनारपट्टी भागात आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्याचे गृहीत धरून या सरावाचे आयोजन करण्यात आले. आपत्तीची पूर्वसूचना मिळाल्यानंतर प्रशासनाने कोणत्या पद्धतीने कार्यवाही करावी, धोकादायक भागातील नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी कसे हलवावे, बचाव पथकांनी घटनास्थळी कशा पद्धतीने पोहोचावे तसेच जखमी व बाधित नागरिकांना तातडीने वैद्यकीय मदत कशी उपलब्ध करून द्यावी, याचा प्रत्यक्ष सराव करण्यात आला.
विविध यंत्रणांचा सहभाग
मॉक ड्रिलदरम्यान विविध शासकीय विभागांमध्ये समन्वय साधून आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याची प्रक्रिया तपासण्यात आली. बचावकार्य, नागरिकांचे स्थलांतर, प्राथमिक उपचार, संपर्क व्यवस्था आणि आवश्यक साधनसामग्रीची उपलब्धता याबाबत प्रत्यक्ष तयारी करण्यात आली.
या वेळी सिंधुदुर्गचे पोलीस अधीक्षक मोहन दहिकर, प्रांताधिकारी ऐश्वर्या काळुशे, मालवणच्या नायब तहसीलदार प्रिया हरणे, एनडीआरएफचे प्रमुख दीपक तिवारी, गौरव चव्हाण, आचरा सरपंच जेरोन फर्नांडिस, उपसरपंच संतोष मिराशी, आचरा पोलीस ठाण्याचे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक संजय कातिवले तसेच वैद्यकीय अधिकारी डॉ. जुवेरीया मुजावर उपस्थित होते. तसेच आचरा पोलीस पाटील, ग्रामपंचायत सदस्य, ग्रामस्थ आणि विविध आपत्कालीन पथकांचे अधिकारी-कर्मचारी मोठ्या संख्येने या मॉक ड्रिलमध्ये सहभागी झाले होते.
एनडीआरएफ पथकाकडून बचावकार्याचा सराव
चक्रीवादळ किंवा अन्य नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी अडकलेल्या नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढणे, जखमींना तातडीने मदत करणे आणि बाधित भागात आवश्यक साधनसामग्री पोहोचविणे याबाबत एनडीआरएफ पथकाच्या माध्यमातून बचावकार्याची तयारी करण्यात आली.
आपत्तीच्या वेळी कोणत्या यंत्रणेने कोणती जबाबदारी पार पाडायची, घटनास्थळी उपलब्ध मनुष्यबळाचा वापर कसा करायचा आणि विविध विभागांमध्ये तातडीने संपर्क कसा साधायचा, याचीही उजळणी करण्यात आली.
आरोग्य यंत्रणेचीही सज्जता
आपत्तीच्या काळात जखमी नागरिकांना तातडीने वैद्यकीय मदत मिळणे महत्त्वाचे असते. त्यामुळे प्राथमिक उपचार, जखमींचे स्थलांतर आणि आवश्यकतेनुसार पुढील उपचारासाठी रुग्णालयात हलविण्याच्या प्रक्रियेचाही सराव करण्यात आला. वैद्यकीय पथकाने आपत्कालीन परिस्थितीत आवश्यक असलेल्या आरोग्य सुविधांच्या तयारीचा आढावा घेतला.
आचरा ग्रामपंचायतीचा सहभाग
स्थानिक पातळीवर आपत्ती व्यवस्थापनामध्ये ग्रामपंचायतीची भूमिका महत्त्वाची असल्याने आचरा ग्रामपंचायतीच्या पदाधिकाऱ्यांसह ग्रामपंचायत सदस्य व ग्रामस्थांनी मॉक ड्रिलमध्ये सहभाग घेतला. संभाव्य आपत्तीच्या वेळी नागरिकांना वेळेत माहिती देणे, सुरक्षित स्थळी स्थलांतर करण्यास सहकार्य करणे आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करण्याबाबत जनजागृती करण्यात आली.
संभाव्य आपत्तीला सामोरे जाण्यासाठी पूर्वतयारी
आचरा हा किनारपट्टीवरील महत्त्वाचा भाग असल्याने चक्रीवादळ, अतिवृष्टी, समुद्राला उधाण तसेच समुद्राच्या पाणीपातळीत वाढ यांसारख्या संभाव्य आपत्तींच्या पार्श्वभूमीवर या मॉक ड्रिलला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
या सरावामुळे आपत्तीच्या वेळी प्रशासन, पोलीस, एनडीआरएफ, आरोग्य विभाग, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामस्थ यांनी एकत्रितपणे कशा पद्धतीने काम करावे, याची प्रत्यक्ष उजळणी झाली. तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत उद्भवू शकणाऱ्या अडचणी ओळखून त्यावर पूर्वतयारी करण्याच्या दृष्टीनेही हा सराव महत्त्वपूर्ण ठरला.
नागरिकांनी आपत्तीच्या काळात घाबरून न जाता प्रशासनाच्या अधिकृत सूचनांचे पालन करावे, अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि सुरक्षिततेच्या दृष्टीने प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन यावेळी करण्यात आले.
