राज्यभरातील अनेक परीक्षा केंद्रांवर सामूहिक कॉपी आणि नियमभंगाच्या घटना
गडचिरोलीत ChatGPT द्वारे तयार केलेल्या उत्तरांचा वापर; शिक्षकांसह कर्मचाऱ्यांचे निलंबन
राज्यात सध्या सुरू असलेल्या एचएससी आणि एसएससी परीक्षांदरम्यान मोठ्या प्रमाणात गैरव्यवहाराच्या घटना समोर आल्या आहेत. राज्यातील विविध परीक्षा केंद्रांवर एकूण 81 प्रकरणांची नोंद झाली असून त्यात सामूहिक कॉपी, मोबाईलचा वापर आणि डमी उमेदवारांचा समावेश आहे. काही ठिकाणी शिक्षक आणि कर्मचारी विद्यार्थ्यांना थेट मदत करत असल्याचे तपासात आढळून आले. गडचिरोलीमध्ये विद्यार्थ्यांनी ChatGPT द्वारे तयार केलेल्या उत्तरांच्या प्रिंटचा वापर केल्याचा धक्कादायक प्रकार उघड झाला आहे. या प्रकरणांनंतर राज्य मंडळाने संबंधितांवर कडक कारवाई करत शिस्तभंगाची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
पुणे : राज्यात सुरू असलेल्या एचएससी आणि एसएससी परीक्षांमध्ये विविध प्रकारच्या गैरव्यवहारांची तब्बल 81 प्रकरणे समोर आली आहेत. या घटनांमुळे राज्यभरातील परीक्षा केंद्रांवरील सामूहिक कॉपी आणि इतर अनियमिततेकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल काही शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांवर निलंबनाची कारवाई करण्यात आली आहे. एचएससी परीक्षा 11 मार्च तर एसएससी परीक्षा 18 मार्च रोजी संपणार आहेत.
ही कारवाई बीड, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बुलढाणा, गडचिरोली, नांदेड आणि धाराशिव यांसारख्या जिल्ह्यांत घडलेल्या घटनांनंतर करण्यात आली. तपासात निरीक्षक आणि केंद्रप्रमुख विद्यार्थ्यांना थेट मदत करत असल्याचे किंवा परीक्षा नियमांची अंमलबजावणी करण्यात निष्काळजीपणा केल्याचे आढळून आले आहे.
फेब्रुवारी-मार्च या परीक्षा कालावधीत विविध प्रकारचे गैरप्रकार समोर आले. यात स्टाफच्या मदतीने मोठ्या प्रमाणात कॉपीची 17 प्रकरणे, सीसीटीव्हीमधून आढळलेली 21 प्रकरणे, वैयक्तिक फसवणुकीची 5 प्रकरणे, संघटित गट कॉपीची 28 प्रकरणे, मोबाईल फोनचा वापर असलेली 3 प्रकरणे, डमी उमेदवारांकडून तोतयागिरीची 2 प्रकरणे तसेच एआय-निर्मित सामग्री वापरल्याची 4 प्रकरणे यांचा समावेश आहे.
दोन्ही परीक्षांसाठी राज्यातील 30 लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली आहे. गडचिरोली जिल्ह्यातील एका महाविद्यालयात एचएससी राज्यशास्त्राच्या परीक्षेदरम्यान विद्यार्थ्यांनी ChatGPT द्वारे तयार केलेल्या उत्तरांच्या छापील प्रती वापरून सामूहिक कॉपी केल्याचा प्रकार उघडकीस आला. या प्रकरणात तीन शिक्षक आणि एका शिपायाला निलंबित करण्यात आले असून फौजदारी गुन्हाही दाखल करण्यात आला आहे.
राज्य मंडळाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, अशा प्रकारच्या घटना परीक्षा व्यवस्थेची विश्वासार्हता कमी करणाऱ्या आहेत. त्यामुळे निष्काळजीपणा किंवा सहभाग आढळलेल्या कर्मचाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्यात आली आहे.
दरम्यान, नांदेड जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात आणखी एक वेगळा प्रकार समोर आला. 25 फेब्रुवारी रोजी एचएससी जीवशास्त्र परीक्षेच्या शेवटच्या 10 मिनिटांपूर्वी फ्लाइंग स्क्वॉडने परीक्षा केंद्राबाहेर लाऊडस्पीकरवर बहुपर्यायी प्रश्नांची उत्तरे सांगितली जात असल्याचे ऐकले. तपासात दहेली तांडा गावातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रावर लाऊडस्पीकर बसवण्यात आला होता असे समोर आले.
घटनास्थळी पोलीस तात्काळ पोहोचले, मात्र सामूहिक फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तीचा माग काढता आला नाही. राज्य मंडळाचे प्रभारी अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे यांनी सांगितले की, तपासात काही केंद्र संचालक, पर्यवेक्षक आणि शिक्षकांचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष सहभाग आढळला आहे.
त्यांनी स्पष्ट केले की, विभागाने शून्य-सहिष्णुतेची भूमिका स्वीकारली असून 81 जणांविरुद्ध शिस्तभंगाची कारवाई सुरू करण्यात आली आहे. पुढील तपासात दोष सिद्ध झाल्यास आणखी कडक कारवाई करण्यात येणार आहे. तसेच सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि विशेष तपासणी पथकांमुळे अनेक प्रकरणे उघड झाली असून भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी परीक्षा प्रोटोकॉल आणि देखरेख व्यवस्था पुन्हा तपासली जात असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
