माद्रिदहून सेव्हिलकडे जाणाऱ्या रेल्वेची उभ्या ट्रेनला मागून धडक; अनेक डबे दरीत कोसळले
संगणकीय यंत्रणेतील बिघाड आणि मानवी चुकीचा प्राथमिक अंदाज; स्पेनमध्ये तीन दिवसांचा दुखवटा
स्पेनमध्ये दोन हायस्पीड रेल्वेगाड्यांची भीषण धडक होऊन किमान ६८ जणांचा मृत्यू झाला असून अनेक प्रवासी जखमी झाले आहेत. माद्रिदपासून सुमारे १४० किलोमीटर अंतरावर हा अपघात घडला असून धडकेच्या तीव्रतेमुळे रेल्वेचे अनेक डबे रुळावरून घसरून उतारावर कोसळले. प्राथमिक माहितीनुसार, एका रेल्वेतील संगणकीय यंत्रणेतील बिघाड आणि त्यानंतर झालेल्या मानवी चुकीमुळे हा अपघात घडल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. अपघातानंतर प्रवाशांना बाहेर काढण्यासाठी बचाव पथकांनी मोठी मोहीम राबवली असून मृतांची ओळख पटविण्याचे काम सुरू आहे. या दुर्घटनेनंतर स्पेनमध्ये शोककळा पसरली असून रेल्वे सुरक्षा व्यवस्थेतील संभाव्य त्रुटींची सखोल चौकशी करण्याची मागणी जोर धरत आहे.
स्पेन : स्पेनमध्ये बुधवारी सकाळी दोन हायस्पीड रेल्वेगाड्यांची भीषण धडक होऊन मोठी दुर्घटना घडली. या अपघातात किमान ६८ जणांचा मृत्यू झाला असून अनेक प्रवासी जखमी झाले आहेत. माद्रिदहून सेव्हिलच्या दिशेने जाणारी रेल्वे दुसऱ्या रेल्वेवर आदळली. या धडकेचा जोर इतका प्रचंड होता की, अनेक डबे रुळावरून घसरले आणि रेल्वेमार्गालगतच्या उतारावर कोसळले. स्पेनच्या आधुनिक इतिहासातील ही सर्वाधिक गंभीर रेल्वे दुर्घटनांपैकी एक मानली जात आहे.
हा अपघात बुधवारी सकाळी ९ वाजल्यानंतर माद्रिदच्या दक्षिणेला सुमारे १४० किलोमीटर अंतरावर मोरा आणि ऑर्गाझ या भागांदरम्यान घडला. अपघातात सहभागी झालेल्या एका रेल्वेचे संचालन खासगी कंपनी इर्यो (Iryo) करत होती. संगणकीय यंत्रणेत बिघाड झाल्यामुळे ही रेल्वे रुळांवर थांबली होती. या गाडीत सुमारे १४७ प्रवासी होते, अशी माहिती स्पेनचे वाहतूकमंत्री ऑस्कर पुएन्ते यांनी दिली.
वाहतूकमंत्र्यांच्या माहितीनुसार, रेल्वे यंत्रणेत तांत्रिक बिघाड झाल्यास माद्रिदमधील २४ तास कार्यरत नियंत्रण केंद्राकडून परिस्थिती हाताळली जाते. मात्र, या प्रकरणात नियंत्रण केंद्राने रेल्वे पुन्हा सुरू करण्याच्या सूचना दिल्या. या निर्णयावेळी वेगावर कोणतेही निर्बंध घालण्यात आले नसल्याचे सांगण्यात आले. त्यामुळे नेमकी चूक कुठे झाली, याचा तपास सुरू आहे. प्राथमिक स्तरावर संगणकीय यंत्रणेतील बिघाड आणि मानवी चूक ही अपघातामागील संभाव्य कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे.
इर्यो कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांच्या रेल्वेला मागून दुसऱ्या रेल्वेने धडक दिली. ही दुसरी रेल्वे स्पेनच्या सरकारी रेल्वे कंपनी रेनफे (Renfe) ची होती. या गाडीत सुमारे ३९७ प्रवासी प्रवास करत होते. धडकेची तीव्रता इतकी मोठी होती की, डब्यांमधील प्रवासी जागेवरून फेकले गेले. अनेक जण आसनांमध्ये अडकले, तर काहींनी खिडक्यांच्या काचा फोडून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला.
रेनफेच्या रेल्वेतून प्रवास करणारे ६२ वर्षीय साल्वाडोर अरिझा यांनी अपघाताचा अनुभव सांगताना धडक अत्यंत भीषण असल्याचे म्हटले. अनेक प्रवासी जखमी अवस्थेत अडकले होते. काहींना हालचालही करता येत नव्हती. एका डब्याला आग लागल्याची माहितीही समोर आली. अपघातस्थळी प्रवाशांचे आक्रोश, रक्तबंबाळ जखमी आणि ढिगाऱ्याखाली अडकलेले लोक अशी भयावह परिस्थिती निर्माण झाली होती.
अपघाताच्या छायाचित्रांमध्ये रेल्वेच्या एका डब्यातून लांब धातूचा रेल्वे रुळाचा भाग आरपार गेलेला दिसत आहे. या धातूच्या भागामुळे रेल्वेचा वेग काही प्रमाणात कमी झाला असावा, अशी शक्यता काही प्रवाशांनी व्यक्त केली. मात्र, याबाबत अधिकृत निष्कर्ष अद्याप समोर आलेला नाही.
