२४० एकर क्षेत्र बाधित; उत्पादनात मोठी घट
प्रशासनाकडून चौकशी सुरू, शेतकऱ्यांची तात्काळ भरपाईची मागणी
रब्बी हंगामापूर्वी वितरित करण्यात आलेल्या प्रमाणित ज्वारी बियाण्यांमुळे अपेक्षित उत्पादन न मिळाल्याने भोर तालुक्यातील शेकडो शेतकरी अडचणीत आले आहेत. सुमारे २४० एकर क्षेत्रावर या समस्येचा परिणाम झाल्याची नोंद आहे. पिकांची वाढ खुंटणे, कान व्यवस्थित न विकसित होणे आणि असमान उंची यांसारख्या तक्रारी समोर आल्या आहेत. प्रत्येक एकराला अंदाजे ४० हजार रुपयांपर्यंत नुकसान झाल्याचा शेतकऱ्यांचा दावा आहे. प्रशासनाने चौकशी सुरू केली असून शेतकरी तातडीने पंचनामा आणि नुकसान भरपाईची मागणी करत आहेत.
पुणे : रब्बी हंगामासाठी अधिकृत यंत्रणेमार्फत वितरित करण्यात आलेल्या ज्वारीच्या बियाण्यांमुळे अपेक्षित उत्पादन न मिळाल्याने भोर तालुक्यातील शेकडो शेतकरी आर्थिक संकटात सापडले आहेत. धनगवडी, खंडोबा मळा, कारी, ससेवाडी आणि कुंजीरवाडी या गावांमध्ये सुमारे २४० एकर क्षेत्र प्रभावित झाल्याची माहिती पुढे आली आहे.
पेरणीपूर्वी तहसील स्तरावर सुमारे २४ क्विंटल प्रमाणित ज्वारी बियाणे वाटप करण्यात आले होते. उच्च उत्पादन आणि स्थानिक हवामानास अनुकूल असल्याचा दावा करत ही जात शेतकऱ्यांना देण्यात आली. सुरुवातीला पिकांची वाढ सामान्य दिसून आली; मात्र काही आठवड्यांनंतर झाडांची वाढ खुंटणे, असमान उंची आणि कान नीट विकसित न होणे या समस्या स्पष्ट झाल्या.
कारी गावातील एका शेतकऱ्याने सांगितले की, सुरुवातीला पीक चांगले वाटत होते; परंतु नंतर वाढीतील तफावत प्रकर्षाने जाणवली. त्यांनी खते, सिंचन आणि वेळेवर पेरणी यांसह सर्व शिफारसींचे पालन केले असूनही समस्या निर्माण झाल्याचा दावा केला. त्यांच्या मते, दोष बियाण्यांच्या गुणवत्तेत असण्याची शक्यता अधिक आहे.
शेतकरी प्रतिनिधींनी दिलेल्या अंदाजानुसार, उत्पादनात घट झाल्याने प्रति एकर सुमारे ४०,००० रुपयांचे नुकसान झाले आहे. एकाच बॅचमधील बियाणे वापरून लागवड केलेल्या २४० एकर क्षेत्रामुळे एकूण आर्थिक तोटा कोट्यवधींच्या घरात जाऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
‘परभणी शक्ती’ या जातीचे बियाणे राज्यभर वितरित करण्यात आले असून, तक्रारीनंतर जिल्हा कृषी अधिकारी संजय काचोळे यांनी चौकशी सुरू असल्याचे स्पष्ट केले. त्यांनी प्रहार डिजिटलशी बोलताना सांगितले की, संबंधित जातीची राज्यभर शिफारस करण्यात आली आहे; मात्र काही शेतांमध्ये वाढ खुंटल्याच्या तक्रारी आल्या असून वैज्ञानिक तपासणी पूर्ण झाल्यानंतरच निष्कर्ष काढला जाईल.
सध्या जिल्ह्यातील १३ तहसीलमध्ये ८७,००० एकरवर ज्वारीची पेरणी झाली आहे. भोर तालुक्यातील अधिकाऱ्यांनी बाधित गावांना भेट देऊन पिकांचे नमुने तपासणीसाठी पाठवले आहेत. प्राथमिक स्तरावर बियाण्यांची गुणवत्ता, मातीची स्थिती, पोषक तत्त्वांची कमतरता, कीड किंवा इतर घटक यांचा अभ्यास सुरू असल्याचे सांगण्यात आले.
तथापि, अनेक गावांमध्ये एकसारखी समस्या दिसत असल्याने शेतकऱ्यांनी विशिष्ट बियाण्यांच्या बॅचवर संशय व्यक्त केला आहे. इतर ब्रँडची बियाणे वापरलेल्या शेतांमध्ये तुलनेने चांगली वाढ झाल्याचा दावा करण्यात येत आहे.
यंदा इतर पिकांच्या किमतींतील चढ-उतार पाहता स्थिर उत्पन्नाच्या अपेक्षेने अनेकांनी ज्वारीची लागवड केली होती. मात्र सध्या अविकसित पीक आणि चाऱ्यासाठीही अयोग्य ठरणारी स्थिती यामुळे शेतकरी चिंतेत आहेत. ससेवाडीतील एका शेतकऱ्याने कर्ज काढून केलेली गुंतवणूक धोक्यात आल्याचे सांगत तातडीने नुकसान भरपाई देण्याची मागणी केली.
स्थानिक शेतकरी नेते शांताराम सरवदे यांनी प्रशासनाने त्वरित सर्वेक्षण करून प्रति एकर किमान ४० हजार रुपयांची भरपाई द्यावी, अशी मागणी केली आहे. अनियमितता आढळल्यास संबंधित बियाणे पुरवठादारावर कडक कारवाई करण्याचीही मागणी करण्यात आली आहे. कापणीचा काळ जवळ येत असल्याने प्रशासनाने जलद निर्णय घ्यावा, अशी शेतकऱ्यांची अपेक्षा आहे.
