मादुरोच्या अटकेनंतर अमेरिकेचा तेल क्षेत्रावर वाढता प्रभाव
अब्जावधी डॉलर्सच्या गुंतवणुकीवरही अनिश्चिततेची छाया
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाच्या प्रचंड तेलसाठ्यांमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी अमेरिकन तेल कंपन्यांवर दबाव टाकला आहे. मात्र, या आवाहनाला उद्योग क्षेत्राकडून सावध आणि मर्यादित प्रतिसाद मिळत आहे. निकोलस मादुरो यांच्या अटकेनंतर व्हेनेझुएलामधील तेल व्यवहारांवर अमेरिकेचा थेट प्रभाव राहील, असे ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले. तरीही, कायदेशीर सुरक्षितता आणि धोरणात्मक स्थैर्याच्या अभावामुळे काही प्रमुख कंपन्यांनी गुंतवणुकीबाबत शंका व्यक्त केली आहे. त्यामुळे व्हेनेझुएलाचा तेल उद्योग पुन्हा उभा राहण्यास वेळ लागणार असल्याचे चित्र आहे.
वॉशिंग्टन : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी (९ जानेवारी, २०२६) व्हेनेझुएलाच्या अफाट तेलसाठ्यांमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी तेल उद्योगातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना प्रोत्साहित केले. मात्र, या प्रस्तावाला तेल कंपन्यांकडून सावध प्रतिसाद मिळाला. एका प्रमुख सीईओ यांनी व्यापक सुधारणांशिवाय देशाला “गुंतवणूक करण्यायोग्य नाही” असे स्पष्टपणे म्हटले.
ट्रम्प यांनी उद्योग नेत्यांना सांगितले की, कराकस नव्हे तर वॉशिंग्टन हे ठरवेल की व्हेनेझुएलामध्ये कोणत्या कंपन्यांना काम करण्याची परवानगी दिली जाईल. निकोलस मादुरो यांच्या अटकेनंतर परिस्थिती पूर्णपणे बदलल्याचा दावा त्यांनी केला. “कोणत्या तेल कंपन्या तिथे काम करतील, हे आम्ही ठरवू. कंपन्यांशी थेट करार केले जातील,” असे ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये सांगितले.
मादुरो यांच्या काळात परदेशी कंपन्यांना कोणतेही अर्थपूर्ण संरक्षण नव्हते, असे सांगत ट्रम्प म्हणाले की, “आता पूर्ण सुरक्षा आहे. हा पूर्णपणे वेगळा व्हेनेझुएला आहे.” त्यांनी संकेत दिले की, अमेरिकन सरकार थेट तेल कंपन्यांशी व्यवहार करून तेलसमृद्ध पण आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या या देशातील संसाधनांचा वापर करेल.
तथापि, एक्सॉनमोबिलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॅरेन वुड्स यांनी या आश्वासनांवर संशय व्यक्त केला. “आमची मालमत्ता तिथे दोनदा जप्त झाली आहे. त्यामुळे पुन्हा प्रवेशासाठी मोठ्या प्रमाणावर बदल आवश्यक आहेत,” असे ते म्हणाले. सध्याच्या कायदेशीर आणि व्यावसायिक चौकटीत व्हेनेझुएला गुंतवणुकीसाठी योग्य नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
ही बैठक अमेरिकन सैन्याने मादुरो यांना ताब्यात घेतल्यानंतर अवघ्या आठवड्याभरात झाली. ट्रम्प यांनी व्हेनेझुएलाच्या तेल नियंत्रणाला आपल्या कारवाईचे केंद्रस्थान असल्याचे लपवले नाही. बैठकीच्या सुरुवातीला, अमेरिकन कंपन्या देशाच्या मोडकळीस आलेल्या तेल उद्योगाची पुनर्बांधणी कशी करू शकतात, यावर चर्चा होईल, असे त्यांनी सांगितले.
या बैठकीला शेवरॉन, एक्सॉनमोबिल, कोनोकोफिलिप्स, हॅलिबर्टन, व्हॅलेरो, मॅरेथॉन, शेल, ट्रॅफिगुरा, व्हिटोल अमेरिका आणि रेपसोल या कंपन्यांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. तसेच उपाध्यक्ष जेडी व्हॅन्स, परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो आणि ऊर्जा सचिव ख्रिस राइट यांनीही सहभाग घेतला.
कोनोकोफिलिप्सच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, कंपनीचे सीईओ रायन लान्स यांनी व्हेनेझुएलाला गुंतवणुकीसाठी तयार करण्याबाबतच्या चर्चेचे स्वागत केले. बैठकीनंतर ट्रम्प यांनी सहभागींनी “एक प्रकारचा करार” केल्याचा दावा केला, मात्र तपशील दिले नाहीत. त्यांनी तेल कंपन्या किमान 100 अब्ज डॉलर्स गुंतवणूक करण्यास तयार असल्याचे सांगितले.
विश्लेषकांच्या मते, व्हेनेझुएलाच्या तेल उद्योगाचे पुनरुज्जीवन करणे हे आर्थिक आणि धोरणात्मक आव्हान आहे. जुनी पायाभूत सुविधा, राजकीय अस्थिरता, जड क्रूड काढण्याचा खर्च आणि जैवइंधनापासून दूर जाणारी जागतिक प्रवृत्ती यामुळे अडचणी वाढतात. कार्बन ट्रॅकरचे ऊर्जा विश्लेषक रिच कॉलेट-व्हाईट यांनी साठ्यांचे प्रमाण मोठे असले तरी ते आर्थिकदृष्ट्या काढणे कितपत शक्य आहे, हा खरा प्रश्न असल्याचे सांगितले.
दरम्यान, ऊर्जा सचिव ख्रिस राइट यांनी व्हेनेझुएलाच्या तेल पायाभूत सुविधांची पुनर्बांधणी करण्यास वेळ लागेल, असे मान्य केले. दुसरीकडे, व्हेनेझुएलाच्या अंतरिम राष्ट्राध्यक्ष डेल्सी रॉड्रिग्ज यांनी देशाचे नियंत्रण त्यांच्या सरकारकडे असल्याचे स्पष्ट केले आहे. सध्या शेवरॉन ही एकमेव अमेरिकन कंपनी आहे, जिला व्हेनेझुएलामध्ये काम करण्याचा परवाना आहे.
