क्रूर आणि बेकायदेशीर कारवाईचा आरोप; ABC नियमांचे उल्लंघन
पीएमसीचा बचाव; सुरक्षिततेसाठी आवश्यक उपाय असल्याचा दावा
पुण्यात सायकल रॅलीच्या पार्श्वभूमीवर सामुदायिक कुत्र्यांची धरपकड करण्यात आल्याने मोठा वाद निर्माण झाला आहे. या कारवाईला प्राणी कल्याण कार्यकर्त्यांनी तीव्र विरोध दर्शवला आहे. कुत्र्यांना दीर्घकाळ बंदिस्त ठेवणे आणि त्यांच्या अधिवासातून हलवणे बेकायदेशीर असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. स्वयंसेवकांनी या मोहिमेला अमानवीय आणि नियमबाह्य ठरवले आहे. मात्र, सहभागींच्या सुरक्षिततेसाठी ही कारवाई आवश्यक असल्याचा दावा पुणे महानगरपालिकेने केला आहे.
पुणे : सायकल रॅलीच्या मार्गावर सामुदायिक कुत्र्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी राबवण्यात आलेल्या पुणे महानगरपालिकेच्या (पीएमसी) मोहिमेला प्राणी कल्याण कार्यकर्त्यांनी जोरदार विरोध केला आहे. शुक्रवारी कार्यक्रमाच्या शेवटच्या दिवसापर्यंत सुरू असलेल्या या कारवाईला स्वयंसेवकांनी क्रूर आणि बेकायदेशीर ठरवले असून ती स्थापित प्राणी कल्याण नियमांचे उल्लंघन करत असल्याचा आरोप केला आहे.
कार्यकर्त्यांच्या मते, दिवसाच्या तीव्र उष्णतेत आणि जड वाहतुकीतून कुत्र्यांचा पाठलाग करून त्यांना पकडण्यात आले. त्यानंतर 12 तासांपर्यंत कुत्र्यांना पीएमसीच्या श्वान पकडणाऱ्या व्हॅनमध्ये बंदिस्त ठेवण्यात आले. अनेक प्रकरणांमध्ये या प्राण्यांना कॅनाइन कंट्रोल अँड केअर (CCC) किंवा ब्लू क्रॉससारख्या केंद्रांमध्ये तात्पुरत्या स्वरूपात ठेवण्यात आले.
भारतीय प्राणी कल्याण कायद्यांनुसार, सामुदायिक कुत्र्यांना त्यांच्या निश्चित परिसरातून हलवण्यास सक्त मनाई आहे. असे केल्यास प्राण्यांना गंभीर शारीरिक त्रास होतो आणि स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन बिघडते, असे कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे.
मंजिरी पटवर्धन, सामुदायिक कुत्र्यांची काळजी घेणाऱ्या कार्यकर्त्या, यांनी या मोहिमेत समन्वयाचा पूर्ण अभाव असल्याचे सांगितले. “अत्यल्प नियोजनामुळे अनेक कुत्र्यांना 12 तासांपर्यंत कैद करण्यात आले. जिओ-टॅगिंग किंवा स्थानिक स्वयंसेवकांच्या मदतीशिवाय मोठ्या परिसरातून कुत्रे उचलले जात आहेत. त्यामुळे त्यांची अचूक ओळख आणि वेळेवर सोडणे जवळजवळ अशक्य झाले आहे. गेल्या काही दिवसांत 100 हून अधिक कुत्रे पकडले गेले असावेत,” असे त्या म्हणाल्या.
या मोहिमेत वृद्ध, असुरक्षित आणि निष्क्रिय कुत्र्यांनाही लक्ष्य करण्यात आल्याचा आरोप आहे. भाग्येंद्र चुडासामा, प्राणी कल्याण स्वयंसेवक, यांनी एका घटनेचा उल्लेख करत सांगितले की, “एफसी रोडवर एक 15 ते 16 वर्षांचा शांत कुत्रा विनाकारण पकडण्यात आला. शुक्रवारी 12 कुत्र्यांना संध्याकाळी 8 वाजेपर्यंत अन्न-पाण्याविना व्हॅनमध्ये ठेवण्यात आले होते. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, कुत्रे नेमके कुठून पकडले याची माहिती कर्मचाऱ्यांकडेच नव्हती.”
दरम्यान, पीएमसी अधिकाऱ्यांनी या कारवाईचा बचाव केला आहे. एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशानुसार ही मोहीम राबवण्यात आली. “हाय-स्पीड सायकल रॅलीदरम्यान सहभागी आणि कुत्रे दोघांचीही सुरक्षा राखणे हा उद्देश आहे. काही तासांनंतर कुत्र्यांना पुन्हा सोडण्यात येते. तोपर्यंत त्यांना पीएमसी व्हॅन किंवा ब्लू क्रॉस व CCCसारख्या अधिकृत केंद्रांमध्ये ठेवले जाते,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
तथापि, प्राणी कल्याण कार्यकर्ते प्राणी जन्म नियंत्रण (ABC) नियमांचे काटेकोर पालन करण्याची मागणी करत आहेत. सार्वजनिक कार्यक्रम हे प्राण्यांच्या हक्कांच्या किंमतीवर होऊ नयेत, असा ठाम युक्तिवाद त्यांनी केला आहे.