इर्योच्या रेल्वेतून प्रवास करणारा २२ वर्षीय तांग्वी बिनियर याने अपघाताच्या वेळी सामान हवेत उडत होते आणि प्रवासी किंचाळत होते, असे सांगितले. रेल्वे थांबल्यानंतर बाहेर पडल्यावर त्याला काही डबे उलटलेल्या अवस्थेत दिसले. परिसरात धूर आणि गोंधळाचे वातावरण होते. त्याच्या वडिलांनी कंबरेच्या भागाला दुखापत झालेल्या एका मुलीला ढिगाऱ्यातून बाहेर काढण्यास मदत केली. अपघातातील दृश्ये मन हेलावून टाकणारी असल्याचे सांगताना, या अनुभवातून सावरणे कठीण जाईल, अशी भावना त्याने व्यक्त केली.
‘एल पाइस’ या वृत्तपत्रासाठी काम करणारे स्पॅनिश पत्रकार अँटोनियो जिमेनेझ बार्का हे रेनफेच्या रेल्वेतील कॅफेटेरियाकडे जात असताना अपघात झाला. धडकेमुळे आपण मागून ढकलल्यासारखे जमिनीवर फेकलो गेलो, असे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या डोक्याला गंभीर मार लागला आणि शरीरावर रक्त आले होते. त्यांच्या अंगावर इतर प्रवासी पडले होते. काहींच्या हातांना आणि डोक्याला दुखापत झाली होती.
४६ वर्षीय सेबॅस्टियन हेरेरो यांनीही या दुर्घटनेचे वर्णन करताना अनेक प्रवाशांची नाकं आणि हात मोडल्याचे सांगितले. धडकेच्या वेळी आपण चार ते पाच सेकंद हवेत असल्यासारखे वाटले, असे त्यांनी म्हटले. एका प्रवाशाने आपल्या हातात एका महिलेचा मृत्यू झाल्याचा अनुभव सांगताना भावनिक प्रतिक्रिया दिली. त्याचे बोलणे ऐकून दूरचित्रवाणी कार्यक्रमाच्या निवेदकालाही अश्रू अनावर झाले.
अपघाताची माहिती मिळताच घटनास्थळी अनेक रुग्णवाहिका आणि आपत्कालीन बचाव पथके दाखल झाली. गंभीर जखमींना बाहेर काढण्यासाठी हेलिकॉप्टरची मदत घेण्यात आली. काही मृतांची ओळख पटविणे कठीण असल्यामुळे स्पेनच्या सिव्हिल गार्डने संबंधित कुटुंबीयांकडून डीएनए नमुने घेण्याची आवश्यकता असल्याचे सांगितले.
स्पेनचे पंतप्रधान पेद्रो सांचेझ यांनी घटनास्थळी भेट दिली. या दुर्घटनेमुळे संपूर्ण देश शोकाकुल झाल्याचे सांगत त्यांनी पीडित कुटुंबीयांप्रती संवेदना व्यक्त केल्या. या घटनेमागील सत्य शोधून काढले जाईल आणि संभाव्य निष्काळजीपणाची चौकशी केली जाईल, असे आश्वासनही त्यांनी दिले. अपघातानंतर स्पेनमधील अनेक राजकीय पक्षांनी बुधवारी नियोजित प्रचार कार्यक्रम रद्द केले.
मात्र, उजव्या विचारसरणीच्या व्हॉक्स पक्षाने आपले कार्यक्रम रद्द केले नाहीत. पक्षाचे नेते सांतियागो अबास्कल यांनी शोकाच्या प्रसंगाचा वापर करून रेल्वे पायाभूत सुविधांवरील टीका दडपण्याचा प्रयत्न होऊ नये, अशी भूमिका मांडली.
स्पेनमध्ये याच वर्षी जानेवारी महिन्यात कॉर्डोबा परिसरात झालेल्या आणखी एका हायस्पीड रेल्वे अपघातात ४६ जणांचा मृत्यू झाला होता. ती दुर्घटनाही याच रेल्वेमार्गावर घडली होती; मात्र घटनास्थळ दक्षिणेकडे अधिक अंतरावर होते. एका वर्षात दोन गंभीर रेल्वे दुर्घटना होणे अस्वीकार्य असल्याचे पंतप्रधान सांचेझ यांनी म्हटले आहे.
मुख्य विरोधी पक्ष असलेल्या पीपल्स पार्टीचे नेते अल्बर्टो नुनेझ फेइजु यांनी रेल्वे सुरक्षा व्यवस्थेबाबत प्रश्न उपस्थित केले. सुरक्षा यंत्रणेत त्रुटी आढळल्यास कठोर कारवाई केली जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले. दरम्यान, स्पॅनिश कामगार संघटना सीएसआयएफने वाहतूकमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. नियंत्रण कक्षातील कर्मचाऱ्यांवर मानवी चुकीचे खापर फोडून जबाबदारी झटकली जात असल्याचा आरोप संघटनेने केला.
स्पेनमध्ये यापूर्वी २०१३ मध्ये सॅंटियागो दे कॉम्पोस्टेला शहराजवळ झालेल्या रेल्वे अपघातात ८० जणांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतरची ही देशातील सर्वाधिक गंभीर रेल्वे दुर्घटनांपैकी एक ठरली आहे. सध्या अपघाताचे नेमके कारण, नियंत्रण यंत्रणेतील संभाव्य त्रुटी आणि जबाबदारी निश्चित करण्यासाठी तपास सुरू असून, दुर्घटनेतील मृत आणि जखमींची संपूर्ण माहिती मिळविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
