*चंद्रशेखर तेली, जामसंडे.*
आज नवरात्रीतली नववी माळ मोठ्या भक्तीभावाने माता दुर्गेला अर्पण केली जाईल.
आज सिद्धिदात्री देवीचे नवदुर्गांपैकी नववे रूप आहे. तिच्या नावाचा अर्थच स्पष्ट आहे – “सिद्धी” म्हणजे पूर्ण ज्ञान, आणि “दात्री” म्हणजे देणारी. देवी सिद्धिदात्री आपल्या भक्तांना विविध सिद्धी प्राप्त करून देते, ज्यामुळे ते अध्यात्मिक उंचीवर पोहोचतात. देवीचे स्वरूप अत्यंत दयाळू, शांतीपूर्ण आणि आशीर्वाद देणारे आहे. ती कमलासनावर विराजमान असून, तिचे चार हात आहेत. तिच्या हातांत गदा, शंख, चक्र, आणि कमळ धारण केलेले आहे.
नवरात्राच्या नवव्या दिवशी सिद्धिदात्री देवीची पूजा केली जाते. या दिवशी भक्त तिच्या कृपेने विविध सिद्धी प्राप्त करण्यासाठी आणि जीवनात अध्यात्मिक उन्नतीसाठी प्रार्थना करतात. तिच्या उपासनेने भक्तांना त्यांच्या मनोकामना पूर्ण होतात, आणि ते संकटांपासून मुक्त होतात.
देवीची पौराणिक कथा
पुराणांनुसार, सिद्धिदात्री देवीने भगवान शिवाला आठ प्रकारच्या सिद्धी (अणिमा, महिमा, गरिमा, लघिमा, प्राप्ति, प्राकाम्य, इशित्व, आणि वशित्व) प्रदान केल्या होत्या. या सिद्धी मिळाल्यामुळे भगवान शिव अर्धनारीश्वर रूपात परिणत झाले. त्यामुळे अर्धनारीश्वराच्या रूपात शिव आणि शक्ती एकत्र आले.
या कथेतून असेही सांगितले जाते की देवी सिद्धिदात्री ब्रह्मांडाच्या सृष्टीत सर्व प्रकारच्या देवता, ऋषी, आणि योगी यांना विविध सिद्धींची प्राप्ती करून देते, ज्यामुळे त्यांना त्यांच्या कार्यात यश प्राप्त होते.
सिद्धिदात्री देवी ही भक्तांना सर्व सिद्धी आणि सुख-समृद्धी प्रदान करणारी देवी मानली जाते. ती भक्तांच्या जीवनातील सर्व अडथळे दूर करून त्यांना आत्मज्ञान, धन, आरोग्य, आणि सफलता प्रदान करते.
सिद्धिदात्री देवीला प्रसाद म्हणून तिलाचे लाडू, नारळ, आणि फळं अर्पण केली जातात.तसेच, खीर आणि पांढरे पदार्थही देवीला अर्पण केले जातात. मृत्यूचे भय वाटत असेल तर या दिवशी उपवास करून तिळाचा नैवेद्य दाखवावा असे म्हटले जाते.
देवीची भारतातील प्रसिद्ध मंदिरे खालील ठिकाणी आहेत.
सिद्धिदात्री शक्तीपीठ, गुवाहाटी, आसाम
या शक्तीपीठामध्ये सिद्धिदात्री देवीची उपासना अत्यंत श्रद्धेने केली जाते.
2. सिद्धिदात्री मंदिर, काशी, उत्तर प्रदेश
काशीमध्ये सिद्धिदात्री देवीचे एक प्रसिद्ध मंदिर आहे, जिथे नवरात्रीत भक्त मोठ्या श्रद्धेने देवीची पूजा करतात.
3. नैना देवी मंदिर, हिमाचल प्रदेश
हिमाचल प्रदेशातील नैना देवी मंदिर हे सिद्धिदात्री देवीला समर्पित असून, ते एक प्रमुख शक्तीपीठ आहे.
सिद्धिदात्री देवी आणि निसर्ग यांचे नाते एकदम गूढ आणि आध्यात्मिक आहे.
निसर्गाशी तिचे नाते असे आहे की, सिद्धिदात्री देवी निसर्गाच्या सर्व घटकांमध्ये वास करते. तिच्या रूपात सृष्टीचे संचालन करणारी शक्ती आहे. निसर्गातील विविध घटक जसे पृथ्वी, पाणी, अग्नी, वायू आणि आकाश हे तिच्या सिद्धींच्या रूपाने अस्तित्वात आहेत. यामुळे ती निसर्गाची मातृशक्ती म्हणून देखील पूजली जाते.
सिद्धिदात्री देवी मानवाला निसर्गाशी सुसंगत जीवन जगण्याची प्रेरणा देते, कारण निसर्गात असलेले सर्व तत्त्व आणि शक्ती तिच्या रूपानेच अस्तित्वात आहेत.
भक्तांना देवीच्या पूजेने काय फल प्राप्त होते?
सिद्धिदात्री देवीची उपासना केल्याने भक्तांना आठ प्रकारच्या सिद्धी प्राप्त होतात, ज्यामुळे ते जीवनातील सर्व अडचणींवर मात करून यशस्वी होतात. भक्तांना शांती, समृद्धी, आरोग्य, आणि यश प्राप्त होते. देवी सिद्धिदात्रीच्या उपासनेतून भक्तांना आध्यात्मिक ज्ञान, आत्मसाक्षात्कार, आणि मनाची शुद्धता प्राप्त होते.
सिद्धिदात्री देवीची पूजा विधी
सिद्धिदात्री देवी ही नवदुर्गातील नववी आणि अंतिम देवी आहे.
पूजा विधी:
* स्थान: स्वच्छ आणि शांत जागा निवडा.
* मूर्ती/चित्र: सिद्धिदात्री देवीची मूर्ती किंवा फोटो स्थापित करा.
* सकाळ किंवा संध्याकाळी कोणत्याही शुभ वेळी पूजा करू शकता.
* देवीची मूर्ती/चित्र फुलांनी सजवा. तुपाचा दिवा लावा.. नैवेद्य अर्पण करा.
* मंत्र:
* ॐ देवी सिद्धिदात्र्यै नमः
* सिद्धगन्धर्वयक्षारसुरैरमरैरपि। सेव्यमाना सदा भूयात् सिद्धिदा सिद्धिदायिनी।।
* सिद्धिदात्री देवीची आरती म्हणा
* नैवेद्य दाखवा
* मनापासून देवीची आराधना करा. आपल्या मनोकामना व्यक्त करा.
* देवीला प्रणाम करून पूजा संपवा.
काही महत्त्वाच्या गोष्टी:
* पूजा करताना शुद्ध भावना असणे आवश्यक आहे.
* नियमितपणे देवीची उपासना करणे फायद्याचे आहे.
* सिद्धिदात्री देवीची कृपा प्राप्त करण्यासाठी सद्गुणांचे पालन करावे.
* देवीची पूजा करताना शास्त्रानुसार विधी करणे आवश्यक आहे.
आई दुर्गा आपणास शुभ आशिर्वाद देवो, सुख समृद्धी प्रदान करो ही तीच्या चरणी नम्र प्रार्थना!
