मुंबई :
भारतीय तटरक्षक दलाने ३० सप्टेंबर ते ०१ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान महाराष्ट्र आणि गोव्याच्या किनारपट्टीवर ‘सागर कवच-०२/२६’ हा संयुक्त किनारी सुरक्षा सराव यशस्वीरीत्या पार पाडला. दोन दिवस चाललेल्या या सरावामध्ये प्रदेशातील किनारी सुरक्षा व्यवस्थेची कसून चाचणी घेण्यात आली तसेच सागरी आपत्कालीन परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी विविध यंत्रणांच्या सज्जतेचे मूल्यांकन करण्यात आले. या सरावात ४,८०० हून अधिक भागधारकांनी सक्रिय सहभाग नोंदवला.
०१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव श्री. राजेश अग्रवाल (भा.प्र.से.) यांनी राज्य शासनाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसह मुंबईतील गिरगाव चौपाटी येथे या सरावाच्या प्रगतीचा आढावा घेतला. या उच्चस्तरीय आढाव्यादरम्यान राष्ट्रीय सुरक्षा रक्षक आणि तटरक्षक दलाच्या जलद कृती दलाने संयुक्त प्रात्यक्षिक सादर केले. यानंतर संभाव्य धोक्यांपासून महत्त्वपूर्ण किनारी आस्थापनांचे रक्षण करण्यासाठी आवश्यक असणारा समन्वय आणि जलद प्रतिसाद क्षमतेचे मूल्यांकन करण्याच्या उद्देशाने विशेष किनारी हवाई पाहणी करण्यात आली.
किनारी सुरक्षा व्यवस्थेची चाचणी घेण्यासाठी रेवदंडा, पालघर, अलिबाग, गोवा आणि विविध लँडिंग पॉईंट्स यांसारख्या संवेदनशील ठिकाणांवरून समन्वित हल्ले आणि घुसखोरीचे बनावट प्रसंग निर्माण करण्यात आले होते. या सरावाचे प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे माझगाव डॉकयार्ड लिमिटेड येथे एनएसजी आणि तटरक्षक दलाच्या आरआरटीने राबवलेली विशेष संयुक्त रणनीतिक मोहीम; महत्त्वपूर्ण सागरी पायाभूत सुविधांवरील संभाव्य शत्रू कारवाया निष्प्रभ करण्यासाठी ही मोहीम आखण्यात आली होती.
स्थापित किनारी सुरक्षा आराखड्यावर आधारित या सरावामध्ये सागरी आणि हवाई संसाधनांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला. या रणनीतिक तैनातीमध्ये तटरक्षक दल आणि नौदलाची जहाजे, डॉर्नियर विमाने, हेलिकॉप्टर्स आणि एअर कुशन व्हेईकल्स (होव्हरक्राफ्ट) यांचा समावेश होता. एकसंध बहुस्तरीय किनारी सुरक्षा जाळे सुनिश्चित करण्यासाठी भारतीय नौदल, राज्य पोलीस, एनएसजी, गुप्तचर यंत्रणा, सीमाशुल्क (कस्टम्स), सीआयएसएफ, एनसीसी, महाराष्ट्र मेरीटाईम बोर्ड, महसूल गुप्तचर संचालनालय, मत्स्यव्यवसाय विभाग, महाराष्ट्र दहशतवाद विरोधी पथक, एनसीबी आणि एसआयबी यांसारख्या विविध सहभागी यंत्रणांची संसाधने आणि मनुष्यबळ यांचे यशस्वी एकत्रीकरण करण्यात आले.
या घुसखोरीविरोधी सरावांच्या माध्यमातून सुरक्षा दलांनी त्यांच्या मानक कार्यप्रणाली, संवाद यंत्रणा आणि आंतर-यंत्रणा समन्वयाची प्रभावीपणे पडताळणी केली. ‘सागर कवच-०२/२६’ चे यशस्वी आयोजन पश्चिम किनारपट्टीवर एक मजबूत आणि अभेद्य सुरक्षा कवच राखण्यासाठी सागरी सुरक्षा दलांची दृढ कटिबद्धता अधोरेखित करते.
