समुद्रतळाच्या अभ्यासातून भूगर्भीय रहस्यांचा शोध
चुंबकीय डेटा आणि भूकंपीय विश्लेषणातून महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष
पुण्यातील IISER संस्थेच्या संशोधकांनी केलेल्या अभ्यासातून बंगालच्या उपसागराच्या निर्मितीबाबत महत्त्वपूर्ण माहिती समोर आली आहे. या संशोधनानुसार, या भागातील महासागराचा मोठा हिस्सा सुमारे 92 दशलक्ष वर्षांपूर्वी तयार झाला आहे. समुद्रतळातील चुंबकीय आणि भूकंपीय डेटाच्या विश्लेषणातून हा निष्कर्ष काढण्यात आला. या अभ्यासामुळे ईशान्य हिंद महासागराचा भूगर्भीय इतिहास अधिक स्पष्ट झाला आहे. संशोधकांच्या मते, पुढील संशोधनातून या क्षेत्राबाबत आणखी तपशील समोर येऊ शकतात.
पुणे : इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च (IISER) पुणे येथील संशोधकांनी केलेल्या नवीन अभ्यासात असे आढळले आहे की बंगालच्या उपसागरातील महासागराचा मोठा भाग सुमारे 92 दशलक्ष वर्षांपूर्वी तयार झाला आहे. या संशोधनामुळे या प्रदेशाच्या निर्मितीची स्पष्ट टाइमलाइन समोर आली आहे.
मोहम्मद इस्माइल आणि कोल्लुरु श्री कृष्णा यांनी केलेल्या या अभ्यासात समुद्रतळातून गोळा केलेल्या चुंबकीय आणि भूकंपीय परावर्तन डेटाचा वापर करण्यात आला. या निष्कर्षांमुळे ईशान्य हिंद महासागराचा भूगर्भीय इतिहास अधिक चांगल्या प्रकारे समजण्यास मदत झाली आहे.
संशोधकांनी जहाज-आधारित चुंबकीय सेन्सर्सचा वापर करून डेटा गोळा केला आणि त्याची उपग्रह मॉडेल्स तसेच भूकंपीय इमेजिंगशी तुलना केली. या प्रक्रियेमुळे समुद्रतळातील खोल संरचनांचा अभ्यास करणे शक्य झाले.
तज्ञांच्या मते, पृथ्वीचे चुंबकीय क्षेत्र वेळोवेळी उलटत राहते आणि या बदलांच्या आधारे खडकांचे वय निश्चित केले जाते. मात्र, क्रेटेशियस नॉर्मल सुपरक्रोन काळात हे बदल कमी प्रमाणात झाले, त्यामुळे अभ्यास अधिक आव्हानात्मक ठरला.
IISER टीमने Q1 नावाच्या चुंबकीय विसंगतीवर लक्ष केंद्रित केले, जी सुमारे 92 दशलक्ष वर्षांपूर्वीच्या कालखंडाशी संबंधित आहे. या विश्लेषणातून समुद्रतळाच्या निर्मितीचा कालावधी निश्चित करण्यात यश मिळाले.
हा अभ्यास बंगालच्या उपसागराच्या विकासाचा सखोल आढावा देतो आणि पृथ्वीच्या पृष्ठभागाला आकार देणाऱ्या भूगर्भीय प्रक्रियांबद्दल अधिक समज वाढवतो. संशोधकांच्या मते, अधिक उच्च-रिझोल्यूशन सर्वेक्षणांमुळे भविष्यात या क्षेत्राबाबत आणखी स्पष्ट माहिती मिळू शकते.
