500 कर्मचाऱ्यांची कपात, 2045 पर्यंत फाउंडेशन बंद करण्याचा निर्णय
जागतिक आरोग्य, गरिबी आणि शिक्षणावर वाढीव गुंतवणूक
जगातील सर्वात प्रभावशाली परोपकारी संस्थांपैकी एक असलेल्या बिल आणि मेलिंडा गेट्स फाउंडेशनच्या भवितव्याबाबत मोठी घोषणा करण्यात आली आहे. बिल गेट्स यांनी फाउंडेशन बंद करण्याच्या दिशेने पहिले ठोस पाऊल टाकले आहे. 2026 मध्ये आतापर्यंतचा सर्वाधिक 9 अब्ज डॉलर खर्च करण्याची योजना जाहीर करण्यात आली आहे. याचबरोबर पुढील काही वर्षांत कर्मचाऱ्यांची मोठी कपात होणार आहे. जागतिक आरोग्य आणि गरिबीविरोधी लढ्यातील आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर हे बदल महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
पुणे : बिल गेट्स यांनी बिल आणि मेलिंडा गेट्स फाउंडेशन बंद करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. फाउंडेशनने जाहीर केले आहे की 2026 मध्ये तब्बल 9 अब्ज डॉलर खर्च करण्यात येणार असून हा आतापर्यंतचा सर्वाधिक वार्षिक बजेट असेल. याचवेळी पुढील पाच वर्षांत सुमारे 500 कर्मचाऱ्यांची कपात करण्याची तयारी सुरू आहे.
फॉर्च्युनच्या अहवालानुसार, गेल्या दोन दशकांत सुमारे 200 अब्ज डॉलर खर्च केल्यानंतर 2045 पर्यंत फाउंडेशन औपचारिकपणे बंद करण्याचा निर्णय गेट्स यांनी मागील वर्षीच घेतला होता. आंतरराष्ट्रीय मदतीतील कपातीमुळे जागतिक आरोग्य, गरिबी निर्मूलन आणि अमेरिकेतील शिक्षण यांसारखी दीर्घकालीन क्षेत्रे दबावाखाली असून, या पार्श्वभूमीवर फाउंडेशनमध्ये मोठे बदल होत आहेत.
फाउंडेशनच्या बोर्डाने ऑपरेटिंग खर्चावर मर्यादा घालण्यास मंजुरी दिली असून, हा खर्च वर्षाला 1.25 अब्ज डॉलर किंवा एकूण बजेटच्या सुमारे 14 टक्के इतकाच ठेवण्यात येणार आहे. ही मर्यादा पाळण्यासाठी सध्याच्या 2,375 पदांमधून कर्मचाऱ्यांची संख्या कमी केली जाणार आहे, ज्यामध्ये काही रिक्त पदांचाही समावेश आहे.
मुख्य कार्यकारी अधिकारी मार्क सुझमन यांनी सांगितले की, ही कपात हळूहळू आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने केली जाईल. 2030 पर्यंत ऑपरेटिंग खर्च 18 टक्क्यांपर्यंत जाण्याची शक्यता असल्याने हा निर्णय आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. 500 कर्मचाऱ्यांची कपात हे कमाल उद्दिष्ट असून ती संख्या कमी ठेवण्याचा प्रयत्न केला जाईल, असेही त्यांनी सांगितले.
2026 च्या 9 अब्ज डॉलरच्या बजेटमध्ये महिलांचे आरोग्य, लसीकरण, पोलिओ निर्मूलन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) साधने आणि शिक्षण यावर विशेष भर देण्यात येणार आहे. जागतिक आरोग्य निर्देशक खालावले असून बालमृत्यू दरात वाढ झाल्याची कबुली गेट्स यांनी अलीकडेच दिली आहे. पुढील काही वर्षे कठीण असतील, मात्र दीर्घकालीन प्रगतीबाबत आशावाद असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
फाउंडेशन माता व बाल आरोग्य, संसर्गजन्य रोग प्रतिबंध आणि गरिबी कमी करणे या तीन प्रमुख क्षेत्रांमध्ये खर्च वाढवणार आहे. AI क्षेत्रात जोखमींबाबत इशारा देतानाच गुंतवणूकही सुरू असून, अमेरिकेतील सार्वजनिक क्षेत्रासाठी AI साधनांसाठी 1 अब्ज डॉलर देण्याचे वचन देण्यात आले आहे. याशिवाय आफ्रिका आणि भारतामध्ये कामकाजाचा विस्तार करत नवीन विभाग स्थापन करण्यात येणार आहे.
नियोजित बंद असूनही, पुढील दोन दशकांत फाउंडेशनचा सर्वाधिक प्रभाव दिसून येईल, असा विश्वास मार्क सुझमन यांनी व्यक्त केला आहे.
