ऑपरेशन सिंदूरनंतर एकात्मिक कमांडवर वाढलेला भर
संवेदनशील पश्चिम सीमेवर रिअल-टाइम पाळतीसाठी नवे पाऊल
भारत-पाकिस्तान सीमेवरील अत्यंत संवेदनशील सर क्रीक भागात भारतीय लष्कराच्या दक्षिण कमांडने संयुक्त नियंत्रण केंद्र स्थापन करून सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. या केंद्रामुळे लष्कर, नौदल, हवाई दल, तटरक्षक दल आणि बीएसएफ यांच्यातील समन्वय अधिक मजबूत होणार आहे. ऑपरेशन सिंदूरनंतर एकात्मिक ऑपरेशन्स आणि रिअल-टाइम माहिती सामायिकरणाची गरज अधिक ठळक झाली आहे. जमीन, समुद्र आणि हवाई क्षेत्रातील हालचालींवर एकाच वेळी लक्ष ठेवणे शक्य होणार आहे. त्यामुळे घुसखोरी, तस्करी आणि सागरी गैरप्रकार रोखण्यासाठी सुरक्षा यंत्रणांना मोठे बळ मिळणार आहे.
पुणे : लष्कर, नौदल, भारतीय हवाई दल, तटरक्षक दल आणि सीमा सुरक्षा दल (बीएसएफ) यांच्यातील ऑपरेशनल समन्वय वाढवण्यासाठी भारतीय लष्कराच्या दक्षिण कमांडने संवेदनशील सर क्रीक प्रदेशात संयुक्त नियंत्रण केंद्र स्थापन केले आहे. ऑपरेशन सिंदूर च्या पार्श्वभूमीवर एकात्मिक ऑपरेशन्स आणि रिअल-टाइम माहिती सामायिकरण यावर वाढलेल्या भराचे हे स्पष्ट उदाहरण मानले जात आहे.
एका वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्याने प्रहार डिजिटल ला सांगितले की, या केंद्राचे उद्दिष्ट बहु-स्रोत सेन्सर इनपुट्स एकत्र करून एकात्मिक पाळत चित्र तयार करणे आणि ग्राउंड कमांडर्सची परिस्थितीजन्य जागरूकता वाढवणे हे आहे. संयुक्त समन्वय आता पर्याय नसून ऑपरेशनल गरज असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
संरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंह यांनी मंगळवारी या केंद्राला भेट देत संवेदनशील सीमावर्ती भागांमध्ये एकात्मिक कमांड आणि कंट्रोल स्ट्रक्चर्सचे धोरणात्मक महत्त्व अधोरेखित केले. गुजरातच्या कच्छ प्रदेशातील 96 किमी लांबीची सर क्रीक ही भारत-पाकिस्तान सीमेवरील दलदलीची, मीठाने व्यापलेली आणि अत्यंत आव्हानात्मक सीमा म्हणून ओळखली जाते.
कठीण भूभाग, भरती-ओहोटीच्या खाड्या आणि अरबी समुद्राची जवळीक यामुळे हा भाग घुसखोरी, तस्करी आणि सागरी गैरप्रकारांसाठी संवेदनशील ठरतो. यापूर्वी येथे सेवा बजावलेल्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, महत्त्वाचे नौदल व हवाई तळ, किनारपट्टीवरील स्थापनेची जवळीक आणि संभाव्य घुसखोरी मार्ग यामुळे हा भाग सतत पाळतीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, पारंपरिक सायल्ड ऑपरेशन्स आता पुरेशी राहिलेली नाहीत. आधुनिक युद्धाच्या बदलत्या स्वरूपामुळे सर क्रीक प्रदेश त्रि-सेवा समन्वयासाठी आदर्श चाचणी मैदान ठरत आहे. भूप्रदेशातील चपळता, सातत्यपूर्ण आंतर-सेवा संवाद आणि तांत्रिक अनुकूलता या सर्व बाबी या केंद्रामुळे अधिक प्रभावी होतील.
संयुक्त नियंत्रण केंद्र हे ग्राउंड सेन्सर्स, सागरी पाळत प्रणाली, हवाई प्लॅटफॉर्म आणि गुप्तचर यंत्रणांकडील इनपुट एकत्र आणते. त्यामुळे उदयोन्मुख धोक्यांना जलद आणि निर्णायक प्रतिसाद देणे शक्य होणार आहे. संयुक्त सराव, आपत्ती प्रतिसाद आणि तटीय संरक्षण ऑपरेशन्स दरम्यानही हे केंद्र महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, ऑपरेशन सिंदूरसह अलीकडील मोहिमांमधील अनुभवांमुळे तदर्थ समन्वयाऐवजी संस्थात्मक संयुक्त यंत्रणांची गरज अधिक ठळक झाली आहे. घुसखोरी, तस्करी ते अपारंपरिक सागरी धोके यांचा सामना करण्यासाठी समन्वित आणि एकात्मिक प्रयत्न आवश्यक असल्याचे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
