महम्मद अली आंबेडकर यांच्या पुढाकारातून पाणी अडविण्याचे काम; जॅकवेल बावडीतील पाण्याची पातळी टिकविण्यास मदत होण्याची अपेक्षा
खेड (प्रतिनिधी) : भविष्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ या संकल्पनेनुसार जलसंवर्धनाची कामे लोकसहभागातून राबविणे ही काळाची गरज बनली आहे. याच सामाजिक जाणिवेतून खेड तालुक्यातील असगणी येथे कलकिचा पर्‍या या ठिकाणी पाणी अडविण्यासाठी बांधारा उभारण्यात आला. जमात-उल-मुस्लिमीन असगणीचे विद्यमान अध्यक्ष तथा सामाजिक व राजकीय क्षेत्रात कार्यरत असलेले महम्मद अली आंबेडकर यांच्या पुढाकारातून हा उपक्रम राबविण्यात आला. या उपक्रमामुळे गावाच्या पाणीपुरवठ्याला मदत होण्याबरोबरच जलसंवर्धनाबाबत जनजागृती होण्यासही हातभार लागणार आहे.
पाण्याचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत असून, बदलत्या पर्जन्यमानामुळे अनेक भागांत भविष्यात पाणीटंचाईची समस्या निर्माण होण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत पावसाचे पाणी वाहून जाण्यापासून रोखणे, त्याचा साठा वाढविणे आणि भूजलपातळी टिकविण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. शासनाच्या जलसंवर्धन योजनांना लोकसहभागाची जोड मिळाल्यास अशा कामांना अधिक व्यापक स्वरूप प्राप्त होऊ शकते. याच विचारातून असगणी येथे स्थानिक पातळीवर पुढाकार घेत बांधारा उभारण्याचे काम करण्यात आले.
असगणी गावाला पाणीपुरवठा करणाऱ्या जॅकवेल बावडीतील पाण्याची पातळी टिकून राहण्याच्या दृष्टीने हा बांधारा उपयुक्त ठरेल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. पावसाचे पाणी अडवून त्याचा स्थानिक जलस्रोतांना फायदा व्हावा आणि भविष्यातील संभाव्य पाणीटंचाईचा सामना करण्यासाठी गावाची तयारी व्हावी, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश आहे. पाण्याचे नियोजन आणि जलस्रोतांचे संवर्धन यासाठी अशा स्थानिक प्रयत्नांना विशेष महत्त्व आहे.
या उपक्रमात महम्मद अली आंबेडकर यांच्यासह इस्माईलशेठ कादिरी, कासमभाई घारे, युसूफभाई घारे, नासीर घारे, अकरम कादिरी आणि जावेद घारे यांनी सहभाग घेतला. मोहल्ल्यातील तरुणांनीही उत्स्फूर्तपणे सहभाग नोंदवत श्रमदान आणि सहकार्याच्या माध्यमातून बांधाऱ्याच्या कामात हातभार लावला. सामूहिक प्रयत्नांतून गावाच्या हिताचे काम उभे करण्याचा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
बांधाऱ्याच्या कामासाठी कासमभाई घारे यांनी जेसीबी मशीन उपलब्ध करून दिले. त्यांच्या या सहकार्यामुळे कामाला महत्त्वपूर्ण मदत मिळाली. तसेच जलालभाई कादिरी आणि आदिलभाई दुदुके यांनी या उपक्रमाला प्रत्यक्ष उपस्थित राहून कार्यकर्त्यांचा उत्साह वाढविला. सामाजिक बांधिलकी जपत गावाच्या गरजांसाठी एकत्र येण्याचे महत्त्व या सहभागातून अधोरेखित झाले.
जलसंवर्धन ही केवळ शासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. पाण्याचा अपव्यय टाळणे, पावसाचे पाणी अडविणे, जलस्रोतांची निगा राखणे आणि स्थानिक पातळीवर जलसंधारणाची कामे करणे, अशा उपाययोजनांमुळे पाणीटंचाईच्या समस्येवर मात करण्यासाठी मदत होऊ शकते. असगणी येथे राबविण्यात आलेला हा उपक्रम याच सामाजिक जाणीवेचे उदाहरण ठरत आहे.
गावाच्या पाणीपुरवठ्याशी संबंधित जलस्रोतांचे संवर्धन करण्यासाठी लोकांनी एकत्र येऊन पुढाकार घेतल्यास अशा कामांना अधिक बळ मिळू शकते. असगणीतील या उपक्रमातून सामाजिक एकजूट, श्रमदान आणि निसर्गाप्रती असलेली जबाबदारी यांचा सकारात्मक संदेश देण्यात आला असून, इतर गावांनीही स्थानिक गरजांनुसार अशा जलसंवर्धनाच्या उपक्रमांचे नियोजन करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
