कोट्यवधी लिटर पाण्याचा साठा; देवसडे गाव टँकरमुक्त होण्याची आशा
दापोली तालुक्यात १२००, तर खेड तालुक्यात ५२४ बंधारे; लोकसहभाग वाढविण्याचे योगेश कदम यांचे अधिकाऱ्यांना निर्देश
खेड (प्रतिनिधी) : पाण्याचे महत्त्व ओळखून भविष्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी चिंचघर-दस्तुरी येथील ग्रामस्थांनी श्रमदानातून उभारलेल्या बंधाऱ्याचे गुरुवारी राज्याचे गृहराज्यमंत्री तथा महसूल राज्यमंत्री योगेशदादा कदम यांच्या हस्ते जलपूजन करून लोकार्पण करण्यात आले. शासनाचा एकही रुपया खर्च न करता लोकसहभागातून उभारलेल्या या बंधाऱ्यात कोट्यवधी लिटर पाणी अडवण्यात आले आहे. पंचायत समिती सदस्य संग्रामशेठ कदम यांच्या सहभागातून ग्रामस्थांनी उभा केलेला हा उपक्रम जलसंधारणाच्या दृष्टीने संपूर्ण तालुक्यासाठी प्रेरणादायी ठरणार आहे. या बंधाऱ्यामुळे देवसडे गावातील सात टँकरग्रस्त वाड्यांना दिलासा मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
खेड तालुक्यात गेल्या दीड ते दोन महिन्यांपासून पावसाची एकही सर न पडल्याने शेती आणि पाणीटंचाईचे संकट अधिक गडद झाले आहे. हादगा नक्षत्रात पाऊस पडेल, अशी शेतकऱ्यांना अपेक्षा होती; मात्र हे नक्षत्रही कोरडे गेल्याने भातपिकांची अवस्था बिकट झाली असून जनावरांसाठीचा हिरवा चाराही सुकू लागला आहे. परतीचा पाऊस न झाल्याने पाणीसाठ्यात घट झाली आहे. अशा परिस्थितीत पावसाची वाट न पाहता चिंचघर-दस्तुरी येथील ग्रामस्थांनी एकत्र येत श्रमदानातून बंधारा उभारण्याचा निर्णय घेतला. पंचायत समिती सदस्य संग्रामशेठ कदम, बावाशेठ चव्हाण, गावचे सरपंच, पोलीस पाटील, ग्रामस्थ, शाळेचे शिक्षक आणि जेसीआय या सामाजिक संस्थेच्या सदस्यांनी या उपक्रमात सहभाग घेतला. कोणत्याही शासकीय निधीची अपेक्षा न ठेवता ग्रामस्थांनी एकजुटीने हा बंधारा पूर्ण केला.
यावेळी बोलताना माजी आमदार संजयराव कदम यांनी बंधारा उभारण्यासाठी सहकार्य करणाऱ्या सर्व व्यक्ती आणि संस्थांचा उल्लेख केला. ग्रामस्थांसह जेसीआय या सामाजिक संस्थेने दिलेल्या योगदानाचे त्यांनी विशेष कौतुक केले. जेसीआय संस्था कोणताही गाजावाजा न करता सामाजिक उपक्रम राबवते. जाहिरात कमी आणि काम जास्त, ही त्यांची कार्यपद्धती कौतुकास्पद असल्याचे त्यांनी सांगितले. या बंधाऱ्यासाठी श्रमदान करणाऱ्या प्रत्येकाचे त्यांनी अभिनंदन केले. देवसडे गावातील सात वाड्यांना सध्या टँकरने पाणीपुरवठा करावा लागत असून शेजारील सुशील गावातून डबल पंप लावून पाणी आणावे लागत आहे. या बंधाऱ्यामुळे देवसडे गाव यंदा टँकरमुक्त होईल, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.
