पुणे | प्रतिनिधी
दुर्गम आणि उच्च जोखमीच्या सीमाभागात तैनात असलेल्या सैनिकांना अधिक सक्षम आरोग्यसेवा देण्यासाठी आर्म्ड फोर्सेस मेडिकल कॉलेज (AFMC), पुणे आणि भारतीय विज्ञान संस्था (IISc), बंगळुरू यांच्यात गुरुवारी सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला. या कराराअंतर्गत वैद्यकीय साधने, उपकरणे आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानावर प्रगत संशोधन केले जाणार असून, लष्करी ऑपरेशन्समधील अनन्य आव्हानांसाठी ‘कॉम्बॅट मेडिसिन’ या संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित केले जाईल.
ही आर्म्ड फोर्सेस मेडिकल सर्व्हिसेस (AFMS) अंतर्गत पहिली अशी भागीदारी असून, रणांगणातील आरोग्यसेवा अधिक प्रभावी करण्यासाठी तंत्रज्ञानाधारित उपाय विकसित करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
IISc मधील आंतरविद्याशाखीय विज्ञान विभागाचे डीन प्रा. नवकांता भट यांनी या सहकार्याला “गेम चेंजर” असे संबोधले. “लढाईच्या परिस्थितीत आरोग्यसेवा सुधारण्यासाठी वैद्यकीय उपकरणे, प्रगत तंत्रज्ञान आणि अत्यंत वातावरणातील आव्हानांवर संयुक्त संशोधन केले जाईल,” असे त्यांनी सांगितले. IISc च्या जैव-अभियांत्रिकी विभागाने यापूर्वी प्रगत जखम-उपचार तंत्रज्ञानावर काम केले असून, हे कौशल्य आता संरक्षण-विशिष्ट वैद्यकीय गरजांसाठी विस्तारले जाणार आहे.
AFMSच्या महासंचालक व्हाइस ॲडमिरल आरती सरीन म्हणाल्या, “लॉजिस्टिक आणि ऑपरेशनल अडचणींवर मात करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा अधिक वापर करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. दुर्गम भागात ड्रोनद्वारे औषधपुरवठा आणि टेलिमेडिसिनचा विस्तार यासाठी आम्ही योजना आखत आहोत. IISc बायोइंजिनियरिंग सोल्यूशन्स देईल, तर आमचे डॉक्टर प्रत्यक्ष क्षेत्रातील गरजा निश्चित करतील.”
या करारानुसार, AFMSमधील डॉक्टरांना IISc मध्ये PhD करण्याची संधीही उपलब्ध होणार आहे.
AFMCचे कमांडंट लेफ्टनंट जनरल पंकज राव यांनी सांगितले की, संस्थेत आधीच इनोव्हेशन सेल स्थापन करण्यात आला असून, या सहकार्यामुळे कॅडेट्स आणि डॉक्टरांना अभियांत्रिकी तज्ञांसोबत थेट काम करून क्षेत्राच्या गरजांनुरूप उपकरणे विकसित करता येतील. AFMCचे सर्व विभाग IIScच्या प्राध्यापकांसोबत संयुक्तपणे काम करतील.
डिजिटल आरोग्य क्षेत्रातील प्रगतीबाबत बोलताना व्हाइस ॲडमिरल सरीन म्हणाल्या की, AFMS डिजिटल परिवर्तन स्वीकारत आहे. “एकात्मिक डिजिटल प्लॅटफॉर्म, प्रमाणित आरोग्य माहिती व्यवस्थापन प्रणाली, बळकट टेलिमेडिसिन नेटवर्क, तसेच आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनमध्ये सहभागामुळे सुरक्षित आरोग्य डेटा एकत्रीकरण शक्य होईल,” असे त्यांनी स्पष्ट केले. ISROच्या स्पेस ॲप्लिकेशन्स सेंटरच्या सहकार्याने टेलिमेडिसिन नेटवर्कचा विस्तार सुरू आहे.
“डिजिटल आरोग्य म्हणजे केवळ तंत्रज्ञान नाही; ते सर्व भूभागांमध्ये प्रवेश, सातत्य आणि रुग्ण-केंद्रित सेवा सुधारण्याचे साधन आहे,” असे त्या म्हणाल्या.
या सामंजस्य करारावर व्हाइस ॲडमिरल आरती सरीन आणि IIScच्या वरिष्ठ प्राध्यापकांनी स्वाक्षऱ्या केल्या.
