शरद पवार – सुप्रिया सुळे यांच्याभोवती फिरणारे राजकारण
राष्ट्रवादी काँग्रेसची पुढील राजकीय वाटचाल ही पुन्हा एकदा पवार कुटुंबाभोवती केंद्रीत होताना दिसत आहे. विलीनीकरण, एनडीएतील भूमिका आणि राज्यातील महायुती या सगळ्या मुद्द्यांवर निर्णय घेण्याची जबाबदारी शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे यांच्यावर येऊन ठेपली आहे.
पुणे : राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष कायमच पवार कुटुंबाशी जोडलेला राहिला आहे. पवार घराण्याशिवाय पक्षाचे नेतृत्व कोणीही प्रभावीपणे करू शकलेले नाही, हा आजवरचा अनुभव आहे. त्यामुळे सध्याच्या राजकीय अस्थिरतेत पक्षाची पुढील दिशा ठरवताना शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे हे केंद्रस्थानी आहेत.
राजकीय विश्लेषक प्रकाश पवार यांच्या मते, सहानुभूतीचा घटक लक्षात घेता सुनेत्रा पवार या केवळ पक्षाचे नेतृत्वच नव्हे, तर पवार कुटुंबातील इतर गटाशी विलीनीकरणाबाबत वाटाघाटी करण्याची भूमिका बजावू शकतात. मात्र, हे विलीनीकरण सहजसोपे नसेल.
एकीकडे महायुती सरकारमध्ये सहभागी असलेले राष्ट्रवादीचे आमदार सत्तेत राहण्यावर भर देतील. तर दुसरीकडे, शरद पवार गट विरोधी बाकावर असून, त्यांच्या समर्थकांना फुले–आंबेडकर–शाहू विचारधारेशी तडजोड मान्य नसण्याची शक्यता आहे. आतापर्यंत अजित पवार यांच्या उपस्थितीमुळे हा समतोल राखला जात होता. मात्र आता दोन्ही गटांना एकत्रित राजकीय भूमिका ठरवावी लागणार आहे.
जर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे (एसपी) अध्यक्ष शरद पवार आणि कार्याध्यक्ष सुप्रिया सुळे यांनी विलीनीकरणाची जबाबदारी स्वीकारायची ठरवली, तर त्यांना राष्ट्रीय पातळीवर एनडीए आणि राज्य पातळीवर महायुती याबाबत स्पष्ट भूमिका घ्यावी लागेल. कारण, आमदारांना महायुतीतून बाहेर पडण्यास सांगितल्यास त्यातील काहीजण शिवसेना किंवा भाजपमध्ये जाण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
२०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर ८५ वर्षीय शरद पवार यांच्या प्रकृतीच्या कारणामुळे त्यांनी निवडणूक न लढवल्यास, विलीनीकरणासाठी पुढाकार घेण्याची ही एक वेगळी परिस्थिती ठरू शकते. प्रकाश पवार यांच्या मते, शरद पवार हे सुप्रिया सुळे आणि राज्य राष्ट्रवादी (एसपी) चे अध्यक्ष जयंत पाटील यांना पक्षाच्या पुनरुज्जीवनासाठी पुढे आणू शकतात, मात्र त्यासाठी राजकीय भूमिका स्पष्ट करणे अत्यावश्यक ठरेल.
दरम्यान, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे आणि कार्याध्यक्ष प्रफुल्ल पटेल यांचीही भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे. मात्र, त्यांच्या गटाला पूर्ण मान्यता नसणे आणि पवारांसारखी जनमान्यता नसणे, ही त्यांच्यासमोरील मोठी अडचण आहे.
एकूणच, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे भवितव्य हे विलीनीकरण, सत्तास्थान आणि विचारधारा या त्रिसूत्रीभोवती फिरत असून, त्याची अंतिम दिशा शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे यांच्या निर्णयांवर अवलंबून आहे.