राज्यमंत्री योगेश कदम यांनी चिंचघर ग्रामस्थांनी राबविलेल्या उपक्रमाचे कौतुक करताना दुष्काळाच्या परिस्थितीबाबत गांभीर्य व्यक्त केले. दुष्काळाची खरी झळ अद्याप जाणवण्यास सुरुवात झालेली नाही. फेब्रुवारी ते मार्च महिन्यात पाणीटंचाईची तीव्रता अधिक जाणवू शकते. परतीचा पाऊस न झाल्यामुळे पाण्याचा साठा कमी झाला असून साठवलेल्या पाण्याचेही बाष्पीभवन होत आहे. त्यामुळे भविष्यातील पाण्याची गरज लक्षात घेता प्रत्येक गावात आणि वाडीनिहाय छोटे-मोठे बंधारे उभारणे आवश्यक आहे. चिंचघर येथील ग्रामस्थांनी दापोली विधानसभा मतदारसंघासमोर एक चांगले उदाहरण ठेवले आहे, असे त्यांनी सांगितले.
दापोली तालुक्यात वनराई बंधाऱ्यांसह छोटे-मोठे मिळून सुमारे बाराशेहून अधिक बंधारे उभारण्यात आले आहेत, तर खेड तालुक्यात ५२४ बंधारे उभारण्यात आले असल्याची माहिती योगेश कदम यांनी दिली. मात्र, हा आकडा पुरेसा नसून त्यात आणखी वाढ झाली पाहिजे, असे स्पष्ट निर्देश त्यांनी उपस्थित अधिकाऱ्यांना दिले. अधिकाऱ्यांनी गावोगावी जाऊन नागरिकांमध्ये जलसंधारणाबाबत जनजागृती करावी. गरज पडल्यास ग्रामस्थांना चिंचघर येथे आणून हा बंधारा दाखवावा, असेही त्यांनी सांगितले.
दुष्काळासारख्या संकटाचा सामना करण्यासाठी केवळ शासनाच्या प्रयत्नांवर अवलंबून राहून चालणार नाही. जनतेचा सहभाग वाढल्याशिवाय दुष्काळावर प्रभावीपणे मात करता येणार नाही. प्रत्येक गावाने पुढाकार घेऊन पाणी अडविण्याचे काम केले पाहिजे. चिंचघरच्या ग्रामस्थांनी लोकसहभागातून बंधारा उभारून याचीच प्रचिती दिली आहे, असेही योगेश कदम यांनी नमूद केले. तसेच चिंचघर येथील भैरवनाथ देवस्थानाच्या विकासासाठी आवश्यक निधी उपलब्ध करून देण्याचे आश्वासन त्यांनी यावेळी दिले. एखाद्या गावातील पर्यटन वाढविण्यासाठी त्या गावाचा सर्वांगीण विकास करण्याचा आपला प्रयत्न असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
चिंचघर-दस्तुरी येथील हा बंधारा दस्तुरी आणि देवसडे गावांच्या दरम्यान उभारण्यात आला आहे. या बंधाऱ्यात अडवण्यात आलेल्या पाण्याचा उपयोग परिसरातील पाणीटंचाई कमी करण्यासाठी होणार आहे. विशेषतः देवसडे गावातील सात टँकरग्रस्त वाड्यांना याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. गाव टँकरमुक्त झाल्यास शासनाचा टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करण्यावरील खर्चही वाचू शकतो. त्यामुळे हा बंधारा केवळ पाणी साठवणुकीचा उपक्रम न राहता लोकसहभागातून गावाच्या पाणीप्रश्नावर उपाय शोधण्याचे उत्तम उदाहरण ठरला आहे.
या लोकार्पण सोहळ्याला शिवसेना नेते रामदास भाई कदम, माजी आमदार संजयराव कदम, सभापती अपूर्वा पालेकर, जिल्हा परिषद अध्यक्ष अस्मिता केंद्रे, जिल्हा परिषद सदस्य अरुण कदम, सचिन धाडवे, पंचायत समिती सदस्य संग्रामशेठ कदम यांच्यासह शिवसेनेचे पदाधिकारी, कार्यकर्ते आणि ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. चिंचघर ग्रामस्थांनी श्रमदानातून उभारलेला हा बंधारा भविष्यात तालुक्यातील इतर गावांसाठीही प्रेरणादायी ठरणार असून जलसंधारणासाठी लोकसहभागाचे महत्त्व अधोरेखित करणारा ठरला आहे.
