मध्यपूर्वेतील तणावाचा भारताच्या गॅस पुरवठ्यावर परिणाम
आयात घटली, पुरवठा ताणला; अमेरिकेचा वाढता वाटा
मध्यपूर्वेतील वाढत्या संघर्षाचा परिणाम भारताच्या LPG पुरवठ्यावर दिसू लागला आहे. एप्रिल महिन्यात भारताची LPG आयात मोठ्या प्रमाणात घटली असून ती फेब्रुवारीच्या तुलनेत जवळपास निम्म्यावर आली आहे. याचवेळी देशांतर्गत उत्पादनातही घट झाल्याने पुरवठा अधिकच ताणला गेला आहे. या पार्श्वभूमीवर अमेरिका भारताचा सर्वात मोठा LPG पुरवठादार म्हणून पुढे आली आहे. जागतिक बाजारातील अस्थिरतेमुळे पुढील काळातही पुरवठ्याचे आव्हान कायम राहण्याची शक्यता आहे.
नवी दिल्ली : मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे भारताच्या द्रवरूप पेट्रोलियम गॅस (LPG) आयातीत मोठी घट झाली आहे. एप्रिल महिन्यातील आयात फेब्रुवारीच्या तुलनेत जवळपास निम्म्यावर आली असून मार्चपासून सुरू असलेली घसरण कायम आहे.
याच काळात देशांतर्गत उत्पादनातही सुमारे 10% घट झाली आहे, ज्यामुळे एकूण पुरवठ्यावर ताण वाढला आहे. यूएस-इराण संघर्षामुळे आखातातून होणाऱ्या ऊर्जा पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले असून जागतिक तेल आणि गॅस बाजारात अस्थिरता वाढली आहे.
दरम्यान, अमेरिका भारताची सर्वात मोठी LPG पुरवठादार म्हणून समोर आली आहे. एप्रिलमध्ये 523,000 टन आयातीपैकी 142,000 टन (27%) पुरवठा अमेरिकेकडून झाला. त्यानंतर संयुक्त अरब अमिराती (141,000 टन), सौदी अरेबिया (92,000 टन), कतार (82,000 टन) आणि कुवेत (11,000 टन) यांचा क्रमांक लागतो.
इराणकडून आयात मार्चमधील 11,000 टनांवरून 43,000 टनांपर्यंत वाढली, तर अर्जेंटिनाने 10,000 टन पुरवठा करून वेगळे योगदान दिले. तरीही एकूण पुरवठ्यातील तुटवडा भरून काढण्यासाठी हे अपुरे ठरत आहे.
1 ते 14 एप्रिलदरम्यान LPG आयात दररोज सरासरी 37,000 टन इतकी राहिली, जी फेब्रुवारीतील 73,000 टनांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. तज्ञांच्या मते, मध्यपूर्वेवरील अवलंबित्व आणि मर्यादित पर्यायी स्रोत यामुळे पुरवठा दीर्घकाळ ताणलेला राहू शकतो.
जागतिक स्तरावर बहुतांश LPG पुरवठा दीर्घकालीन करारांमध्ये अडकलेला असल्याने स्पॉट मार्केटमध्ये फक्त 10% उपलब्धता आहे. त्यामुळे अधिक किंमत देऊनही अतिरिक्त पुरवठा मिळवणे कठीण होत आहे.
या परिस्थितीमुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसमोर आव्हान निर्माण झाले असून पर्यायी स्रोत आणि दीर्घकालीन धोरणांची गरज अधोरेखित झाली आहे.
