अंधुक दृष्टीच्या संकटातून जागतिक यशापर्यंतचा प्रेरणादायी प्रवास
ग्रँडमास्टर बनण्याचे लक्ष्य; WIM किताबावरही पाणी सोडले
अवघ्या 16 वर्षांच्या शुभी गुप्ताने भारतीय बुद्धिबळ विश्वात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. पहिल्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत गंभीर अडचणींचा सामना करूनही तिने हार मानली नाही. कठोर मेहनत, सातत्यपूर्ण सराव आणि कुटुंबाच्या पाठिंब्यामुळे ती आज मुलींच्या जागतिक क्रमवारीत चौथ्या स्थानावर आणि भारतात अव्वल स्थानी पोहोचली आहे. जर्मनीतील उत्कृष्ट कामगिरीमुळे तिच्या रेटिंगमध्ये मोठी वाढ झाली. आता तिचे अंतिम लक्ष्य ग्रँडमास्टर किताब जिंकून जागतिक स्तरावर भारताचे नाव उंचावणे आहे.
प्रहार डिजिटल : गाझियाबाद येथील 16 वर्षीय बुद्धिबळपटू शुभी गुप्ता हिने अल्पावधीतच भारतीय बुद्धिबळ क्षेत्रात मोठी झेप घेतली आहे. नुकतीच ती मुलींच्या जागतिक क्रमवारीत चौथ्या स्थानावर पोहोचली असून भारतातील अव्वल क्रमांकाची खेळाडू बनली आहे. मात्र या यशामागे संघर्ष, त्याग आणि सातत्यपूर्ण मेहनतीची प्रेरणादायी कहाणी दडलेली आहे.
गेल्या वर्षी उझबेकिस्तानमध्ये झालेल्या तिच्या पहिल्या वैयक्तिक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेदरम्यान तिला मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला. चुकीच्या औषधामुळे तिची दृष्टी काही दिवसांसाठी अंधुक झाली होती. त्यामुळे स्पर्धेतील संपूर्ण सामने तिला स्पष्टपणे पाहताही येत नव्हते. तरीही तिने स्पर्धा पूर्ण केली आणि त्यानंतर अधिक जोमाने सराव सुरू ठेवला.
शुभीची बुद्धिबळाशी ओळख वयाच्या आठव्या वर्षी शाळेतील क्लबमधून झाली. काही महिन्यांच्या सरावानंतर तिने राष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांमध्ये चमकदार कामगिरी करण्यास सुरुवात केली. कोरोना लॉकडाऊनच्या काळात इतर मुलांप्रमाणे वेळ घालवण्याऐवजी तिने स्वतःला पूर्णपणे बुद्धिबळाच्या अभ्यासात झोकून दिले. त्याच काळात तिच्या खेळात मोठी सुधारणा झाली.
प्रशिक्षक प्रसेनजीत दत्ता यांच्या मार्गदर्शनाखाली तिने मूलभूत तांत्रिक बाबींवर मेहनत घेतली. लॉकडाऊनदरम्यान ऑनलाइन स्पर्धांमध्ये सुवर्ण आणि कांस्यपदके जिंकत तिने आपली गुणवत्ता सिद्ध केली. ऑनलाइन कामगिरीबाबत काहींनी शंका उपस्थित केल्या, मात्र प्रत्यक्ष स्पर्धांमध्येही तिने उत्कृष्ट यश मिळवत सर्व टीकाकारांना उत्तर दिले.
2022 मध्ये राष्ट्रीय अंडर-12 अजिंक्यपद स्पर्धा जिंकून तिने उत्तर भारतासाठी ऐतिहासिक यश मिळवून दिले. त्यानंतर जॉर्जियामध्ये झालेल्या जागतिक कॅडेट बुद्धिबळ स्पर्धेत सुवर्णपदक पटकावत ती जागतिक विजेती ठरली. या यशामुळे भारतीय बुद्धिबळ क्षेत्रात तिचे नाव वेगाने पुढे आले.
उच्चस्तरीय बुद्धिबळ खेळण्यासाठी मोठ्या आर्थिक खर्चाची आवश्यकता असते. शुभीचे वडील आयटी क्षेत्रात काम करून तिच्या स्पर्धांचा खर्च उचलतात, तर तिची आई पूर्णवेळ तिच्यासोबत प्रवास करून प्रशिक्षण आणि विश्लेषणात मदत करते. कुटुंबाचा हा त्याग तिच्या यशाचा महत्त्वाचा भाग ठरला आहे.
गेल्या वर्षी राष्ट्रीय महिला अजिंक्यपद स्पर्धेत अखेरच्या टप्प्यात पराभव स्वीकारावा लागल्याने ती निराश झाली होती. मात्र काही दिवस बुद्धिबळापासून दूर राहून तिने स्वतःला मानसिकदृष्ट्या सावरले आणि लगेचच राष्ट्रीय अंडर-19 स्पर्धा जिंकून दमदार पुनरागमन केले.
याच काळात तिने शिक्षणाकडेही तितकेच लक्ष दिले. मर्यादित तयारी असूनही तिने दहावीच्या परीक्षेत 96 टक्के गुण मिळवत शैक्षणिक क्षेत्रातही आपली चमक दाखवली.
यंदा जर्मनीतील दोन कठीण आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये शुभीने उत्कृष्ट कामगिरी करत वुमन ग्रँडमास्टर (WGM) नॉर्म आणि इंटरनॅशनल मास्टर (IM) नॉर्म मिळवला. त्यामुळे तिच्या रेटिंगमध्ये तब्बल 184 गुणांची वाढ झाली आणि ती भारतातील मुलींच्या विभागात पहिल्या क्रमांकावर पोहोचली.
विशेष म्हणजे, सर्व पात्रता पूर्ण असूनही शुभी आणि तिच्या कुटुंबाने वुमन इंटरनॅशनल मास्टर (WIM) किताबावर दावा केलेला नाही. कारण तिचे अंतिम लक्ष्य थेट वुमन ग्रँडमास्टर, इंटरनॅशनल मास्टर आणि ग्रँडमास्टर किताब जिंकण्याचे आहे. जागतिक बुद्धिबळाच्या सर्वोच्च स्तरावर पोहोचण्याचा तिचा निर्धार सध्या अधिक मजबूत झाला आहे.
