एल निनोचा प्रभाव वाढण्याचे संकेत, मान्सून कमकुवत राहण्याची शक्यता
राज्यातील अनेक भागांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज
भारतीय हवामान खात्याच्या ताज्या अंदाजानुसार, यंदाच्या मान्सूनमध्ये महाराष्ट्रात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. हवामानातील बदल आणि एल निनोच्या संभाव्य प्रभावामुळे हा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. राज्यातील अनेक भागांमध्ये कमी पावसाची शक्यता अधिक असल्याचे संकेत आहेत. काही ठिकाणी सामान्य पावसाची शक्यता असली तरी ती मर्यादित आहे. त्यामुळे शेती आणि पाणीपुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
पुणे : भारतीय हवामान खात्याने (IMD) दिलेल्या ताज्या लांब पल्ल्याच्या अंदाजानुसार, यंदाच्या मान्सूनमध्ये महाराष्ट्रात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. राष्ट्रीय स्तरावरील अंदाजाशी सुसंगत असा हा निष्कर्ष आहे.
विषुववृत्तीय पॅसिफिक महासागरातील कमकुवत ला निना सदृश स्थिती ENSO-तटस्थ अवस्थेकडे वळत आहे, तसेच मान्सूनच्या काळात एल निनो विकसित होण्याची शक्यता हवामान मॉडेल्स दर्शवत आहेत. एल निनोचा परिणाम सहसा भारतासह महाराष्ट्रात कमी पावसाच्या स्वरूपात दिसून येतो.
राज्याच्या संभाव्यता नकाशानुसार, महाराष्ट्रातील मध्य, पश्चिम आणि मराठवाड्यातील बहुतांश भागांमध्ये ‘सामान्य-खाली’ पावसाचा संकेत दिसत आहे. या भागांमध्ये 45 ते 65 टक्के कमी पावसाची शक्यता दर्शविण्यात आली आहे, तर काही ठिकाणी ही शक्यता 65 टक्क्यांपर्यंत पोहोचते.
विदर्भातील काही भागांमध्ये आणि अंतर्गत प्रदेशांमध्ये सामान्य पावसाचे संकेत दिसत असले तरी हे भाग विखुरलेले आणि कमी प्रमाणात आहेत. एकूण चित्र पाहता महाराष्ट्रात यंदा कमी पावसाचीच शक्यता अधिक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, एल निनो वर्षांमध्ये मध्य भारतासह अनेक भागांमध्ये पाऊस कमी पडतो, तर ईशान्य भारत आणि जम्मू-काश्मीरच्या काही भागांमध्ये पाऊस वाढू शकतो.
तसेच, यूरेशियन प्रदेशातील बर्फाचे आच्छादनही यंदा कमी असल्याचे दिसून आले आहे, ज्यामुळे मान्सूनच्या हालचालींवर परिणाम होऊन पावसात घट होण्याची शक्यता आहे.
अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की हा दीर्घकालीन अंदाज मोठ्या भौगोलिक स्तरावर आधारित आहे आणि त्यातील संभाव्यता 30 ते 50 टक्क्यांच्या दरम्यान असल्यामुळे स्थानिक स्तरावर निश्चितता कमी असू शकते. तरीही महाराष्ट्रासाठी एकूण संकेत कमी पावसाकडे झुकत असल्याचे स्पष्ट आहे.
मागील आकडेवारीनुसार, एल निनो वर्षांमध्ये भारतात पावसात तूट आढळली आहे. 1972, 2002 आणि 2009 या वर्षांत मोठी तूट नोंदवली गेली, तर 1987 आणि 2015 मध्येही सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाला. काही वर्षांत मात्र सामान्य किंवा जास्त पाऊसही झाला आहे, त्यामुळे एल निनोमुळे पाऊस कमी होण्याची शक्यता वाढते, पण तो निश्चित परिणाम नसतो.
