पुणे आता जीवन-विज्ञान संशोधन आणि बायोफार्मास्युटिकल्ससाठी एक प्रमुख केंद्र बनत आहे. केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026 च्या धोरणांमुळे पुढील पाच वर्षांत 10,000 कोटी रुपयांची गुंतवणूक होणार आहे. पुण्यात मोनोक्लोनल अँटीबॉडीज, बायोसिमिलर, ऑन्कोलॉजी, ऑटोइम्यून आणि रेटिनल रोगांसाठी उच्च-मूल्याची औषधे तयार केली जात आहेत. शहराची पायाभूत सुविधा, कौशल्य आणि जागतिक स्तरावरील नियामक प्रणाली यामुळे भारताला जागतिक बायोफार्मा पॉवरहाऊस म्हणून उभे राहण्यास मदत होणार आहे. या उपक्रमामुळे औद्योगिक व शैक्षणिक सहयोग, संशोधन क्षमता आणि जागतिक बाजारपेठेत प्रवेश वाढवणे शक्य होईल.**
पुण्यातील बायोफार्मा इकोसिस्टम
पुणे : **लस निर्मिती** आणि **जीवन-विज्ञान संशोधन**मध्ये पुणे आता **प्रगत जीवशास्त्र**, **बायोसिमिलर्स**, **कॅन्सर**, **ऑटोइम्यून डिसऑर्डर**, **ऑस्टिओपोरोसिस** आणि **रेटिनल रोगांसाठी जटिल, उच्च-मूल्याची औषधे** तयार करणारे केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026 नुसार, पुढील पाच वर्षांत या क्षेत्रासाठी **10,000 कोटी रुपयांची** गुंतवणूक केली जाणार आहे. पुण्यातील **सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (SII)**, **ल्युपिन** आणि **जेनोव्हा बायोफार्मास्युटिकल्स** यांसारख्या कंपन्या जागतिक बाजारपेठेत स्पर्धा करण्यास सज्ज आहेत.
मोनोक्लोनल अँटीबॉडीज आणि बायोसिमिलर्स
पुण्यातील **मोनोक्लोनल अँटीबॉडीज** आणि **रीकॉम्बीनंट प्रोटीन थेरप्युटिक्स**मध्ये मजबूत पाइपलाइन आहे. **SII** ने लसींच्या पलीकडे लक्षणीय विविधता आणली असून, **डेंग्यू मोनोक्लोनल अँटीबॉडी** प्रगत क्लिनिकल टप्प्यावर आहे आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याद्वारे इतर रोगांसाठी मोनोक्लोनल अँटीबॉडीज विकसित केल्या जात आहेत. पुण्यातील कंपन्या **जागतिक नियामक अनुभव, आंतरराष्ट्रीय भागीदारी आणि उत्पादन क्षमता** यामुळे भारताला **जैविक औषधांचे जागतिक केंद्र** बनविण्यास सक्षम आहेत. डॉ. सायरस करकरिया यांनी यावर भर दिला की, **उद्योग-शैक्षणिक सहयोग** आणि **स्पष्ट नियामक वातावरण** यावर यश अवलंबून आहे.
**जीवशास्त्र** म्हणजे सजीव पेशींवर आधारित जटिल औषधे जसे की **अँटीबॉडीज** किंवा **प्रथिने**, जी **कर्करोग, स्वयंप्रतिकार विकार** आणि **संक्रमण** यावर लक्ष केंद्रित करतात. **बायोसिमिलर** म्हणजे मंजूर जीवशास्त्राच्या अत्यंत समान आवृत्त्या, ज्या कमी किमतीत **समान नैदानिक फायदे** देतात आणि रोगविषयक उपचारांमध्ये प्रवेश वाढवतात. भारतीय बायोलॉजिक्स मार्केटचे मूल्य 2025 मध्ये अंदाजे **USD 13.3 बिलियन** असून 2034 पर्यंत दुप्पट होण्याची शक्यता आहे. देशभरात **70 हून अधिक बायोसिमिलर उत्पादनांना** भारतीय नियामकांकडून मान्यता मिळाली आहे.
या उपक्रमामुळे पुणे **जागतिक बायोफार्मा हब** म्हणून उभा राहण्यास मदत करेल, उच्च-मूल्याची औषधे तयार करण्यासाठी क्षमता वाढेल, **संशोधन, उत्पादन आणि नियामक प्रक्रियेत सुधारणा** होईल, आणि भारताच्या जागतिक महत्वाकांक्षा साकार होण्यास मदत होईल.
